In het meest gunstige scenario, covid1 genoemd, waarbij de meeste beperkingen deze maand worden opgeheven, daalt het vervoerde ladinggewicht voor alle modaliteiten in 2020 ten opzichte van vorig jaar. De overslag in de zeehavens wordt dit jaar naar verwachting het hardst geraakt, met een afname van 11%. Voor weg, spoor en binnenvaart is de afname 4 tot 5%. Daarna is er weer enigszins herstel voro weg en spoor, maar niet voor de binnenvaart, die in 2021 licht verder daalt (-0,3%). De maritieme overslag neemt volgend jaar wel weer toe, met bijna 3%.

Geen van de modaliteiten komt echter qua vervoerd gewicht in 2021 weer op het niveau van 2019. Zelfs in het meest gunstige scenario ligt het volume volgend jaar zo’n 4 tot 8% onder het niveau van 2019, zo luidt de prognose.

Seizoentrends

Het moment waarop de eerste stijgingen van kwartaal op kwartaal weer te zien zijn, verschilt per modaliteit. Voor de overslag is dit in het derde kwartaal van dit jaar al het geval, voor het wegvervoer en binnenvaart in het vierde kwartaal. Voor het spoor pas in het eerste kwartaal van komend jaar.

Hier spelen seizoentrends een rol, aangezien over het algemeen in het vierde kwartaal altijd het meeste wordt vervoerd. Wanneer het vierde kwartaal van 2020 wordt vergeleken met dat van 2019, is wel sprake van een afname bij alle modaliteiten.

Minst gunstige scenario

In het minst gunstige scenario (covid4), waarbij de beperkende maatregelen tot medio maart 2021 duren, neemt het vervoerde ladinggewicht voor alle modaliteiten dit jaar veel sterker af dan in het covid1-scenario. De overslag in de zeehavens wordt dan naar verwachting het hardst geraakt met een afname van 18% in 2020. Voor weg, spoor en binnenvaart is de afname 8 tot 10% dit jaar.

In 2021 is er in dit scenario nog geen herstel te verwachten en neemt het vervoerde volume zelfs nog verder af. De overslag in zeehavens daalt opnieuw, ditmaal met 0,4%. Bij weg, spoor en binnenvaart is ook in 2021 sprake van een afname, van 4 tot 5%.

Het vervoerde volume ligt eind volgend jaar voor de overslag in zeehavens circa 18% onder het niveau van 2019 en bij weg, spoor en binnenvaart is dat 13 tot 14% lager.

Grootste daling in tweede kwartaal

In het covid4-scenario vindt voor alle modaliteiten de grootste volumedaling plaats in het tweede kwartaal van 2020, variërend van -7 tot -14% ten opzichte van het eerste kwartaal. Daarna stabiliseert het vervoerde gewicht en is er voor sommige modaliteiten zelfs weer een toename te zien, wat wederom gelieerd kan worden aan seizoentrends.

Volgend jaar is er bij dit donkerste scenario opnieuw een afname te verwachten, ofschoon minder groot dan in 2020. Voor de overslag in zeehavens en het wegvervoer ligt het verwachte niveau in onder het dieptepunt van de kredietcrisis van 2009-2012. Dit is niet het geval bij de binnenvaart en het spoor, waar de afname minder groot is.

Binnenvaartsector

Min of meer tegelijkertijd met het onderzoek van Panteia kwamen de resultaten naar buiten van een ander onderzoek uitgevoerd door de Topsector Logistiek onder 25 binnenvaartverladers. Daaruit kwam naar voren dat de binnenvaartsector zwaar is getroffen door de uitbraak van het coronavirus. De binnenvaart verloor al terrein in het vervoer van minerale brandstoffen, maar door de coronacrisis is dit veel erger geworden.

Toch zijn Nederlandse verladers overwegend positief gestemd over het verloop van de coronacrisis. De gevolgen zijn weliswaar hard en ingrijpend op de korte termijn, maar noodzakelijke leveringen gaan gewoon door en kunnen blijven plaatsvinden.

Aan de verladende kant zijn de automotive industrie, de energiesector, olie- en gasindustrie, de voedingsmiddelenindustrie (zakelijke markt), de textielindustrie en de retailsector het meest geraakt. Minder hard getroffen is de bouwsector, met name de grond, weg en waterbouw (GWW). ‘Met uitzondering van tankopslagbedrijven zijn er geen andere sectoren, gelieerd aan de binnenvaart, die hebben geprofiteerd’, aldus de Topsector.

Flexibele schil

De nieuwbouworders bij scheepswerven zijn vrijwel geheel opgedroogd en begin dit jaar is afscheid genomen van een deel van de flexibele schil van binnenvaartondernemers. De grootste zorg bij verladers is volgens de Topsector Logistiek het ontbreken van een duidelijk perspectief op het verdere verloop van de lockdown en de economische gevolgen. Het is lastig omdat de lockdown verschilt per land en leveringen hierdoor niet goed op elkaar aansluiten. Veel verladers hebben maatregelen getroffen en produceren nu op voorraad, in afwachting van het versoepelen van de lockdown.

Naast het coronavirus spelen er ook andere ontwikkelingen die impact hebben op de Nederlandse economie en de logistieke sector. Zo hebben de problemen omtrent stikstof en pfas hun invloed op de bouwsector. Het CPB verwacht dat de groei hierdoor afneemt met ongeveer 0,2% in 2020 en 0,1% in 2021. Daarnaast zet de energietransitie zich door in 2020, zo wordt bijvoorbeeld de gaswinning in Groningen verder teruggeschroefd.

Verder zal het Verenigd Koninkrijk aan het einde van het jaar de Europese Unie verlaten en is het nog onzeker of voor die tijd een handelsakkoord kan worden gesloten met de EU. Een belangrijk handelspartner zijnde, gaat dit zijn impact hebben op de Nederlandse economie in 2021, maar onduidelijk is nog in welke mate. Tenslotte is het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China een onzekere factor.[/highlight]