Aan denkkracht zal het de komende vier jaar op het Amerikaanse ministerie van Transport zeker niet ontbreken. Pete Buttigieg, die vorige week zijn 39e verjaardag vierde, kwam ter wereld als zoon van twee hoogleraren en studeerde zelf ‘magna cum laude’ af aan Harvard University, waarna hij aan de andere kant van de oceaan ook nog fluitend het diploma van de Universiteit van Oxford in zijn boodschappenmandje gooide.

Inclusiviteit

Buttigieg, die tot een jaar geleden burgemeester was van zijn geboortestad South Bend (Indiana), wordt beslist een van de bollebozen van Bidens ministerploeg, en hij doet bovendien zijn duit in het zakje als het om de door de Democraten nagestreefde ‘inclusiviteit’ gaat. De genomineerd transportminister (de Senaat moet nog instemmen) is getrouwd met een man, een 31-jarige voorvechter van LGBTQ-rechten die onlangs met zijn eigen autobiografie de bestsellerlijst van de New York Times bestormde. De aanstaand transportminister staat tevens te boek als een polyglot: hij heeft een talenknobbel van hier tot Tokyo en kan straks met tal van buitenlandse transportministers in hun eigen taal overleg voeren. Al heeft hij nog geen chocola gegeten van de Nederlandse taal.

Buttigieg zal op het transportministerie een goed leeggeruimd bureau aantreffen, want zijn voorganger Elaine Chao was drie weken geleden de eerste minister die na de bestorming van het Capitool haar ontslag indiende.

Chao bewees hoogstpersoonlijk dat Trumps regering de afgelopen jaren ook niet volledig uit blanke welgestelde zakenmannen bestond. Ze mag dan wel uit een welgestelde zakenfamilie stammen, maar is van Chinese afkomst. Begin jaren zestig emigreerde de destijds achtjarige Elaine samen met haar moeder naar de VS, nota bene aan boord van een vrachtschip. In New York richtte de familie Chao kort daarna het scheepvaartbedrijf Foremost Group op, een onderneming die tot op de dag van vandaag actief is in de bulkscheepvaart.

Elaine Chao nam een vracht aan vrachtkennis mee en zorgde voor wat diversiteit in Trumps team, maar voor tegenstanders was het teveel van het goede. In een kritisch artikel in de New York Times werd Chao twee jaar geleden, midden in de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog, verweten te nauwe banden te hebben met het Chinese regime. De Foremost Group had volgens de krant te zeer een ‘Chinese focus’, iets wat de familie Chao vervolgens ontkende: ‘Wij zijn patriottische Amerikanen’.

Jones Act

Pete Buttigieg zwoer in zijn sollicitatiegesprek voor de ministersfunctie meteen trouw aan de Jones Act. Hij noemde zich een ‘groot aanhanger’ van die uit 1920 stammende protectionistische Amerikaanse wet, die afdwingt dat alle interne scheepvaartverkeer tussen Amerikaanse havens wordt uitgevoerd met schepen die met Amerikaans kapitaal in de VS zijn gebouwd en die met een Amerikaanse bemanning varen. Rederijen als Maersk bestieren om die reden aparte Amerikaanse ondernemingen.

De wet is al vaak bekritiseerd, zoals door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) die berekende dat de wet het vervoer dubbel zo duur maakt, maar Buttigieg noemde de Jones Act ‘belangrijk om honderdduizenden banen te scheppen’ en een eigen Amerikaanse scheepsbouwindustrie te behouden. Buttigieg wist tijdens zijn sollicitatiegesprek natuurlijk al wat voor vlees hij in de kuip had. De nieuwe president Biden wil net als zijn voorganger Trump uitdrukkelijk de Amerikaanse belangen voorop stellen en ondertekende deze week het breedvoerig getitelde decreet ‘Strengthening Buy American Provisions, Ensuring Future of America is Made in America by All of America’s Workers’. In een toelichting op het decreet benadrukt het Witte Huis dat dit betekent dat de president ook ‘een sterk voorstander blijft’ van de Jones Act. De Amerikaanse scheepvaartsector en scheepsbouw reageerden opgetogen op die belofte.

Onder het motto ‘Build Back Better’, de campagneslogan die Joe Biden tijdens de verkiezingscampagne gebruikte om president Trump de berm in te rijden, heeft Biden aangekondigd twee biljoen dollar te willen investeren in de ‘afbrokkelende’ infrastructuur van de VS. Met de ‘heropbouw’ van wegen en bruggen en de aanleg van onder meer breedband internet verwacht de nieuwe president ‘miljoenen goede vakbondsbanen’ te creëren. De ‘Build Back Better’-plannen behelzen verder onder meer de uitbouw van de Amerikaanse autoindustrie met een miljoen extra banen en veel nieuwe oplaadstations voor elektrisch vervoer, investeringen in openbaar vervoer en de bouw van ‘duurzame woningen’. Alle elektriciteit in de VS moet in 2035 emissievrij en ‘American made’ zijn. Biden heeft gezegd dat hij zijn infrastructuurambities binnen de eerste honderd dagen van zijn presidentschap wil vervatten in een infrastructuurwet.

Playboy-naaktmodel

Ook Trump had grote infrastructuurplannen. Hij zegde bij zijn aantreden toe een biljoen dollar te willen investeren, een bedrag dat later opliep tot anderhalf biljoen, maar in de praktijk werden de ambities nauwelijks omgezet in daden. De bijna tien ‘Infrastructure Weeks’ die Trump organiseerde, draaiden volgens Trump-kritische media als CNN en New York Times zelfs uit op een ‘running joke’ omdat er in die ‘infrastructuurweken’ telkens weer iets gebeurde dat de aandacht op persconferenties zo afleidde, dat niemand nog geïnteresseerd was in infrastructuur. Zo besloot het voormalige Playboy-naaktmodel Karen McDougal uitgerekend een infrastructuurweek te gebruiken om het grote publiek in kennis te stellen van haar vroegere bedavonturen met de president. Buttigieg heeft al laten weten dat de Infrastructure Weeks tijdens zijn ministerschap ‘geen grap’ meer zullen zijn.

Het is nu aan de Democraten om de woorden vaker om te zetten in daden. Behalve het scheppen van nieuwe banen voor werkhongerige Amerikanen, een belofte die aan zo’n beetje elk Biden-plan verbonden is, staan ook het bevorderen van duurzaamheid en gelijkheid hoog op de agenda, processen waaraan ook de transportminister zijn steentje zal moeten bijdragen. Emissieloze transportvormen zouden onder Buttigieg een extra boost moeten krijgen, terwijl buurten waar de armere Amerikanen wonen op de eerste rij worden gezet als het gaat om het verbeteren van de wegen en het realiseren van meer openbaar vervoer-verbindingen.

Zelfrijdende vrachtwagens, waarmee in de VS al geëxperimenteerd is, komen eveneens voor in de Democratische plannen, maar ook de haalbaarheid van die plannen zal zich in de praktijk nog moeten bewijzen. De zeldzame keer dat de vorige transportminister Chao een vermelding in Nieuwsblad Transport kreeg, was toen ze aankondigde wettelijke barrières voor de zelfrijdende trucks uit de weg te willen ruimen, met inachtneming van veiligheidswaarborgen, maar kort na haar belofte reed een zelfrijdende auto van Uber op een voetgangersoversteekplaats in Arizona een vrouw dood, waarna haastig verdere proefritten werden stilgelegd en begrijpelijkerwijs werd aangedrongen op juist strengere regels. Recent bemoeilijkte de coronacrisis de Amerikaanse experimenten met autonoom vervoer nog verder.