De Groot, ook voorzitter van de Nederlandse vereniging van luchthavens, wil geen toestanden zoals rond Maastricht Aachen Airport ‘waar de pannen van het dak vlogen bij de omwonenden. Dat is voor ons echt een schrikbeeld.’ 

Animo vanuit de luchtvrachtsector voor Twente Airport, dat nu nauwelijks vliegverkeer kent, is er sinds het capaciteitstekort op Schiphol vorig jaar nijpend werd en het aantal annuleringen van onder meer chartervluchten groter werd. Ook konden maatschappijen nauwelijks nog extra vrachtslots verwerven, wat in 2018 resulteerde in een afname van het aantal vrachtvluchten van 10% op de mainport.

Onzeker

Maastricht Airport leek lange tijd het gedoodverfde alternatief voor het volle Schiphol. Dat de provincie Limburg een aanvraag voor het gebruik van de volledige start- en landingsbaan eind vorig jaar introk, maakte die tol onzeker. Maastricht Airport mag voorlopig slechts gebruikmaken van de in het oude luchthavenbesluit vastgelegde 2.500 meter van de runway en dat maakt het vliegveld direct minder interessant voor grote vrachtvliegers.

De Groot: ‘Wij hebben hier in Twente natuurlijk een start- en landingsbaan van 3.000 meter en dat is die bedrijven niet ontgaan. Je ziet bijvoorbeeld Singapore Airlines Cargo, dat grotendeels moet uitwijken naar Brussels Airport, en andere vrachtbedrijven naar alternatieven zoeken nu Schiphol vol zit en er op Maastricht Aachen Airport ook weer heel weinig mogelijk is. We worden de laatste tijd dan ook vaak benaderd.’

Paardenvluchten

Zonder specifiek namen te willen noemen, zijn de contacten het meest concreet met paardenvervoerders die vrachtvluchten willen uitvoeren op Twente Airport, aldus De Groot. ‘Daar is ook een direct verband met de regio en dat is ook voor ons van belang. Twente kent bijvoorbeeld veel fokkerijen en dat is van groot belang voor het noodzakelijke draagvlak hier. Wij hebben hier in het verleden ook paardenvluchten gehad toen de luchthaven nog in handen van de luchtmacht was.’

Voorlopig bevinden de gesprekken over de komst van vrachtvluchten zich in een verkennende fase, stelt De Groot. Zij wijst er ook op dat Den Haag, en vooral de nieuwe luchtvaartnota die in de loop van dit jaar door minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) zal worden gepresenteerd, voor een belangrijk deel bepaalt hoe Twente Airport in de toekomst weer meer een onderdeel kan zijn van de nationale luchthaven-infrastructuur.

‘Er moet in Nederland gewoon meer regie komen over de beschikbare luchthavencapaciteit. Dan moeten wij niet alleen kijken naar Schiphol, Rotterdam, Eindhoven en Groningen, maar ook naar Maastricht Aachen Airport en ons vliegveld. Iedere luchthaven kan een bepaalde rol vervullen. Dat moeten wij gezamenlijk oppakken.’

Bescheiden

Twente Airport is sinds 2007 een civiele luchthaven en na overdracht door het ministerie van Defensie eigendom van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Dat betekent volgens De Groot dat nieuwe bedrijvigheid moet passen binnen de regio.

‘We zullen zeker geen Lelystad Airport worden of Maastricht Airport. Dat kan ook niet in het kader van het luchthavenbesluit. Maar in goed overleg met de regio kunnen wij wel een bescheiden landelijke rol gaan vervullen, zodat bijvoorbeeld die paardenvluchten niet hoeven uit te wijken naar het buitenland.’

Voor zo’n rol moet ook nog aan een groot aantal voorwaarden worden voldaan, meent zij. Twente Airport kent bijvoorbeeld geen vrachtafhandelaar. ‘Hoe ga je dat invullen als hier straks wellicht vrachtvliegtuigen landen? Hetzelfde geldt voor de verkeersleiding. Hoe ga je die accommoderen? Voor dat laatste hebben wij al bij de minister aangeklopt. Voorlopig is en blijft alles oriënterend.’

Valse hoop

De luchthavendirecteur wil daarnaast geen valse hoop wekken bij de vrachtsector. ‘Een vrachtluchthaven zullen wij nooit worden.’ Tien of twintig vrachtvluchten in de week is zelfs een te hoog getal, onderstreept ze. ‘Ik weet niet of de regio daarop zit te wachten. Je gaat dan heel veel tegendruk krijgen. In het verleden heeft de discussie rond vluchten op Twente Airport al te veel emotie opgeleverd. Het moet dan ook passen.’

