Topman Marcel de Nooijer (51) van Air France-KLM Cargo verlaat aan het eind van het jaar het vrachtbedrijf voor de directiestoel van Transavia. Wie de vrachtveteraan opvolgt, is nog niet duidelijk. De Frans-Nederlandse luchtvaartgroep zoekt nog naar een geschikte opvolger. ‘Een kwalijke zaak’, vindt een oud topmanager van KLM Cargo. ‘Zoiets werkt verlammend op de gehele vrachtorganisatie’, zegt hij.

Vier kanshebbers

Intussen is het grote speculeren rond de topbaan bij het Frans-Nederlands vrachtbedrijf begonnen en zouden er vier kanshebbers zijn. Volgens een kenner is daarbij slechts een ding wel zeker. ‘Het wordt geen kandidaat van buitenaf. Dat is een gemiste kans, want de AF-KLM Cargo kan wel wat vers bloed gebruiken’.

Onder meer valt bij de kenners de naam van Adriaan den Heijer, die ook al in het voorjaar van 2016 werd genoemd als opvolger van de toenmalige vrachtbaas Bram Gräber. Eelco van Asch zou een andere kanshebber zijn. Hij is sinds enige tijd hoofd Ground Services van de KLM. Ook zouden nog enkele Franse topmanagers meedingen naar de hoogste vrachtpost. Daartoe behoort niet Christophe Boucher, hoofd vrachtverkoop bij AF-KLM Cargo. Hij gaat terug naar Parijs.

Indien uiteindelijk voor een Fransman wordt gekozen zou dat een opmerkelijke breuk zijn met de huidige traditie binnen het zestien jaar oude gemeenschappelijk vrachtbedrijf. De hoogste post ging tot nu toe altijd naar een Nederlander of tenminste een KLM’ er. De eerste was Michael Wisbrun (2003 tot 2010) die nog steeds met zeven bestuursjaren de langszittende vrachtbaas is van AF-KLM Cargo.

Camiel Eurlings

Wisbrun moest in 2011 verrassend wijken voor Camiel Eurlings, de  oud-minister van Verkeer en Waterstaat. De CDA-politicus moest het luchtvaartvak leren als beoogd topman van de KLM en werd voor die spoedcursus voor een jaar geparkeerd op de hoogste vrachtplek. De dagelijkse leiding van de vrachtdivisie werd daarbij hoofdzakelijk verzorgd door Matthijs ten Brink, die later overstapte naar Transavia.

De bliksemcarrière bij de KLM eindigde voor Eurlings in een smadelijke afgang toen de Raad van Commissarissen in 2014 zijn contract als KLM-topman niet verlengde.

Ooit was de functie van vrachtbaas een belangrijke stap op de carrièreladder binnen de luchtvaartgroep. Het was qua status slechts een kleine trede onder die van de post van president-directeur van de KLM. Vrachtbazen als Jacques Ancher, Wisbrun, maar ook Pieter Bouw hadden veel gezag binnen de luchtvaartmaatschappij.

Soms, zoals in het geval van Bouw, leidde dat zelfs tot het hoogste ambt (1991 tot 1997) binnen de KLM. Voor anderen was de baan het prestieuze eindstation na een lange en verdienstelijke loopbaan bij de maatschappij.

Transavia

De topmanagers van Air France-KLM Cargo belanden nu eerder op de directiestoel van vakantiedochter Transavia. Het gebeurde niet alleen met Matthijs ten Brink, maar ook met Bram Gräber en binnenkort met De Nooijer. Voor veel oudgedienden bij KLM Cargo is dat nog steeds een ‘vreemde carrière-move’.

Zij vinden dan ook dat de hoogste vrachtpost binnen de luchtvaartgroep aan glans heeft verloren. Dat begon in hun ogen al bij het aantreden van Eurlings toen de vrachtdivisie al vrij snel in de rode cijfers belandde. De opvolgers van Eurlings bij de vrachtdivisie waren dan ook hoofdzakelijk bezig met puinruimen en crisismanagement.

Zo moest Erik Varwijk (2013-2015), die amper ervaring had in de vrachtsector, het mes te zetten in de vrachtvloot van Martinair. Hij hield het nauwelijks twee jaar vol en vertrok naar Virgin Atlantic nadat hij de strijd met Pieter Elbers om de toppost bij KLM had verloren.

Vrachtveteraan Bram Gräber werd vervolgens teruggehaald om de sanering af te ronden, maar na amper een jaar maakte hij de overstap naar baggeraar Boskalis. De Nooijer heeft uiteindelijk de reorganisatie bij Martinair afgerond en zich met een kleine vrachtvloot (6 stuks) meer en meer gericht op het vullen van de bellycapaciteit van de luchtvaartgroep.

Zelfstandigheid

Na het verlies van meer dan de helft van de vrachtvliegtuigen verloor de vrachtdivisie onder De Nooijer in 2017 ook zijn financiële zelfstandigheid. De vrachtactiviteiten werden boekhoudkundig ondergebracht bij  passagiersdivisie. Daarmee verdwenen ook de verliezen van AF-KLM Cargo (tussen 2010 en 2017 meer dan 1 miljard euro) uit de boeken.

De buitenwacht zag in die maatregel een degradatie van de vrachtactiviteiten binnen de luchtvaartgroep. Ook was AF-KLM Cargo, dat altijd een voortrekkersrol vervulde in de Nederlandse vrachtsector op Schiphol, nauwelijks zichtbaar in het politiek debat.

Dat was vooral een groot verlies toen in 2017 de vrachtsector werd geconfronteerd met een sterke terugloop van het aantal vrachtvluchten. De vraag is dan ook hoe KLM Cargo zich na het vertrek van De Nooijer zal positioneren. Zo verdwijnen in 2020 de laatste B747-combi’s (half vracht, half passagiersvliegtuig).

Ook is nog lang niet zeker wat er met de vrachtvloot van vier B747-400F’s en twee B777F’s gaat gebeuren als de marktvraag verder sterk afneemt. Een nieuwe vrachtbaas moet wellicht al vrij snel afscheid nemen van de laatste vrachtvliegtuigen.

Lees ook: AF-KLM kan weer op zoek naar nieuwe vrachtbaas