De reële economie wordt nu al flink geraakt door de kredietcrisis. Fabrikanten verminderen hun productie, wat meteen gevolgen heeft voor het vervoer. ‘Vervoerders van bijvoorbeeld bloemen, auto’s en auto-onderdelen zien de vervoerde volumes dalen’, zegt Manfred Kindt, marktmanager bedrijfsadvies bij transportonderzoekbureau NEA, onderdeel van Panteia. Volgens hem kunnen alle markten uiteindelijk worden geraakt.

Kindt sprak de laatste dagen een aantal bedrijven over de actuele toestand. ‘Een deel heeft het over turbulente tijden. We komen ook bedrijven tegen die nog niet helemaal beseffen wat het effect van de crisis kan zijn.’

Voorlopig worden vooral producenten van luxe-artikelen getroffen. Consumenten houden uit onzekerheid over de nabije toekomst het geld op zak. Bloemen zijn daar een goed voorbeeld van, zegt Kindt. De afzet daarvan staat onder druk, met alle gevolgen voor kwekers, handel en vervoer. Hetzelfde geldt voor de automobielsector. ‘Groente en fruit zullen de mensen wel blijven kopen, daar zie je dus ook veel minder druk op de vervoerde volumes.’

Het blijft gissen hoe diep de financiële crisis zich zal invreten in de wereldeconomie. Beleggers hebben wereldwijd voor duizenden miljarden euro aan bezit, en daarmee potentiële koopkracht, in rook zien opgaan door de enorme koersval van de laatste weken. Sommige burgers hebben spaartegoeden verloren zien gaan. Staten hebben voor enorme bedragen financiële risico’s in het geldstelsel moeten overnemen, wat zeker gevolgen krijgt voor hun eigen staatshuishouding. IJsland is in feite failliet. Goed, dat is maar een klein staatje. Maar de Verenigde Staten staan er welbeschouwd niet eens zoveel beter voor. Dat alles zet naar verwachting een domper op de bestedingen en, in het verlengde daarvan, de te vervoeren volumes. De eerste berichten wijzen er al op dat de crisis van invloed is op de bedrijfsresultaten. Kijk naar Philips. Het meldde over het derde kwartaal een omzetdaling bij de divisie consumentenelektronica met 8 procent. Het concern gaat daarom herstructureren, waarbij mogelijk ook banen verdwijnen. Voor het nu begonnen kwartaal wordt opnieuw vraaguitval voorspeld.

De crisis heeft vooralsnog vooral in de rijke industrielanden toegeslagen. De opkomende economieën hebben nog geen ernstige tekenen van verzwakking laten zien. Maar intussen zien zij wel hoe hun exportmarkten terugvallen. Er is verder nog steeds het gevaar dat de ‘Westerse’ bankencrisis overslaat naar andere landen.

Dominique Strauss-Kahn, topman van het Internationaal Monetair Fonds, sluit bijvoorbeeld niet uit dat Oost-Europa en de Baltische Staten ermee te maken krijgen, omdat Westerse banken daar immers vaak eigen vestigingen hebben.

De gevolgen van de crisis kunnen de merkwaardigste vormen aannemen. Zo ligt op de werf van het Rotterdamse Keppel Verolme een door een Noors bedrijf besteld innovatief hefeiland om offshore-productieplatforms van olie- en gasmaatschappijen te ontmantelen. De afnemer ging failliet – overigens niet door de kredietcrisis – en Keppel Verolme probeert het ding van bijna een half miljard euro alsnog aan iemand anders te verkopen.

Maar kopers schrikken terug, en in dit geval wél door die vermaledijde ‘credit crunch’. Dient zich niet snel een gegadigde aan, dan zal de werf tot sloop van de romp van het hefeiland overgaan.

Transport en logistiek vormen een zeer cyclische bedrijfstak. Als de economie kwakkelt, zie je dat in het transport meteen terug. Grotere ondernemingen en gespecialiseerde vervoerders hebben doorgaans meer kans een crisis te overwinnen. Middelgrote bedrijven hebben daarmee meer moeite, is de ervaring van kredietverzekeraar Atradius. Die zag in de eerste helft van dit jaar het aantal faillissementen in het Nederlandse transport al met zo’n 15 procent toenemen. Maar de verwachting is dat de echte klap nog moet komen.

Bankgeld is schaars geworden. Dit heeft ook gevolgen voor de financiering van bijvoorbeeld logistiek vastgoed. Het wordt moeilijker bestaande ruimte uit te breiden of meer locaties in één nieuwe vestiging onder te brengen. Tegelijk zullen klanten op allerlei manieren trachten hun kapitaalkosten te drukken. Voorraadbeperking is daar één van. Ook grote logistieke dienstverleners zullen de gevolgen van de kredietcrisis dus terdege merken.