Alarmbellen of toch maar liever kerstklokken? Voor somberlingen is er altijd een argument te vinden om de alarmklok te luiden. De optimist vindt soms in hetzelfde sombere bericht wel een reden de toekomst niet zo zwartgallig in te zien. Neem nu de jongste conjunctuuranalyse van het BGL, een grote Duitse variant van TLN.

Het beroepsgoederenvervoer over de weg in Duitsland kende in het tweede kwartaal van dit jaar een dieptepunt dat zes jaar geleden voor het laatst werd overtroffen. De door de BGL om hun mening gevraagde ondernemers in de branche oordeelden in meerderheid negatief over de ontwikkeling van de omzet en het rendement.

Het saldo tussen positievelingen en somberaars was in het tweede trimester minus 3. Dat hadden we sinds hetzelfde tijdvak van 2013 nog niet meegemaakt. Ook de vooruitzichten voor de resterende helft van 2019 zijn overwegend negatief.

Overigens was de beoordeling van het eerste kwartaal per saldo, met minus 5,5 nog slechter, maar de eerste drie maanden van een kalenderjaar zijn in de transportsector meestal niet rooskleurig. Er was dus in het tweede kwartaal wel sprake van enig herstel.

De ontwikkeling van de omzet bleef weliswaar per saldo negatief, want deze daalde bij 24,5% van de bedrijven. Maar de omzet nam bij 23,5% juist toe. De benuttingsgraad daalde bij 25,5%, maar steeg nog altijd bij 16%. Bij 19% nam het chauffeursbestand af, maar bij nog steeds 9% was er een stijging.

Somber

De najaarsconjunctuurenquête van de Deutsche Industrie- und Handelskammertag (DIHK), de Duitse kamer van koophandel, levert ook een al met al somber beeld op. Europa heeft te maken met een internationaal afkoelende economie.

De 28.000 geënquêteerde ondernemers zijn volgens de handelskamer momenteel zo somber als in 2008/2009, toen de financiële crisis voluit toesloeg. In normale jaren stijgt de Duitse uitvoer met 5,5%, zegt voorzitter Eric Schweitzer. ‘Voor 2020 rekenen we voor de uitvoer op stagnatie, of eigenlijk nog iets minder, een daling van 0,5%.’

Volgens de DIHK zal het Duitse bruto binnenlands product in 2019 met 0,4% groeien. Een jaar geleden was er nog een groeiprognose van 1,7%. Volgend jaar wordt een bbp-toewas van 0,5% voorspeld, maar dat is alleen te danken aan het feit dat 2020 vier extra werkdagen telt. Schweitzer ziet de industrie en de groothandel geleidelijk terugvallen, maar heeft ook een ‘lichtpuntje’ in petto: de detailhandel en het toerisme profiteren van een stabiele consumptie en dus een nog bevredigende afzet.

Protectionisme

Voor het overige is de DIHK-voorzitter niet optimistisch. Er is wereldwijd toenemend protectionisme, er zijn escalerende handelsconflicten en er is nog steeds de dreiging van een Brexit. Daar komt voor veel ondernemers binnenlandse onzekerheid bij, bijvoorbeeld door het klimaat- en energiebeleid van de regering. We zien dat in terugvallende investeringen – voor de vijfde keer op rij – en in eveneens lagere verwachtingen over de aanstelling van nieuw personeel. Overigens zijn de personeelstekorten nog steeds nijpend.

We blijven nog even in Duitsland, voor de Nederlandse economie veruit het belangrijkste handelsland. Wat zegt de economische barometer van het vermaarde instituut Ifo? Die is in oktober onveranderd gebleven met een relatief lage stand van 94,6 punten. Een groot verschil met 2017 en 2018, toen kwam de index ruim boven de 100 uit, met soms uitslagen tot bijna 110.

De verwerkende industrie is weinig tevreden met het huidige zakelijke klimaat. Zo daalde de capaciteitsbenuttingsindex 1,3 punten naar 82,6%. Daarmee ligt deze voor het eerst sinds het derde kwartaal van 2013 onder het langjarige gemiddelde van 83,7.

In de handel is intussen sprake van enig herstel. In de bouwsector daalde de index ook. In één jaar tijds is de algemene Ifo-index met welgeteld acht punten gedaald. In oktober stond deze nog op 102,6. De verwachtingsindex daalde met eveneens ongeveer acht punten, van 99,2 naar 91,5 punten.

Verhuurmarkt

Is het overal somberheid troef? Dat ook weer niet. De Europese verhuurbedrijven van materieel, de European Rental Association (ERA), zag dit jaar een groei van de zakencijfers bij leden in alle vijftien aangesloten EU-lidstaten. De bedrijfstak groeide in 2018 met 4,4%. Dat wordt dit jaar 3,8% en volgend jaar naar verwachting 3,2%. Een lichte groeivertraging dus, maar geen hevige teruggang.

De ERA tekent er wel bij aan dat veel bedrijven, zowel in de industrie als de bouw, in onzekere tijden geneigd zijn meer materieel te huren en minder zelf investeren. De gehele Europese verhuursector van materieel bereikte in 2018 een omzet van ruim 26 miljard euro.

De verhuurders van materieel investeerden, anders dan hun klanten, wel flink in hun product, met een stijging van 3,1% vorig jaar. De komende jaren wordt duurzaamheid (schoner materieel) een belangrijke aanstichter van verdere groei van deze markt.