Oorzaak was een dramatische afname van het pakketvolume op de binnenlandse e-commercemarkt en de zogeheten ‘last mile’. Een tariefverhoging heeft de zaken alleen maar erger gemaakt, schrijven analisten van KFW-Ipex Bank.

In 2016 begon Amazon via maatschappij Prime Air in sneltreinvaart met de distributie van eigen pakketten in de VS. Dat leidde ertoe dat de webgigant nu al 50% van al zijn pakjes in de VS zelf bezorgt tot aan de deur van de ontvanger, aldus de bank in een recente marktstudie onder de veelzeggende titel ‘Wie is er bang voor Amazon?’

Het antwoord op die vraag wordt in de laatste alinea van de ‘flash’-analyse gegeven. ‘De internetwinkel zal de komende jaren agressief zijn luchtvaart- en landnetwerk blijven uitbouwen en misschien ook in de containervaart stappen’, aldus de onderzoekers. Die expansie wordt afgedwongen door de jaarlijkse volumegroei van meer dan 10% en het feit dat de logistieke kosten van de Prime-klanten veel te hoog liggen in de EU.

‘Het is dan ook te verwachten dat Amazon zijn eigen bestel- en vrachtnetwerk ook geleidelijk naar Europa uitbreidt. De vraag is alleen wanneer en in welke vorm Amazon Air dat doet’, aldus de analisten. De huidige pakketvervoerders in Europa, vooral DHL en Hermes, zijn dan ook gewaarschuwd.

Vijftig vliegtuigen

Het kan bij Amazon snel gaan. Zo telde Prime Air, de vrachtmaatschappij van de webwinkel, bij het startschot in de VS vier jaar geleden amper tien vrachtvliegtuigen. Dat zijn er nu vijftig en de vrachtvloot moet volgend jaar bestaan uit zeventig freighters (B767’s).

Tegelijkertijd bouwt het bedrijf in Cincinnati (Ohio) voor een bedrag van 1,5 miljard dollar een eigen mondiale draaischijf, die in 2021 gereed moet zijn. Dat exprescentrum telt straks tweeduizend medewerkers en kan na de geplande opening volgend jaar dagelijks maximaal zo’n honderd vrachtvliegtuigen verwerken.

Niets lijkt Amazon in de VS te kunnen stoppen om de pakketkosten te reduceren – die zijn al met 30% gedaald – en het serviceniveau onder eigen regie te verbeteren, aldus de onderzoekers. De analisten ramen de totale bestelkosten van de webwinkel nu op 27,7 miljard dollar per jaar. Dat is nog maar een fractie (13%) van de totale kosten die Amazon mondiaal maakt, aldus de bank.

Last mile

Dat Amazon zich daarbij financieel stuk zou bijten op de hoge bestelkosten in de zogeheten ‘last mile’, een claim van pakketvervoerders als FedEx, UPS en DHL, is daarbij niet uitgekomen. Amazon bestelde vorig jaar twintigduizend nieuwe bestelbusjes voor dit fijnmazige vervoer en huurt lokale koeriers in voor de bemanning van de eigen wielen. Zo houdt het bedrijf veel van de vaste personeelskosten buiten de deur.

Daarnaast richt de online winkel bij de pakketaanbieders eigen balies in, in navolging van de grote expresvervoerders, waardoor het steeds meer een rechtstreekse concurrent wordt van de koeriers.  Dat heeft er al toe geleid dat FedEx in de VS het vervoerscontract met Amazon eind vorig jaar niet heeft verlengd. Concurrent UPS blijft intussen Amazon trouw en hoopt te profiteren van de gigantische en groeiende pakketvolumes van Amazon in de VS om het netwerk te vullen.

De Amerikaanse pakketvervoerder is dan ook voor rond 10% van zijn omzet afhankelijk van het aanbod van Amazon, aldus de KFW-bank en dat maakt een afscheid een stuk moeilijker dan bij FedEx, dat maar enkele procenten van de omzet haalt bij Amazon. Dat pakketvolume maakt UPS uiterst kwetsbaar voor de constante prijsdruk die Amazon toepast bij de inkoop van pakketvervoer.

Witte bestelbussen

In Europa koopt Amazon nog steeds het grootste deel van het pakketvervoer in bij DHL en Hermes. De grootste markt na de VS is daarbij Duitsland, waar Amazon rond de twintigduizend werknemers telt, verspreid over dertien logistieke centra en zes dc’s.

De bestellingen worden in de grote Duitse steden behalve door DHL steeds  meer met kleine onderaannemers ingevuld via onopvallende witte bestelbusjes, aldus de onderzoekers.

Het luchtvrachtvervoer daarentegen wordt hoofdzakelijk nog afgewikkeld door onderaannemer EAT, een dochterbedrijf van de Deutsche Post DHL. Amazon maakt daarbij ook gebruik van de Europese expreshubs van DHL op de luchthavens van Keulen en Leipzig.

Volgens de bank zit DHL in de EU een beetje in hetzelfde schuitje als UPS in de VS. Ook in de Duitse markt probeert Amazon continu de tarieven naar beneden bij te stellen, terwijl het verder aan de andere kant lucratieve pakketstromen steeds meer in eigen beheer wil afwikkelen of goedkopere koeriers (Hermes) inhuurt.

Dat inkoopbeleid levert DHL concreet een lager rendement op en verlies aan marktaandelen die volgens de analisten hoger liggen dan de 1 tot 2% die het bedrijf zelf officieel heeft gemeld. Daarnaast heeft zich met nieuwkomer Cargo Logic Germany op Leipzig Airport een nieuwe luchtvrachtvervoerder gemeld voor Amazon.