Een app en nieuw verpakkingsmateriaal zijn klaar voor gebruik, zegt Eline van den Berg, programmamanager van de Holland Flower Alliance. Dat is het samenwerkingsverband waarmee KLM Cargo, Schiphol en bloemenveiling Royal FloraHolland de bloemenlogistiek willen verbeteren.

‘De eerste reguliere data zullen er in het tweede kwartaal van dit jaar doorheen gaan’, kondigt Van den Berg aan. Een pilot waaraan bedrijven als Panalpina, Kuehne + Nagel, Cargonaut en Fresco Flowers meededen, bewees volgens Van den Berg al dat de bloemenlogistiek gestroomlijnd kan worden door digitaal berichten uit te wisselen.

‘Van oudsher deelden partijen in de keten informatie op een manier die niet optimaal was, bijvoorbeeld via Excelbestanden, of ze deden het zelfs helemaal niet. Door in een speciaal digitaal platform alle informatie van producers, luchtvaartmaatschappij en ontvangers aan elkaar te koppelen, kan je capaciteit en menskracht beter benutten. Stel bijvoorbeeld dat een vliegtuig twee uur vertraagd is, dan is het belangrijk dat de bloemenveiling dat zo snel mogelijk komt te weten. Zo kan voorkomen worden dat de mensen die de bloemen op de veiling gaan uitpakken en op water gaan zetten, twee uur voor niets staan te wachten.’

Over wachten gesproken: de Holland Flower Alliance werd in 2016 opgericht, had de app niet wat eerder klaar kunnen zijn? Van den Berg: ‘Helaas liep het bouwen van het digitale platform vertraging op. Dat had te maken met bepaalde afspraken met het IT-bedrijf. Maar het belangrijkste is nu dat we aan een goede oplossing werken waarmee we langdurig vooruit kunnen.’

Keniaanse bloemen

De app, die ladingen bloemen na het invoeren van een ordernummer op doosniveau kan tracken en tracen, richt zich op de aanvoerketen die loopt vanaf de producenten in Kenia tot de uitpakkers op de Nederlandse veilingen. Aan de IT-pilot deden derhalve ook twee Keniaanse producenten mee. Als de app straks de wijde wereld wordt ingestuurd, is het de bedoeling dat er veel meer bedrijven gebruik van gaan maken, zowel aan Nederlandse als Keniaanse kant. ‘Hij is voor algemeen gebruik en alleen al in Kenia telt de bloemenbranche 175 bedrijven’, aldus Van den Berg.

De Holland Flower Alliance is nog aan het onderzoeken of de app behalve het tracken en tracen ook nog andere functies kan krijgen. Daarbij wordt met name gekeken naar de mogelijkheid om de temperatuur van de bloemenladingen te monitoren. ‘We kijken naar een graaduren-concept waarin tijd en temperatuur tezamen worden gepeild.’

Vooruitgang zit er volgens Van den Berg ook in een ander oogmerk van de alliantie: het standaardiseren van de verpakkingen in de bloemenlogistiek. Achter de schermen is de afgelopen tijd gewerkt aan de creatie van een nieuwe doos voor bloemen, de zogenoemde Flowerpack Pro, die in combinatie met het gebruik van pallets en nauwgezette inpakinstructies voor een betere benutting van de beschikbare transportruimte moet zorgen. ‘De verpakkingen zijn in de bestaande situatie verre van standaard, aldus de programmamanager, ‘Alleen al op de route Kenia-Schiphol worden driehonderd verschillende dozen gebruikt. De mensen doen hun uiterste best om de vliegtuigen zo efficiënt mogelijk te beladen, maar iedereen die weleens met Lego heeft gespeeld, weet dat het een stuk makkelijker gaat als alle blokjes hetzelfde zijn.’

De nieuwe dozen worden gemaakt van SoliQ-karton. ‘Het materiaal is 15 procent lichter is dan normaal karton; een belangrijk punt natuurlijk voor de luchtvaart. De dozen zijn bovendien stevig in de hoeken, zodat ze goed te stapelen zijn zonder dat de onderste doos het begeeft. Verder hebben de makers gelet op een kwaliteit die weinig vocht absorbeert en op recyclebaarheid.’

Tien kwekers in Kenia hebben in de pilotfase gebruik gemaakt van de dozen. ‘Daarbij bleken de vliegtuigen 12,6 procent meer bloemen mee te kunnen nemen. De dozen werden al bij de tuin van de kweker op een pallet gestapeld en konden zo horizontaal de hele keten door. Het aantal aanraakmomenten werd zodoende beperkt, en daarmee ook de schades. Dat zijn mooie signalen. Een markt die al dertig jaar op een bepaalde manier functioneert, kan je niet van de ene op de andere dag veranderen, maar de pilot heeft wel duidelijk gemaakt dat we flinke verbeterslagen moeten kunnen maken.’

Nederland als hub

Net als de app kunnen de nieuwe transportdozen snel in gebruik worden genomen. ‘Het is geen commercieel product, de dozen zijn door iedereen te gebruiken.’

Hoewel de bloemenalliantie het tracken en tracen, het temperatuurmeten en het standaardiseren van de verpakkingen van begin af aan als concrete thema’s had benoemd, is het volgens Van den Berg niet zo dat de alliantie zichzelf straks kan opheffen. ‘De alliantie is opgericht om Nederland en Schiphol als hub voor de sierteelt sterk te houden, in een periode dat KLM overwoog om vrachtcapaciteit uit de markt te halen. Dat sterk houden van die hubfunctie is een continu proces waarvan je niet na een aantal jaar kunt zeggen dat het helemaal is afgerond. Het is cruciaal om in de keten met elkaar te blijven samenwerken.’

En de alliantie kan op termijn ook naar andere productiegebieden gaan kijken, zegt Van den Berg. ‘We hebben ons tot nu toe gefocust op de route Kenia-Amsterdam, maar sommige kwekers uit Ethiopië hebben ook al wel iets opgevangen over onze initiatieven. Mogelijk gaan we later specifiek aan de slag met bedrijven in Ethiopië, en wellicht ook met producenten in Zuid-Amerika.’

Ook duurzaam vervoer heeft de aandacht van de alliantie. ‘In Kenia is heel wat aandacht voor social responsibility, van scholing aanbieden tot doktersposten openen, maar wat minder voor zoiets als CO2-emissies. We bekijken als alliantie nu welke rol we op dat gebied zouden kunnen pakken.’ De bloemen gaan in Kenia hoofdzakelijk per vrachtwagen naar de luchthaven; hoe dat vervoer schoner gemaakt zou kunnen worden, moet nog worden uitgedokterd. ‘Met onze lopende initiatieven om de logistiek en de verpakkingen efficiënter te maken, maken we het vervoer in elk geval ook al duurzamer.’

Noodsituatie

De Nederlandse sierteeltsector wordt ongekend hard getroffen door de coronacrisis. Zonder noodkredieten van overheid en banken zullen veel bedrijven binnen enkele weken failliet gaan.

Door het wegvallen van vraag is er op de veilingen van Royal FloraHolland niet alleen sprake van zeer lage prijzen, maar ook van ongekende doordraai van kwalitatief hoogwaardige producten. Dit is in de historie van de meer dan 100-jarige coöperatie nog nooit in deze omvang gebeurd. ‘Het voortbestaan van veel bedrijven, zowel kwekers als handelsbedrijven staat op het spel’, meldt Royal Flower Holland.