Sommige Aziatische carriers zijn er al mondjesmaat begin maart mee begonnen, maar sinds de laatste weken schuwt bijna geen enkele airline deze aanpak meer om de mondiale logistiek draaiende te houden. Aanvankelijk werd daarbij alleen het vrachtruim onder de stoelen gevuld, dat geschikt is voor gecontaineriseerde lading, maar sinds enige tijd duiken foto’s op in de vakmedia van airlines die ook de passagiersstoelen volproppen met zendingen mondkapjes, beschermende kleding en testkits.

Voorzien van veiligheidsnetten, zodat de lading niet kan verschuiven, en onder het waakzaam oog van ladingmeesters, worden zo charters uitgevoerd van China naar Europa of Noord-Amerika. Dat op deze intercontinentale vluchten zonder passagiers in normale tijden flink wat geld moet worden bijgelegd staat buiten kijf. Maar door het coronavirus zijn het geen normale tijden meer en gaat het meestal om vrachtcharters, die hoofdzakelijk door overheden worden betaald, de kosten spelen daarom voorlopig even geen grote rol.

Kijkend naar de spaarzame prijsindicaties zijn de chartervergoedingen voor freighters de laatste tijd soms vervijfvoudigd. Daarbij speelt bij de tarievenhausse ook mee dat geschikte vrachtvliegtuigen nauwelijks nog zijn te vinden (Lufthansa houdt zelfs zijn oude MD11F een jaar langer aan). Dan zijn grote passagiersvliegtuigen met een grote belly-capaciteit, zoals de B777’s, vaak het enige alternatief.

1 miljoen vluchten

Dat moet ook wel, want volgens schattingen van de luchtvaartorganisatie IATA zullen er tot eind juni rond de 1 miljoen passagiersvluchten wegvallen, die normaliter ongeveer de helft van de mondiale vrachtcapaciteit leveren. Daarbij gaat het niet alleen om hulpgoederen die op stoelen worden vervoerd.  Zo zet het Chileense Latam Cargo twee van zijn B787-900 Dreamliners in voor het transport van verse zalm naar Mexico.

Latam, dat ook over elf kleine B767 -freighters beschikt, laat tegenwoordig ook A320’s op de Peruviaanse route tussen Lima en Iquitos pendelen met op de zetels speciale stoelcontainers vol met reserve-onderdelen, medicijnen en levensmiddelen. De vrachtvliegtuigen van de maatschappijen maken intussen overuren op de belangrijke vrachtroutes naar Noord-Amerika en Europa. Zo zijn de vrachtvluchten tussen de Chileense hoofdstad Santiago en Miami vervijfvoudigd en op de EU vergroot met 20%.

Medische goederen

De Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen American Airlines, Delta Air en United Airlines, die zelf niet over vrachtvliegtuigen beschikken, zijn nu met passagiersvliegtuigen (B777-300) actief op de Nieuw-Zeelandse bestemming Auckland, het Braziliaanse Sao Paulo en Frankfurt vanaf Dallas. Het zijn de eerste ‘cargo only’-vluchten van American sinds 1984. Volgens American zijn er twee vluchten in de week uitgevoerd op Frankfurt Airport met medische goederen, post voor de Amerikaanse troepen in Duitsland, telecommunicatie apparatuur en pakketten van e-commerce winkels.

Delta Cargo heeft intussen A350’s en B777’s omgetoverd tot semi-freighters om op belangrijke logistieke draaischijven allereerst gestrande vracht op te halen, dat door het groot aantal annuleringen in de afhandelingsloodsen was gebleven.  De Amerikaanse KLM-partner is verder begonnen met ‘cargo-only’ vluchten tussen Dublin en Atlanta, waarbij er rond de 15 ton aan farmaceutische goederen werden overgevlogen met de A350.

Tekst loopt door onder foto.

Twee B777-200’s maakten vluchten tussen Los Angeles en het Australische Sydney met in totaal 80 ton aan boord. Ook maakte Delta gebruik van passagiersvliegtuigen om post te vervoeren tussen Chicago en Schiphol. Interessant is daarbij dat Delta claimt met de B777 en de A350 zonder passagiers en koffers respectievelijk 42 en 49 ton te kunnen vervoeren. Dat is grofweg de helft van wat er doorgaans op een B777-freighter kan worden geladen. Delta Cargo zegt met de vrachtcharters vooral ‘te willen helpen om de mondiale logistieke lijnen open te houden met tijdkritische zendingen’.

Ook het Britse Virgin Atlantic schreef deze week geschiedenis door de eerste vrachtvlucht met een Dreamliner te maken in het 36-jarig bestaan van de airline. Rond 12,5 ton aan medische goederen en farmaceutica werden van Londen naar New York gevlogen.

