De wereldvloot telt op dit moment 32 actieve turbine-installatieschepen en veertien funderingsinstallatieschepen, met in beide categorieën nog eens vijf schepen in aanbouw. Dit heeft de afgelopen jaren gezorgd voor overcapaciteit, met name in Europa, maar die weegschaal zal halverwege dit decennium de andere kant op hellen, stelt Rystad. Volgens de analisten zal de vraag naar installatieschepen in 2030 vier tot vijf keer zo hoog zijn als nu.

Rystad vertaalt het volume van offshore windprojecten naar het aantal scheepsjaren benodigd voor de installatie. Voor de installatie van funderingen bedraagt dat volume nu acht jaar en voor de installatie van turbines dertien jaar.

Vooral in het grotere segment dreigt een tekort. Er zijn momenteel slechts vier schepen in staat om de volgende generatie turbines te hanteren, zoals GE’s ‘12 MW Haliade-X’, die in 2021 op de markt zal komen. ‘Het segment van grote installatie- en heavy-liftschepen is het belangrijkste knelpunt voor de verdere ontwikkeling van offshore windenergie. Vanaf de tweede helft van dit decennium kan de behoefte aan deze schepen de verwachte kostenreducties van offshore windparken zelfs vertragen,’ zegt Alexander Fløtre, productmanager offshore wind by Rystad.

Niet geoptimaliseerd

Rystad waarschuwt ook dat veel van de bestaande heavy-lift schepen wel grote hijsvermogens hebben, die onder meer worden gebruikt voor het installeren van olie- en gasmodules, maar niet zijn geoptimaliseerd voor de installatie van windturbines. Grote hijsvermogens zijn een belangrijke troef, maar het zal weinig betekenis hebben als de efficiëntie, uitgedrukt in scheepsdagen per geïnstalleerd onderdeel, niet concurrerend kan blijven, stellen de analisten.

Na de productie van turbines en funderingen is de installatiefase het meest kapitaalintensieve onderdeel in de ontwikkeling van een offshore windpark. Die kosten beslaan 20% tot 30% van de totale uitgaven, stelt Rystad. Ter beeldvorming: een project van 1 GW dat honderd turbines telt, kost 800 miljoen tot 1 miljard dollar om te ontwikkelen. 15-20% van dat bedrag is gereserveerd voor de installatie van de fundering en nog eens 8-10% voor de installatie van de turbines.

Van Oord offhsore wind

De installatievloot wordt gekenmerkt door verschillende typen schepen. Er zijn de speciaal voor de offshore windmarkt gebouwde installatieschepen, de bestaande installatieschepen die voorheen met name in de olie- en gasmarkt werkten, en de multipurpose heavy-lift schepen zoals die van Jumbo, BigLift en SAL Heavy Lift, die zowel installatie- als transportklussen kunnen uitvoeren.

De vooruitzichten van de snel groeiende offshore windmarkt trekt nu ook nieuwe rederijen aan. De grootste verrassing tot nu toe is het besluit van bulkrederij Scorpio Bulkers om zijn activiteiten volledig om te gooien en zich te focussen op offshore wind in plaats van op droge lading als erts, graan en kolen.

Bulkcarriers verkopen

De rederij maakte dit besluit recent bekend en is inmiddels in stevig tempo bulkcarriers aan het verkopen om kapitaal te verwerven voor de installatieschepen. Het contract voor het eerste schip is al getekend, met een optie op nog drie units. Volgens de rederij zijn er in 2024 al tien extra schepen nodig.

Voor Scorpio Bulkers is deze manier van werken overigens niet nieuw. Mede-oprichter Robert Bugbee, die oorspronkelijk uit de tankvaart komt, stortte zich met de oprichting van Scorpio Bulkers in 2013 op een soortgelijke manier op de droge ladingmarkt. De bedoeling van Bugbee was om op het dieptepunt van de bulkmarkt groots in te stappen met goedkoop tweedehands tonnage, maar door de aanhoudende malaise werd het bedrijf weinig succesvol. De financiën van de rederij worden gekenmerkt door grote verliezen en hoge schulden.

Volgens analistenbureau Drewry is het besluit van Scorpio om nu in een keer groots de windmarkt in te stappen eveneens een riskante zet, maar wel een die gunstig uit kan pakken als het bedrijf de aanschaf van de installatieschepen zoveel mogelijk betaalt met cash in plaats van schuld. Volgens het International Energy Agency zijn er 7.223 turbines op zee geïnstalleerd, en dit aantal zal de komende jaren flink groeien tot naar verwachting 26,900 units in 2030. Dagtarieven voor installatieschepen liggen momenteel rond de 220.000 dollar per dag.

Grootste ter wereld

Ook het Noorse Offshore Heavy Transport, dat zich traditioneel op transport van modules en platforms richt met Dockwise-achtige schepen, werkt aan de oprichting van een pure-play offshore wind rederij. Het bedrijf is zijn vloot aan het uitbreiden met een fundatie-installatieschip en twee turbine-installatieschepen. Met de combinatie van deze schepen wil het bedrijf zich ontpoppen tot een one-stop-shop voor zowel het transport als de installatie van de fundaties en turbines, waarbij de zwaar transportschepen worden ingezet voor het transport van de windmolenonderdelen. Nu worden die taken vaak nog door verschillende spelers uitgevoerd.

Het fundatie-installatieschip is al in aanbouw en zal na oplevering direct beginnen aan een grote klus: de installatie van de fundaties voor offshore windparken Doggersbank A en B. Met drie fases van elk 1.2 GW zal dit park na oplevering de grootste ter wereld zijn. Het contract voor het eerste installatieschip werd recent getekend. Dat zal zich volgens planning in 2023 in de vloot voegen.

De huidige spelers, zoals onder meer Deme, Jan de Nul en Cadeler (voorheen Swire Blue Ocean), zitten ondertussen ook niet stil. Deme en Jan de Nul hebben beide een nieuw installatieschip in aanbouw. Ze kunnen straks de nieuwe generatie windturbines van 12 MW en meer kunnen installeren.

Swire Blue Ocean ondergaat ondertussen een volledige rebranding en heeft een grootschalige vlootuitbreiding aangekondigd. Het bedrijf heeft zijn naam veranderd in Cadeler en werkt aan een beursgang om kapitaal te verwerven voor de aanschaf van een nieuw installatieschip en het upgraden van diens twee bestaande schepen, die het bedrijf wil voorzien van nieuwe kranen van elk 1.600 ton. De beursgang trok veel interesse van investeerders. De eerste 100 miljoen dollar in aandelen was in no-time uitverkocht.

shutterstock_740037268 windmolens, offshore wind