Alle provinciebesturen hebben inmiddels een excuusbrief van Noord-Brabant ontvangen. Maar de aankoop is desondanks niet ongedaan gemaakt. Want de aangekochte stikstofruimte is hard nodig, vindt de provincie, om Logistiek Park Moerdijk (LPM) te kunnen realiseren. Maar is die actie zinvol?

Aanleiding voor de omstreden handelwijze van Noord-Brabant is een zogeheten tussenuitspraak van de Raad van State van 13 november vorig jaar. Het provinciale inpassingsplan voor dit bedrijventerrein in de oksel van de A16 en de A17 bij Moerdijk strandde op stikstof.

Volgens de Raad bleef er onzekerheid bestaan over mogelijke aantasting van Natura 2000-gebieden in de omgeving door verkeer van en naar LPM. Noord-Brabant kreeg tot 12 mei de kans om met berekeningen te bewijzen dat geen enkel Natura 2000-gebied in de wijde omgeving van Moerdijk te maken krijgt met een toename van stikstof. Er moest dus een nieuwe beoordeling komen.

‘Als uit die nieuwe beoordeling blijkt dat de Natura 2000-gebieden schade kunnen ondervinden van Logistiek Park Moerdijk, willen provinciale staten ook een zogenoemde ADC-toets uitvoeren. Met deze toets zullen zij dan moeten moet aantonen dat voor het Logistiek Park Moerdijk geen alternatieven (A) zijn die minder schadelijk zijn voor de natuur, er dwingende redenen (D) van ‘openbaar belang’ zijn die maken dat het park er moet komen, en dat de aantasting van de natuur wordt gecompenseerd (C)’, stelde de Raad van State.

Extern salderen

Die ADC-toets is niet nodig, meldt de provincie nu, omdat met het opkopen van stikstofruimte, het zogeheten extern salderen, ín en buiten Noord-Brabant de negatieve effecten voor Natura 2000-gebieden al zijn uitgesloten. Daarmee ontloopt de provincie een zware toets waar niet simpel aan kan worden voldaan. Toon bijvoorbeeld maar eens aan dat een logistiek park in een provincie een zwaar openbaar en groot nationaal belang heeft.

Aan de opdracht van de Raad is volgens de provincie dus voldaan. Dankzij het wegkapen van stikstofruimte in andere provincies. Stikstofruimte die die provincies zelf moeten kunnen opkopen om hun natuurgebieden te beschermen.

Bij extern salderen wordt uitgegaan van een Natura 2000-gebied dat al met stikstof wordt belast door één of meerdere (landbouw)bedrijven. Als daar door de vestiging van LPM stikstofbelasting bij komt, kan dat te veel van het goede zijn. Volgens Europese milieuregels mag de stikstofbelasting van een Natura 2000-gebied per saldo niet toenemen. Dus als Noord-Brabant LPM wil realiseren, dan zal een ander bedrijf dat hetzelfde natuurgebied al belast met stikstof, gevraagd moeten worden om die stikstofruimte te verkopen. Dat bedrijf stopt dan de activiteiten die stikstof veroorzaken en levert zijn vergunning van de Natuurbeschermingswet in.

De provincie heeft voor ongeveer 4 miljoen euro stikstofruimte aangekocht van veehouderijen in Noord-Brabant, Zeeland, Drenthe en Noord-Holland. Maar volgens het geldende beleid van Noord-Brabant is extern salderen niet toegestaan. ‘De provincie kan dus op dit moment die aankopen niet uitvoeren’, stelt advocate Franca Damen, expert in stikstofzaken.

Eindoordeel

Het is daarom zeer de vraag of de Raad van State de omstreden aankoop meeneemt in zijn eindoordeel dat vermoedelijk over enkele maanden wordt gegeven. Een handeling van de provincie in strijd met het eigen provinciale beleid zal door de Raad niet snel goedgekeurd worden. De aankoop is ook juridisch onzeker, omdat die nu niet uitvoerbaar is. Daarmee staat de omstreden stikstofaankoop op drijfzand.

Daar komt nog iets bij. Noord-Brabant berekende eerder dat LPM een toename veroorzaakt van stikstof in zes Natura 2000-gebieden in Noord-Brabant, Zeeland en Zuid-Holland. Maar volgens de provincie kon die toename met beheermaatregelen in die natuurgebieden worden voorkomen. De Raad constateerde in zijn voorlopige uitspraak dat die maatregelen onvoldoende zekerheid gaven. Vervolgens kwam de opdracht om een oplossing te vinden voor het stikstofprobleem in diezelfde gebieden.

De provincie komt met een curieus antwoord na toepassing van een nieuw rekenmodel. De energievoorziening op LPM wordt gasloos. Dat scheelt stikstof, maar het is niet genoeg. ‘Door de aankoop van de zes vergunningen/boerderijen kunnen wij de toename van stikstof voldoende compenseren’, zegt de provincie. Het opkopen van stikstofruimte in Noord-Brabant, Zeeland, Noord-Holland en Drenthe zou volgens de provincie LPM dus kunnen redden.

Boosdoener

Scheepvaart van en naar Moerdijk is de boosdoener. ‘Waar eerder gerekend werd tot vijf kilometer vanaf de vaarroute, is de rekenafstand nu niet meer begrensd. Hierdoor reikt de stikstofdepositie ten gevolge van Logistiek Park Moerdijk erg ver, over vrijwel geheel Nederland’, zegt de provincie.

Maar hoe realistisch is dit nieuwe rekenmodel? Het onderzoeksgebied voor mogelijke natuurschade was in een eerder onderzoek beperkt tot de wijde omgeving van Moerdijk. Nu zou scheepvaartverkeer van en naar Moerdijk opeens ook in andere provincies tot een toename van stikstof leiden. Het is zeer opmerkelijk dat er dus ook in Drenthe, Noord-Holland, Oost-Brabant en Zeeland stikstofruimte moest worden aangekocht om LPM te laten slagen.

Lees ook: Ergernis over reddingsplan Logistiek Park Moerdijk