Nederland doet het slecht als het gaat om de snelheid van de corona vaccinaties. In de Europese ranglijsten bungelen we onderaan. We doen het zelfs slechter dan diverse Oost-Europese landen, waar we in logistiek opzicht toch wel een beetje op neerkijken. Terwijl het aantal ontvangen vaccins voor de Europese landen gelijk is. Het imago van Nederland als distributieland staat onder druk.

Logistiek ontwerp

‘Het logistiek ontwerp van de fijndistributie zit niet goed in elkaar’, vertelt Veenstra. ‘Er is een gebrek aan logistiek inzicht bij de partijen aan de zorgkant, zoals VWS en RIVM. Zij moesten dat systeem neerzetten, maar het is een vrij complex logistiek systeem waarbij veel meer logistieke expertise ingezet had moeten worden. Dat is niet gebeurd.’

Inmiddels is de regering daar ook achter gekomen en wordt er wel logistieke kennis benut, zoals voor de inrichting van GGD-prikposten en het vergroten van de testcapaciteit, weet Veenstra. ‘Maar het is allemaal aan de late kant.’

‘Het is weliswaar een best ingewikkelde vraag omdat je een aantal doelgroepen hebt, verschillende vaccins en kanalen waarmee je de vaccins bij de doelgroepen krijgt. Dat is een logistiek ontwerp en dat is in Nederland minder handig ingericht dan in andere landen. Andere landen zijn veel duidelijker waar de centrale regie zit en wat de ruimte is voor lokale partijen. Dat ontkoppelpunt is in Nederland niet goed ingericht.’

Coördinatierol

Volgens Veenstra zouden de GGD’s een veel grotere coördinatierol moeten krijgen, om ook de lokale huisartsen en zorginstellingen op regionaal niveau te bedienen. ‘Je moet niet in het gerommel komen dat sommige mensen in een instelling onder de instellingsarts vallen, maar dat anderen moeten wachten tot hun eigen huisarts langskomt. Dat is nu wel opgelost, maar we zijn vooral veel brandjes aan het blussen.’

Het RIVM heeft nu de centrale regie over de vaccinaanvoer en de distributie naar de kanalen. Ook wordt er nog gebruik gemaakt van de stichting voor de griepvaccinatie, die faciliteert het bestelproces. ‘Daar zitten wel wat blokkades en schakels van mensen tussen die bepaalde bestelmodules moeten openzetten’, weet Veenstra. ‘Dat is dus heel diffuus geregeld’.

Het prikken is het probleem niet, vertelt de TKI Dinalog-directeur. ‘Ook de aanvoer niet, want er liggen vaccins genoeg in de opslag en er is een continue stroom vaccins. Het probleem is dat het proces daartussen deels is gebaseerd op bestaande structureren en deels op nieuwe structureren. Dat mechanisme functioneert niet goed.’

Opschalen

De GGD’s werken nu aan opschalen, maar dat is nog niet zo eenvoudig, volgens Veenstra. ‘Dan gaat opeens alles tellen. Bijvoorbeeld hoeveel deuren je hebt, waar de parkeerplaatsen zijn, hoe de routing is geregeld, hoe een ambulance bij de prikstraat kan komen, hoeveel stoelen je moet neerzetten voor mensen die 15 minuten moeten wachten, daar moet je allemaal over nadenken.’

TKI Dinalog heeft, samen met andere topsectoren, een oproep aan de kenniswereld uitgestuurd om mee te denken over de logistiek van grootschalig vaccineren. ‘In een overleg met het RIVM vorig jaar werd ons vooral gesuggereerd om te kijken naar het bedenken van plannen voor een volgende pandemie.’

Denemarken

We zouden volgens Veenstra een voorbeeld kunnen nemen aan Denemarken. Zij verdelen de vaccins onder de vijf regio’s op basis van prognoses die afgelopen zomer al zijn uitgerekend.

‘De regio’s zijn daarbij redelijk autonoom in het inenten, daarmee voorkom je dat het probleem ontstaat ‘deze doelgroep wel, deze doelgroep niet’. En in de zorginstellingen liggen lijstjes van zorgpersoneel dat nog geprikt moet worden. Als er aan het einde van de dag vaccins over zijn, gaat er een Whatsapp naar het personeel die vervolgens op komt dagen zodat de doos leeggeprikt kan worden. Het warehouse moet leeg, dus je moet mensen op de grond vrijheid geven keuzes te maken. We moeten nu in de gaten houden dat het prikvolume in de komende maanden nog een aantal keer verdubbelt. Als dat lukt dan gaat het de goede kant op.’

Bekijk het interview met Albert Veenstra over dit onderwerp op NT TV: