De sombere voorspellingen voor 2009 die de Nederlandse expediteurs eerder dit jaar in het jaarverslag van hun brancheorganisatie Fenex deden, zijn uitgekomen. Evenals hun internationale collega’s en andere bedrijven in de transportsector is het voor de expediteur of logistieke dienstverlener een zeer zwaar jaar geweest.

Ook een andere constatering in dat Fenex-jaarverslag lijkt uit te komen. De kijk op de toekomst hing af van de omvang van het expeditiebedrijf. Bedrijven van honderd tot tweehonderd werknemers waren het meest somber gestemd. Minder pessimistisch waren de ondernemingen van meer dan tweehonderd werknemers en ondernemingen tot elf werknemers.

Dat komt overeen met de bevindingen van het onderzoeksbureau Transport Intelligence, dat het wel en wee van de wereldwijde expeditiesector in 2009 onder de loep heeft genomen. Want wat blijkt: grotere ondernemingen – van het kaliber K+N en Panalpina – hebben het relatief goed gedaan, evenals de kleinere expediteurs met een kwalitatieve of geografische specialisatie. De eerste categorie biedt schaalgrootte en dus kostenvoordelen, de tweede meer toegevoegde waarde. De groep er tussenin zijn de bedrijven die tussen servet en tafellaken vallen, en daarmee tussen wal en schip.

Veel ruimte voor optimisme biedt het marktrapport van Transport Intelligence niet. Wereldwijd is er dit jaar sprake van een krimp van 8 procent, en de komende drie jaren zal het herstel nauwelijks 2 procent per jaar zijn. De vrije val lijkt gestopt, maar de crisis is nog niet over.

Uiteraard hoeven individuele bedrijven zich niets van marktgemiddelden en algemene trends aan te trekken. Ook het gevecht om een kleinere koek kent winnaars en verliezers. Op de Nederlandse markt probeert Dachser terreinwinst te boeken. De Duitse expediteur is een grootmacht in eigen land, maar leidde hier een lange tijd een betrekkelijk onopvallend bestaan. Reden daarvoor was misschien wel de afwezigheid van het bedrijf in de mainports. Met zee- en luchtvrachtkantoren in de de haven van Rotterdam en op Schiphol komt daar volgend jaar verandering in.

Behalve geografische uitbreiding is innovatie een manier om marktaandeel te winnen. Vanouds treedt de logistiek dienstverlener op als vertegenwoordiger van verladers die zelf het overzicht op de vervoersmarkt missen. In die zin is transparantie zijn vijand, maar er zijn expediteurs die het boeken van lading makkelijker maken in plaats van moeilijker. Internet is in deze sector nog onontgonnen terrein, maar initiatieven als NVOCC Online duiden erop dat ook expediteurs zich aanpassen aan nieuwe marktomstandigheden.