Afgelopen jaar scheerden de Duitsers weer langs een recessie, maar Nederland hield zich kranig. Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, gaf onze economie laatst zelfs een 9. Dus pfas, stikstof, Brexit, migratievraagstukken, vergrijzing – het is allemaal, zelfs in combinatie, niet voldoende om ons van het economische spoor af te leiden.

Is er iets structureel veranderd in de economische relatie tussen Duitsland en Nederland? Ogenschijnlijk niet. Er zijn weinig landen wier economieën zo met elkaar zijn verweven. Nederlandse bedrijven leveren gretig fabrikaten aan de Duitse maakindustrie. Een groot deel van de internationale Duitse handel wordt door de Lage Landen aan de Zee geaccommodeerd.

Beide landen kennen een goed vergelijkbaar maatschappelijk systeem, met eenzelfde welvaart en sociale voorzieningen die op hetzelfde neerkomen. Nederland is zelfs min of meer het zeventiende Bundesland, meer dan de Oostenrijkers, Tsjechen en Denen, wier economieën minder ver met de Duitse zijn geïntegreerd.

Inmiddels is de wereld om ons heen totaal veranderd, en wel door de ‘globalisering’. Zo nam het aantal economische machtsblokken toe, met name door de enorme opgang van de Aziatische regio. Met de navenante groei van de wereldhandel stijgt ook de kans op ernstige verstoringen, zoals we nu bij het coronavirus zien. Het geringste kuchje in China bijvoorbeeld – veel meer is dit virus voorlopig niet als we het vergelijken met voorgaande infectieziekten van mens op mens – schrikt de logistieke wereld wakker.

Zorgvuldig opgebouwde mondiale aan- en afvoerlijnen dreigen in het ongerede te raken. Er kan ons een wereldwijde ‘bull whip’ te wachten staan, het veelbeschreven opslingereffect, waarbij in hoog tempo voorraden moeten worden aangelegd of juist afgebouwd, terwijl niemand er een goed idee van heeft welke kant het zal opgaan.

De gemiddelde mens zoekt naar orde en regelmaat. Het vervelende is dat juist de uitzondering de regel bevestigt. In Wuhan sterft een man van, naar men zegt, 44 aan een mogelijk epidemische ziekte. Nog geen maand later worden productiecentra gesloten, drogen handelsstromen op en komen havenkranen tot stilstand. Onzekerheid is de regel: dat wisten we toch?