Lufthansa en dochterbedrijf Austrian Airlines zijn de laatste maatschappijen die de passagierscabines van de A330’s en de B777’s hebben opengegooid voor het vrachtvervoer. De twee maatschappijen haalden recent medische goederen uit het Chinese Shanghai en Xiamen voor de eigen thuismarkt. Rond de 50% van de totale vrachtcapaciteit van Lufthansa bestaat uit belly-ruimte. De andere helft wordt geleverd door de vrachtvloot van B777F’s en MD11F’s. Ook kijkt de Lufthansa Group om een aantal van de grotere B747-8P’s de komende tijd in te zetten voor het vrachtvervoer.

Brussel

Intussen is DHL Express door het wegvallen van de meeste passagiersvluchten op Noord-Amerika genoodzaakt zelf de kleinere eigen vrachtvliegtuigen tussen de Europese regionale expreshub op Brussels Airport en Miami te laten vliegen. Daarmee wordt op werkdagen een vitale expreslijn open gehouden tussen Europa en Noord- en Zuid-Amerika, zegt de koerier.

DHL zet B767F’s (capaciteit zestig ton) van zusterbedrijf DHL Aviation in die normaliter binnen Europa pakketten vervoeren. Om het verlies aan capaciteit binnen de EU op te vangen, gaat het bedrijf meer gebruik maken van truckdiensten op een aantal bestemmingen. Ook worden kleinere vrachtvliegtuigen, zoals B737’s, ingezet, omdat het aanbod aan pakketten in Europa door het coronavirus is geslonken.

De vervoerder overweegt met eigen vrachtvliegtuigen vluchten te openen tussen Brussels Airport en Afrika, nu de vrachtcapaciteit op de passagiersvluchten van Brussels Airlines vanaf de Belgische hoofdstad grotendeels is weggevallen door het stopzetten van die diensten. Samen met luchtvaartorganisaties bekijkt DHL Express nu welke luchthavens in Afrika nog open zijn voor vliegverkeer.

Via het Amerikaanse Miami kan DHL de pakketstromen vanaf Europa naar Noord- en Zuid-Amerika nog grotendeels openhouden, zegt de koerier. Op de retourvluchten worden hoofdzakelijk perishables meegenomen voor de Europese markt. De laatste twee weken heeft DHL het pakketvolume zien dalen. Zo bleef het aanbod 10% onder de jaarprognose voor dit jaar, maar lag het nog steeds boven het vervoerde vrachtvolume vorig jaar.

Air France-KLM

Het blijft intussen onduidelijk wat Air France-KLM precies aan alternatieven zal bieden aan de vrachtmarkt nu de meeste passagiersvliegtuigen aan de grond blijven. Eerder in maart verraste de directie van de KLM de vrachtsector met het besluit om in het kader van verdere kostenbesparingen de laatste drie B747-400 Combi’s vervroegd uit de vloot te halen.

De laatste vlucht met de legendarische Combi (de PH-BFT) werd afgelopen zondag uitgevoerd. Daarmee sluit de luchtvaartmaatschappij een belangrijk hoofdstuk af in haar honderdjarige bestaan. KLM had ooit bijna twintig B747-Combi’s in bezit die ook wel mini-freighters werden genoemd vanwege de grote vrachtcapaciteit (veertig ton) in het achterste deel van de romp.

Combi’s behouden

Binnen de internationale luchtvrachtgemeenschap werd recent nog een oproep gedaan aan de directie van de KLM om de B747-400-Combi’s te behouden voor de sector. Het vliegtuig zou volgens oud-directielid Stan Wraight van KLM Cargo uitermate geschikt zijn om in deze tijden, waarin een grote vraag is naar vrachtcapaciteit, in te zetten.

Hij wees er onder meer op dat KLM gedurende de sars-crisis van 2002/2003 met de combi’s winstgevend op China kon vliegen zonder passagiers met ongeveer 65 ton vracht aan boord, waarbij er naast de maindeck-ruimte ook gebruik werd gemaakt van de belly-ruimte.

KLM is nu qua maindeck-capaciteit geheel aangewezen op de vier B747-400F’s van dochterbedrijf Martinair en de twee B777F’s van partner Air France Cargo. Met die vrachtvloot blijft de homecarrier blijkens de laatste vervoersstatistieken van Schiphol hoofdzakelijk perishable-vluchten uitvoeren. Het gaat daarbij om vluchten op Zuid-Amerika, via Miami en Afrika (Caïro en Dar es Salaam).