Vrachtvluchten zijn volgens de Europese Commissie hard nodig om medische hulpgoederen naar de EU te krijgen, maar ook om de economie draaiende te houden. Daarom ook even geen nachtverbod en andere restricties voor de vrachtvervoerders, aldus Brussel.

Het is dan ook onbegrijpelijk dat het ministerie in Nederland de tijdelijke versoepeling heeft voorzien van een groot aantal voorwaarden, zodat diverse maatschappijen, waaronder Qatar Airways, nauwelijks extra vrachtvluchten hebben kunnen uitvoeren op Schiphol en moesten uitwijken naar België en Duitsland. De lading, waaronder de noodzakelijke mondkapjes, wordt vervolgens over de weg naar Nederland vervoerd. Dat mag dan weer wel.

Er was al uitgelekt dat het ministerie de luchtvaartrechten voor 25 extra vrachtvluchten in de week van Qatar Airways grotendeels had geweigerd omdat ‘meer dan 50% van het volume’ aan boord moest bestaan uit zogeheten medische noodgoederen, zoals mondkapjes of beschermende kleding.

Uit een verdere briefwisseling van het departement aan een vrachtcharteraar blijkt dat er nog meer eisen zijn gesteld. Zo moet het gaan om goederen ‘die in de basisbehoeften voorzien’ en ‘ter voorkoming van ondervoeding of vitaminegebreken’. Meel en vitaminepreparaten dus wel, maar groente, fruit, vlees en vis weer niet.

Zo gaat het nog enige tijd door alsof Nederland niet door covid-19 is getroffen, maar door een grote watersnoodramp. Wat te denken bijvoorbeeld van dekens, tenten en watercontainers op de lijst, die verdacht veel lijkt op de lijst van het Internationale Rode Kruis voor rampgebieden. Coulance, waartoe Brussel had opgeroepen, is op de lijst ver te zoeken.

Wat voor spel hier wordt gespeeld, is onduidelijk, maar het verdient zeker nader onderzoek. Allereerst: waarom stelt het ministerie zo veel aanvullende eisen, terwijl andere EU-lidstaten als Duitsland dezelfde vrachtcharteraars met dezelfde lading wel toelaten zonder een waslijst aan voorwaarden te stellen?

Daarnaast gaat het om een tijdelijke noodregeling, waaraan verder geen rechten kunnen worden ontleend. Het ministerie kan ook niet argumenteren dat Schiphol nu vol zit. Afgezien van wat vrachtvluchten wordt er nauwelijks gevlogen op de luchthaven.

Het is eveneens opmerkelijk dat het ministerie de versoepeling, blijkens de eerder aangehaalde brief, heeft afgestemd met de enige Nederlandse marktpartij die een belang heeft om de buitenlandse vrachtcharters te weigeren: de KLM. Daarmee maakt de overheid deze noodregeling ondergeschikt aan het commercieel belang van een maatschappij die de laatste jaren zijn marktpositie op het gebied van vrachtvluchten grotendeels heeft afgebouwd en zijn vrachtstrategie heeft afgestemd op de inzet van bellycapaciteit op passagiersvliegtuigen. Laat dat nu juist de capaciteit zijn die nu werkeloos op de landingsbaan van Schiphol staat.