De reden voor deze staatsinterventie ligt volgens CDA-minister Wopke Hoekstra (Financiën) in het feit dat de afgelopen tijd is gebleken dat het kabinet te weinig invloed heeft op beslissingen binnen de holding, terwijl er grote nationale belangen mee zijn gemoeid, zoals de werkgelegenheid op en rond Schiphol.

Geen doorslaand succes

‘De positie van KLM is de laatste maanden geërodeerd’, constateert Hoekstra. Daaruit kan allereerst worden geconcludeerd dat het recente bezoek van de Canadese topman Ben Smith aan Den Haag rond de herbenoeming van KLM-directeur Pieter Elbers geen doorslaand succes is geweest en uiteindelijk de aanzet is geweest om te beginnen met de opkoop van aandelen.

Op een of andere manier heeft het kabinet daar van de Canadees niet voldoende garanties kunnen lospeuteren over de toekomstige mainport-rol van Schiphol in het netwerk van Air France-KLM. Ofwel: het verplaatsen van intercontinentale vluchten van Schiphol naar Parijs wordt niet langer uitgesloten door de Fransen en daarmee wordt voor het eerst door Smith getornd aan de herenafspraak uit de tijd dat de KLM werd overgenomen door Air France.

Stemrecht

Met 14% koopt Nederland niet direct een controlerende stem in de luchtvaartgroep. Ook verkrijgt Nederland met de koop niet hetzelfde stemrecht in Air France-KLM als de Franse Staat. Parijs, dat van oudsher aandeelhouder is, kan aan zijn belang van 14% zelfs het dubbele aantal stemmen ontlenen. De vraag is dan ook of het niet gewoon weggegooid geld is dat alleen de geldpot van de huidige aandeelhouders spekt.

De verrassingsactie van het kabinet-Rutte ligt dan ook niet in de eerste plaats bij meer zeggenschap, maar eerder in het afgeven van een signaal aan het hoofdkantoor in Parijs en de Franse overheid dat het Nederland menens is met een status aparte van KLM binnen de Frans-Nederlandse luchtvaartgroep en de centrale rol van Schiphol in het netwerk van Air France-KLM.

Angst

Daarbij wordt door het kabinet Rutte ook handig ingespeeld op de latente angst in Frankrijk dat Nederland ooit nog KLM wil gaan verzelfstandigen. In het feit dat premier Rutte en Hoekstra met veel nadruk de laatste dagen die vrees hebben willen wegnemen bij de Franse regering, zit ook een boodschap verscholen. Die verkapte boodschap, geschraagd met de komst van de Nederlandse overheid als grootaandeelhouder in de groep, wordt in Frankrijk, bakermat van de staatsinterventies, hopelijk begrepen. In dat opzicht is de 700 miljoen euro money well spent.

Lees ook: