Het debat werd gevoerd door Suzanne Kröger van GroenLinks, Jasper van Dijk van de SP, Mustafa Amhaouch van het CDA, Peter de Groot van de VVD, Jan Paternotte van D66 en Marieke Koekkoek van Volt.

Verduurzaming

Kröger (GroenLinks) trapt het debat af. Zij zegt dat het belangrijk is om het stikstofprobleem op te lossen. ‘Hierdoor zitten bedrijven in de penarie.’ De politici droegen daar tijdens het debat overigens geen oplossing voor aan. Daarnaast wil GroenLinks investeren in spoor en binnenvaart, voor meer modal shift. Ook alternatieve brandstoffen staan bij de partij hoog op de agenda. Volgens Amhaouch (CDA) moet geïnvesteerd worden in alle modaliteiten, van wegvervoer tot luchtvaart.

GroenLinks vindt dat er de afgelopen jaren te veel achterover geleund is door het kabinet wat betreft de verduurzaming van mobiliteit. Het komende kabinet moet volgens haar investeren in de klimaatdoelen. Daarnaast vindt ze dat korte afstandsvluchten vervangen moeten worden door goede spooraansluitingen. Ook wil ze dat Lelystad Airport er niet komt. Het CDA benadrukt dat het vliegverkeer niet alleen maar pretvluchten zijn, maar ook veel vrachtvluchten. Daarbij wil de partij inzetten op het verduurzamen van de luchtvaart door het gebruik van synthetische brandstoffen.

Tijdens het debat is kort de kilometerheffing voorbij gekomen. Kröger zegt dat vanuit de sector om rekeningrijden wordt geroepen. Volgens het CDA moet die weg worden ingeslagen en gaat het komende kabinet dit dan ook invoeren.

Windenergie

Volgens GroenLinks had Nederland koploper kunnen zijn in windenergie, maar dat is nu Denemarken. ‘Een gemiste kans’, noemt Kröger het. ‘Nu is de tijd voor Nederland gekomen om voorop te lopen in verduurzaming.’ Volgens de partij is de eerste stap om ondernemers duidelijkheid te bieden: de duurzaamheidsdoelen voor 2030 op een rijtje. De groene waterstofeconomie is volgens haar een grote kans voor Nederland. ‘Momenteel loopt Nederland qua klimaat achter op andere landen.’

D66 vindt ook dat Nederland achterloopt. ‘Nederland bouwt niet eens windmolens op de Noordzee. In plaats daarvan importeert Nederland nu Deense windmolens.’ Om als Nederland voorop te lopen in het maken van duurzame keuzes, is bijvoorbeeld het investeren in waterstofvliegtuigen een goed begin, volgens D66.

CDA staat niet achter ‘het onnodig klein maken van Nederland’. Zo levert Nederland wel onderdelen aan van windmolens, aldus Amraouch. ‘En de afhandeling op de grond op Schiphol is bijvoorbeeld bijna klimaatneutraal.’

Handelsverdragen

D66 pleit voor nog meer modal shift om filevorming tegen te gaan. Die ruimte op het spoor en op de vaarwegen moeten dan wel gecreëerd worden volgens Paternotte. Daarbij is hij voorstander van nieuwe handelsverdragen. ‘Nederland is een handelsland. De haven van Rotterdam en Schiphol hebben dit soort verdragen nodig.’

Om te beginnen moet volgens Paternotte het verdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten er komen, het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP). Op dit moment liggen de onderhandelingen over TTIP stil en is er geen nieuwe onderhandelingsronde gepland.

Ook de VVD is voor handelsverdragen, waarbij de wederkerigheid geborgd is. Hiermee wil de partij een vuist maken tegen oneerlijke concurrentie vanuit Azië. Daarbij wil De Groot dat Brussel een coördinerende rol krijgt om afspraken te maken tussen landen, om bijvoorbeeld te voorkomen dat als een land een grens sluit vrachtwagens stil komen te staan.

