Het ondernemersvertrouwen komt uit op -37,2 tegen 6,4 in het vorige kwartaal. Dit is de sterkste afname ooit gemeten en komt zelfs nog een stuk lager uit dan het dieptepunt van de financiële crisis.

Vervoer en opslag

Het vertrouwen is het laagst in de horeca en de sector vervoer en opslag. De verwachtingen voor de komende drie maanden zijn in alle bedrijfstakken negatief, maar onderlinge verschillen zijn groot. Dit melden het CBS, KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW op basis van de Conjunctuurenquête Nederland. De gegevens voor dit onderzoek zijn verzameld in april 2020, voor de op 6 mei aangekondigde versoepeling van de maatregelen.

Het ondernemersvertrouwen is de stemmingsindicator van niet-financiële bedrijven met minimaal vijf werkzame personen. Begin 2018 bereikte het ondernemersvertrouwen de hoogste waarde (18,1). Vervolgens is tot en met het eerste kwartaal van 2020 een geleidelijk dalende trend ingezet, waarna door de coronacrisis het vertrouwen in het tweede kwartaal de grootste afname laat zien sinds de start van de meting eind 2008.

De stemmingsindicator ligt in het tweede kwartaal van 2020 op het laagste niveau ooit gemeten (-37,2). Dit is nog lager dan ten tijde van het dieptepunt van de financiële crisis in 2009. Voor het eerst sinds het vierde kwartaal van 2013 hebben negatief gestemde ondernemers de overhand.


Negatief

Ondernemers zijn vooral negatief over het economisch klimaat. Bijna 69% van de ondernemers verwacht een verslechtering van het economisch klimaat in de komende drie maanden, terwijl slechts 3% een verbetering verwacht.

Van alle indicatoren zijn de verwachtingen over de omzet het sterkst afgenomen vergeleken met een jaar eerder. Hiervan is het saldo afgenomen van bijna 28% in het tweede kwartaal van 2019 naar ruim -54% in het tweede kwartaal van 2020. In de horeca zijn de omzetverwachtingen het sterkst negatief van alle bedrijfstakken. Daar voorziet bijna 90% van de ondernemers in het lopende kwartaal een lagere omzet dan in de voorgaande drie maanden.

Ook hebben ondernemers zich uitgesproken over de investeringsverwachtingen voor 2020. Ruim 44% van de ondernemers verwacht dit jaar een afname van investeringen in vaste activa ten opzichte van vorig jaar. 7,4% verwacht een toename.

Horeca en transport in mineur

In alle bedrijfstakken is het ondernemersvertrouwen in het tweede kwartaal afgenomen. Door de vele bedrijfssluitingen als maatregel tegen het coronavirus is het pessimisme veruit het grootst bij ondernemers in de horeca en de sector vervoer en opslag. Daar komt de stemmingsindicator uit op -84,3 en respectievelijk -50,1. Een kwartaal eerder waren ondernemers hier nog nagenoeg neutraal gestemd.

Bij negen van de twaalf bedrijfstakken ligt de stemmingsindicator op het laagste niveau ooit gemeten. Ook was, op de bedrijfstak informatie en communicatie na, de verslechtering van het vertrouwen bij elk van de bedrijfstakken in één kwartaal tijd niet eerder zo groot. Net als vorig kwartaal is het vertrouwen het hoogst in de bouw. Desondanks komt de stemmingsindicator hier uit op een niveau van -10,6, het laagste sinds begin 2014.

‘We zien alle statistieken een duikvlucht maken. Niet alleen in Nederland, maar ook bij Nederlandse ondernemers in het buitenland. Deze metingen zijn bovendien van begin april en de situatie is er – ondanks het nieuwe stappenplan – nog niet veel rooskleuriger op geworden. In veel laat-cyclische sectoren moet de klap bijvoorbeeld nog komen’, aldus VNO-NCW en MKB-Nederland.