Europese ferrymaatschappijen met diensten op Groot-Brittannië maken zware tijden door. De overtochten naar Engeland zijn voor bepaalde goederenstromen met 30 procent gedaald, vertelt Pim de Lange, algemeen directeur van Stena Line bv. ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt. Dat het volume zo sterk gedaald is.’ Als de Britse crisis aanhoudt, zal het aantal veerdiensten op de Noordzee teruglopen.

De Lange deed deze uitspraken tijdens de kiellegging van een veerboot van Stena Line begin vorige week in Duitsland. De slechte markt vormde een domper op de feestvreugde in Warnemünde, alwaar de schepen op de Wadan-werf (voorheen Aker) worden gebouwd. Met de kiellegging is de komst van twee nieuwe superferry’s een stap dichterbij. ‘Onder deze marktomstandigheden denk ik niet dat we de schepen hadden aangeschaft’, stelt De Lange, die in 2006 opdracht gaf voor de bouw van de schepen.

De in aanbouw zijnde ferry’s van Stena Line, die per stuk 220 miljoen euro kosten, worden in 2010 ingezet op het traject Hoek van HollandHarwich, waar zij de huidige Stena Britannica en de Stena Hollandica zullen vervangen. Zij vergroten de vrachtcapaciteit met zo’n 30 procent tot 5.500 laadmeter. Dit terwijl Stena Line momenteel met een overcapaciteit kampt. Stena Line onderhoudt drie routes op de Noordzee, vanuit Hoek van Holland naar Harwich en Killingholme en vanuit Rotterdam naar Harwich.

De Zweedse ferryoperator en zijn concurrenten zagen het volume op Groot-Brittannië vanaf juni sterk teruglopen. De redenen hiervoor zijn volgens De Lange de kredietcrisis in Amerika, die in Engeland harder aanslaat; de lage koers van de pond en de hoge energieprijzen in Engeland. Een woordvoerder van het Belgische Cobelfret Ferries wijt de terugval vooral aan de lage koers van het pond. ‘Het gaat over het algemeen niet goed met de economie. De lage koers van het pond maakt het in Groot-Brittannië nog erger.’

Vooral het vervoer van luxegoederen heeft te leiden onder de economische malaise in Groot-Brittannië. ‘Het transport van bloemen is met 30 procent afgenomen’, vertelt De Lange. De aanvoer van groenten en fruit is redelijk stabiel gebleven maar algemene lading is bij Stena sinds de zomer gedaald met 20 procent.

Cobelfret doet geen uitspraken over de terugloop in volume maar beaamt wel dat het sinds juni ‘minder’ is. Vooral bij het vervoer van producten voor de automotive-sector.

De gedachten gaan terug naar 1999, het jaar waarin de belastingvrije verkoop op onder meer de wateren tussen Groot-Brittannië en het continent werden afgeschaft. Stena Line en andere ferrymaatschappijen hadden jaren goed verdiend aan shoppende Europeanen. De opbrengsten van Stena Line kwamen voor 70 procent uit personen- en voor 30 procent uit vrachtvervoer. Om de terugval in het personenvervoer te ondervangen, vergrootte Stena het aandeel in vrachtvervoer.

Vrachtvervoer genereert inmiddels 65 procent van de omzet van Stena Line op het Noordzee-traject. De Lange schetst dat met ‘rationalisatie’ nog wat op de kosten kan worden bespaard. Zo kan de capaciteit efficiënter worden benut worden en kunnen de schepen brandstof besparen door langzamer te varen. Maar als de terugval doorzet, zal Stena Line het eerste kwartaal van het volgend jaar gedwongen worden andere maatregelen te nemen. De Lange: ‘Misschien moeten we dan een schip tussen Rotterdam en Harwich uit de vaart nemen.’

Ondanks de magere tijden voor ferrymaatschappijen besloot Norfolkline onlangs een dienst vanuit Zeebrugge op Rosyth bij Edinburgh over te nemen van het Griekse Superfast Ferries (die deze lijndienst afstootte wegens een slecht rendement). Volgens de Lange is dit bepaald geen handige zet. ‘De route is te lang. De brandstofkosten zijn te hoog.’

Nog niet zo lang geleden had de directeur van Stena Line nog plannen om een dienst te starten tussen Harwich en de Belgische kust. Door de crisis in Engeland zijn deze plannen in de ijskast gezet. De Lange: ‘Eerst het traject vanuit Rotterdam weer op de rails krijgen’.

In Rotterdam nam Stena Line recentelijk de terminal van P&O Ferries in Europoort over. Deze concurrent handelde sinds 2002 schepen van Stena Line af. Op 15 oktober wordt de terminal officieel geopend. Met de overname en diverse aanpassingen is een bedrag van 8 miljoen euro gemoeid. Een bedrag dat Stena zich kan veroorloven. Stena-eigenaar Dan Sten Olsson, die ook bij de kiellegging in Duitsland aanwezig was, zei dat het familiebedrijf 3 miljard dollar te spenderen heeft. Voorlopig zal Olsson het geld op zak houden. ‘Tenzij we over kunnen nemen.’ De huidige routes dekken volgens Olsson de vraag.

Voor de afhandeling van de in aanbouw zijnde ferry’s in Hoek van Holland moet diep in de buidel worden getast. In 2009 wordt begonnen met de aanleg van dubbele laadbruggen waardoor twee dekken tegelijk geladen en gelost kunnen worden. Kosten: 10 miljoen euro.

Ondanks het dalende volume op Groot-Brittannië verwacht Stena Line het jaar positief af te sluiten. Vorig jaar werden er 359.000 vrachteenheden vervoerd, dit jaar zijn dat er naar verwachting 370.000. ‘De eerste vijf maanden waren erg goed’, verklaart De Lange. Momenteel profiteren ferrymaatschappijen ook van de sluiting van de Kanaaltunnel, de grootste concurrent van Stena Line. De Zweedse ferryoperator vervoert hierdoor duizend vrachteenheden per week extra naar GrootBrittannië.

Als de in aanbouw zijnde ferry’s van Stena in 2010 op de markt komen (het zullen dan de grootste ro/pax ferry’s ter wereld zijn) verwacht De Lange dat de markt op Groot-Brittannië juist is aangetrokken. ‘Uiteindelijk gaan de Engelsen weer importeren. Het land produceert zelf vrijwel niets. Daarbij komen de Olympische Spelen in 2012 naar Engeland. Dit is altijd goed voor de economie.’