De VVD zegt dat het transport niet alleen maar spoor en water is, maar ook weg. Daarnaast wil de partij investeren in de vergroening van de binnenvaart. Volgens De Groot is in die sector met weinig investeringen grote stappen te zetten. D66 haakt daarop aan. ‘Om de scheepvaart te verduurzamen is walstroom nodig. Daarin moet geïnvesteerd worden.’

Macht van Europa

De SP ziet Europa economisch gezien als een ‘waanzinnig succes’. Maar de partij wil ervoor waken dat onbeperkt bevoegdheden worden overgeheveld naar Brussel. ‘Uniformeren zodat er dadelijk niet twintig verschillende stekkertjes zijn waar bedrijven mee te maken krijgen, is een goed plan.’ Maar Van Dijk wil hier niet in doorslaan. Volgens D66 is het zoveel makkelijker voor ondernemers als regels over de grens hetzelfde zijn als in Nederland. ‘Hierdoor kan de logistiek gewoon doorgaan.’

De CDA wil dat er beter gebruik wordt gemaakt van de spoorwegen. ‘De Betuweroute die is aangelegd, wordt voor nog geen 50% gebruikt.’ De spoorlijnen moeten makkelijk kunnen worden doorgetrokken, volgens de partij. Ook vindt Amhaouch dat de bijmenging van biobrandstoffen Europees geregeld moet worden om een gelijk speelveld te creëren en oneerlijke concurrentie te voorkomen.

Van Dijk (SP) vraagt zich af of De Groot (VVD) wel eens een vrachtwagenparkeerplaats in Nederland heeft gezien. Van Dijk: ‘Daar staan veel Oost-Europese chauffeurs waar ik overigens niets op tegen heb, maar deze mensen krijgen lage lonen en er is geen toezicht op de arbeidsvoorwaarden. Vrij verkeer van personen klinkt mooi, maar in de praktijk komt dit neer op snoeiharde uitbuiting.’ De SP wil een gelijk speelveld. De Groot (VVD) zegt dat in deze kwestie de rol van de Europese Unie heel belangrijk is. En hij benadrukt dat niemand uitbuiting wil, ook de VVD niet.

Onderhouden en bouwen

D66 vindt dat de vaargeulen beter onderhouden moeten worden, maar dat er ook in nieuwe infrastructuur geïnvesteerd moet worden. GroenLinks is voorstander van het prioriteit geven aan onderhoud. Kröger spreekt over een gigantische achterstand wat betreft onderhoud van de infrastructuur, waaronder het spoor en de weg. ‘Maar ook grote kunstwerken zoals bruggen die een bepaalde levensduur hebben, moeten vervangen worden. Er is geen gevaar van instortende bruggen, nog niet.’

De afgelopen jaren is er volgens haar meer ingezet op het investeren in nieuwe infrastructuur. ‘De onderhoudspotten zijn de hele tijd vooruit geschoven, omdat de afgelopen jaren de VVD-minister van Infrastructuur de voorkeur gaf aan lintjes knippen.’

De VVD zegt dat het belangrijk is om geld te steken in het onderhoud van de weg. Daarvoor is volgens De Groot jaarlijks anderhalf miljard euro extra nodig. Sommige situaties noemt De Groot slecht voor de handel. Zo geeft hij als voorbeeld de vrachtwagens die nu moeten omrijden, omdat ze de Merwedebrug (op de A27, red.) niet over kunnen.

De SP ziet het als een levensgroot risico dat onderhoud vergeten wordt. Van Dijk vraagt de De Groot (VVD) wat hij van ‘het bizarre idee’ de verbreding van de A27 vindt. Volgens Van Dijk is het een ondoordacht idee dat miljoenen, zo niet miljarden, gaat kosten. Daarbij is het volgens hem slecht voor het milieu. Volgens de VVD heeft de handel over de weg keihard projecten nodig zoals de verbreding van de A27.