Aannemers, woninginrichters en hoveniersbedrijven, die door de keiharde stikstofnorm met de rug tegen de muur staan, zullen het hapje beter hebben verteerd. Zij hoeven hun personeel niet tegen de kerstdagen de kou in de sturen. Een graat in de keel is nog de pfas-norm.

De volgende gangen die op het menu staan, zijn een uitkoopregeling voor boeren die hun bedrijven nabij natuurgebieden willen inkrimpen of beëindigen, een mogelijke herverkaveling van natuurgebieden en, misschien, een bijstelling van de pfas-norm. De laatste is in Nederland zo scherp vastgesteld, dat baggeraars, zand- en grindbedrijven en bouwbedrijven feitelijk geen kilo grond meer kunnen verzetten zonder het gevaar te lopen de wettelijke bepalingen te overtreden.

Het toetje zal ons niet door het kabinet worden opgediend, maar door het bedrijfsleven, dat forse schadeclaims tegen de overheid in voorbereiding heeft. VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer heeft voorgerekend dat zeker vijfduizend ondernemingen in meer of mindere mate zijn getroffen. De gemiddelde schade, bijvoorbeeld bij bouwers en transporteurs, schat hij op enkele tonnen per bedrijf. De gezamenlijke claim kan dus tot een miljard euro oplopen.

Relatie verstoord

Tussen de werkgeverskoepel en minister Stientje van Velthoven (D66) van Milieu en Wonen lijkt het voorlopig niet meer goed te komen. Hans de Boer verwijt haar, het afgelopen jaar koppig te hebben vastgehouden aan de pfas-norm van 0,1 microgram per kilogram grond, waar 3,0 microgram als aanvaardbaar wordt beschouwd en in bijvoorbeeld Duitsland ook wordt gehanteerd. De Boer sluit, zei hij in het programma Buitenhof, zelfs een strafzaak tegen de minister niet uit.

Volgens De Boer is de relatie tussen ondernemend Nederland en het kabinet,  in het bijzonder het VVD-smaldeel daarin, ‘verstoord’. De VNO-NCW-voorman heeft de afgelopen tijd zelfs even gekeken naar de ‘noodwet’, waarmee PVV-partijleider Geert Wilders drastische maatregelen een half jaar wil uitstellen om in die tijd alsnog en rustig betere plannen te bestuderen. Maar De Boer heeft verder niet veel op met de PVV, omdat die ‘groepen in de samenleving’ tegen elkaar zou ‘opzetten’.

In het tv-programma hield Mark Harbers, Tweede Kamerlid namens de VVD, vast aan de uitbouw van Lelystad als overloopluchthaven voor Schiphol. Harbers bepleitte ook een subsidieregeling waarop veetelers vrijwillig een beroep kunnen doen om hun boerderij in te krimpen, te moderniseren of te verplaatsen uit de buurt van kwetsbare natuurgebieden. Volgens hem kan de woningbouw – er moeten snel 75.000 woningen bijkomen – weer aan de gang, maar zitten veel boeren door de stikstofcrisis nog in de knel.

Te soepel

Laura Bromet, die namens GroenLinks in de Tweede Kamer zit, vindt deze uitkoopregeling voor de veeteelt te soepel. Het stikstofprobleem in Nederland wordt volgens haar voor 45% door boeren veroorzaakt. Van hun producten (vlees, melk, fokdieren) wordt trouwens 80% geëxporteerd. De partij van Bromet lijkt meer te zien in een krachtdadiger ingrijpen in de agrarische sector. Eerder kwam regeringspartij D66 al met het voorstel om de intensieve veehouderij in Nederland met de helft terug te brengen.

Al met al haalt het zevengangendiner van Rutte III gemakkelijk de parlementaire eindstreep. Het eerste hapje, de 100 kilometer, valt de VVD weliswaar rauw op de lever, maar een groot deel van de achterban lijkt wel bereid wat gas terug te nemen om een economische crisis in de bouw en de veeteelt te voorkomen. De premier zelf, Mark Rutte, hintte op een ‘herindeling van natuurgebieden’, uiteraard in overleg met de Europese Commissie. Er zijn in zijn ogen te veel ‘postzegeltjes’ bij, die intussen de economische activiteiten in hun omgeving sterk beïnvloeden. Voor de creatie van ‘robuuste’ natuurgebieden trekt het kabinet een kwart miljard euro uit.

Voor een aantal bouwprojecten is nu weer meer ruimte gekomen. Het gaat om projecten die berusten op al verleende vergunningen. De verlening van nieuwe vergunningen kan loskomen als de spoedwet straks ook de horde van de Eerste Kamer haalt. Daarmee zijn nog niet alle addertjes onder het gras verdwenen. Bestaande wetten en normen zullen moeten worden aangepast, omdat anders op elk moment weer procedures dreigen van tegenstanders van het regeringsbeleid op natuurgebied.