Dat de kaarten wellicht anders geschud worden indien zich een vrachtpartij aandient die veel werkgelegenheid biedt, wil zij niet uitsluiten. ‘Je zit hier wel in een gebied met een relatief hoge werkloosheid. Als er een onderneming aanklopt die bijvoorbeeld een enorme boost aan de werkgelegenheid geeft, moet je daar zeker naar kijken. Dan zullen wel aspecten als duurzaamheid, type vliegtuigen en andere eisen een rol spelen.’

‘Wat ik daarmee wil zeggen, is dat het belang van de regio voorop blijft staan. Dat is een randvoorwaarde. Past het hier? Welke effecten heeft het? En wat is de precieze spin-off? Is er uiteindelijk geen draagvlak, dan moet je dit niet doen, maar voorlopig gaan wij elk gesprek aan en luisteren wij.’ Daarbij verwacht De Groot aan het eind van dit jaar meer duidelijkheid te kunnen geven aan de vrachtsector wat wel en niet kan op de oude luchtmachtbasis.

Centrum van kerstbomen en sloop van KLM-Jumbo’s

Twente Airport werd een aantal jaren afgeschreven als regionale luchthaven met een landelijke rol, ondanks een stevige lobby van het plaatselijke bedrijfsleven. In 2008 viel het doek en werd het vliegveld officieel opgeheven en voor al het militaire en alle burgervliegverkeer gesloten, behoudens de activiteiten van de lokale gebruikers (Nederlandse Academie voor Verkeersvliegers, Vliegclub Twente en de Twentsche Zweefvlieg Club). Ook wordt het vliegveld sporadisch nog gebruikt voor testvluchten met bemande en onbemande luchtvaartuigen.
Daarmee leek het lot bezegeld van de voormalige luchtmachtbasis als vliegveld met een landelijke uitstraling. Leek, want in maart 2017 werd het vliegveld officieel heropend en mag het van maandag tot en met zondag zakenvluchten afwikkelen.
Er landen tegenwoordig nog wel enkele grote B747 jumbo’s op de drieduizend meter lange start-en landingsbaan, onder meer van de KLM. Maar alleen om te worden gesloopt door de firma ‘Aircraft End of Life Solutions’ (AELS). Daarnaast haalde Twente Airport de krantenkoppen in november van het vorig jaar als opslagcentrum voor zo rond de vierhonderdduizend kerstbomen van het bedrijf Green Team Europe. De luchthaven was daarmee heel kort het kloppend hart van de kerstbomenhandel in de Benelux en Duitsland. Ook Technofestival Onder de Radar heeft op het evenemententerrein van de voormalige vliegbasis een goed onderkomen gevonden.
De voormalige luchtmachtbasis Twenthe ligt acht kilometer van de grens met Duitsland tussen de steden Enschede, Hengelo en Oldenzaal. Het huidige vliegveld dateert uit 1931 toen een aantal Twentse industriëlen en ondernemers een stuk heide beschikbaar stelden voor het vliegverkeer van de KLM. Tijdens de oorlog was Twente Airport een belangrijke basis van de Luftwaffe voor het onderscheppen van geallieerden bommenwerpers op weg naar de Duitse industriesteden. Na de oorlog streek de Nederlandse luchtmacht neer op de luchthaven totdat bezuinigingen in 2004 een einde maakte aan de militaire rol van de luchthaven. Tot 2007 werd Twente Airport nog gebruikt voor onderhoud, reparaties en het in vliegwaardige conditie houden van de aldaar opgeslagen F-16’s. Eind 2007 werd het terrein officieel overgedragen aan de Dienst Domeinen van het ministerie van Financiën waardoor na bijna 68 jaar een einde kwam aan militaire aanwezigheid op het vliegveld.
Er werd destijds begonnen aan een doorstart voor de burgerluchtvaart, maar eind 2012 werd duidelijk tijdens een openbare aanbesteding dat er geen enkel animo was voor een civiel gebruik luchthaven van de luchtmachtbasis. In 2013 bracht vastgoedontwikkleaar Dik Wessels van de Reggeborgh Groep een bod uit op de luchthaven. Samen met de Belgische afhandelaar Aviapartner werd een aparte beheersmaatschappij opgericht, maar in juni 2014 besloten de nieuwe eigenaren Enschede en de provincie Overijssel het vliegveld niet te gaan gebruiken voor commerciële burgervluchten.
Op het terrein kwam het Technology Base Twente terwijl het zuidelijk deel van het vliegveld een natuurpark werd. In 2017 zagen de regionale eigenaren toch weer brood in een vliegveld en werd Twente Airport heropend.