Het onderzoeks- en adviesbureau Ernst & Young heeft deze zomer ruim honderd ondernemers uit de transportsector ondervraagd naar de kansen en bedreigingen door de aanhoudende crisis. Daaruit komt een somber beeld naar voren. Zo blijkt dat bijna 40 procent van de ondervraagde bedrijven niet verwacht dat de economie binnen vijf jaar op het niveau van voor de recessie terugkeert.

Kritisch zijn de transportbedrijven vooral over de concurrentiepositie van Nederland tegenover het buitenland en de rol van de overheid daarin. ‘Over het beleid van het kabinet wordt niet positief gedacht’, stellen de onderzoekers van de transport- en logistiek groep van Ernst & Young. Bijna 70 procent van de transporteurs ziet de positie van Nederland verzwakken. De zorgen zijn het grootst bij de grotere ondernemingen waar bijna 80 procent gewag maakt van een verslechterde concurrentiepositie. Slechts 5 procent is positief gestemd, blijkt uit de enquête.

Veel transportbedrijven zeggen dat de concurrentiestrijd in de markt is verhard en er wordt gevochten om iedere klant. Als grootste bedreiging ziet een ruime meerderheid van de ondernemingen de verscherpte prijzenslag. Daarnaast wordt gevreesd voor het verlies van klanten door faillissementen. De meeste bedrijven zeggen intussen de overcapaciteit grotendeels onder controle te hebben gebracht. Zo’n 31 procent meldt dat de capaciteit is aangepast aan de marktvraag en 24 procent stelt geen last te hebben van overcapaciteit. Slechts 17 procent laat weten dat de overcapaciteit gelijk is gebleven of zelfs is toegenomen.

Het aantrekken van nieuwe verladers wordt door 67 procent gezien als een belangrijk middel om de crisis te doorstaan. Daarnaast vindt de helft van de ondernemers dat de crisis ook een positief effect heeft op de sector doordat uiteindelijk de financieel gezondere bedrijven overleven.

De recessie zal tevens de transportbedrijven dwingen tot meer creativiteit en kostenbesparingen. Zo’n 33 procent van de ondervraagden richt zich dan ook op prestatieverbetering door reductie van de kosten. Vooral grote bedrijven met meer dan 250 werknemers hebben het beleid afgestemd op besparingen, blijkt uit het onderzoek. Het gaat daarbij onder meer om het stroomlijnen van interne processen en het efficiënter inkopen. ‘Ook hebben de grote spelers het meest gesnoeid in hun personeel’, stelt Ernst & Young.

Nog eens 33 procent, hoofdzakelijk kleinere flexibele transportondernemingen met minder dan vijftig medewerkers, zoekt nieuwe marktkansen in het uitbreiden van het dienstenpakket en probeert zo te overleven. Opvallend is dat de middelkleine bedrijven van vijftig tot honderd medewerkers vaak geen aanpassingen doorvoeren. ‘Er is in deze groep wel een bovengemiddelde behoefte aan samenwerking’, stellen de onderzoekers.

Door de crisis lijkt duurzaam vervoer aan populariteit te winnen onder de logistiek managers en verladers, schrijft Ernst & Young. Deze mentaliteitsomslag vertaalt zich volgens het onderzoeksbureau ‘nog niet echt in veel veranderingen in de kansen voor het spoor en de binnenvaart’. Zo stelt 77 procent van de ondervraagden dat de crisis geen of een negatief effect heeft op de modal shift. Wel zegt 47 procent van de vervoerders in de toekomst meer gebruik te willen maken van alternatieve modaliteiten of dit in overweging te nemen.