‘Deze kunnen we niet gebruiken, die rijdt alleen op woensdag en vrijdag. Deze wel, maar die vraagt 400 euro per teu, dat is veel te duur.’ Achter een pc zitten Daan Jansen en Ysebrand Prins. Ze proberen transport te regelen voor hun goederen. Dat is niet simpel, want ze moeten ook nog op CO2-reductie letten en de goederen moeten op tijd aankomen. En dan kunnen ze ook nog kiezen tussen meerdere modaliteiten.

Fout zonder gevolgen

Ze krijgen een telefoontje van de klant. De lading die ze in week twee hebben verstuurd is niet op tijd aangekomen. ‘We hadden moeten bellen dat het later werd’, constateert Prins. De fout blijft zonder gevolgen, want het is een game die ze spelen. Met Mastershipper kun je synchromodaal transport vanuit het perspectief van een verlader ervaren. Het spel is door TNO ontwikkeld als vervolg op het succesvolle spel Synchromania uit 2017.

Het transport voor de wasmachines is geregeld. Jansen klikt wat met zijn muis en kiest een logistiek bedrijf om zijn lading telefoons te verschepen. ‘It does not ship from north to destination’, krijgt hij als melding terug. Snel een andere zoeken, want de klok tikt door. Ze krijgen de mogelijkheid om de lading te verzekeren. ‘Doen’, vinden beiden. ‘Het is duur, maar telefoons zijn dat ook.’ Ze zijn niet de enige die dit spel spelen. In de ruimte staan zeven laptops waar in totaal twintig mensen aan zitten. Allemaal maken ze andere keuzes. Na afloop zullen ze horen wie het beste heeft gepresteerd.

Serious gaming

Serious gaming kan niet meer weggedacht worden uit de moderne bedrijfskunde, vertelde Heike Lukosch, hoofddocent Simulation Games aan de TU Delft vooraf. Als hoofd van het Gamelab van de faculteit Techniek, Bestuur en Management houdt ze zich onder meer bezig met het onderzoek naar spellen en de ontwikkeling ervan. Het Gamelab ontwikkelde onder meer samen met TNO, het Havenbedrijf Amsterdam en Havenbedrijf Rotterdam de Rotterdam Rail Cargo Challenge. Dit bordspel kan helpen om het samenwerkingsproces in de Rotterdamse haven te verbeteren.

‘Het is niet alleen belangrijk wie er wint. Het gaat om het leerproces tijdens de game’, zegt Lukosch. ‘We laten bewust twee of drie spelers achter één pc zitten. Dan kun je ook tijdens het spel of na afloop discussiëren over de gekozen strategie.’
Ze toont een video van het rugbyteam van Nieuw-Zeeland, die voorafgaand aan een wedstrijd een haka uitvoeren, een ceremoniële dans. ‘We kunnen veel leren van sportteams’, meent Lukosch. ‘Hoe stel je een team samen? Hoe manage je kwaliteiten?’

Geen goed team

Acht goede individuen maken nog geen goed team, blijkt bij het spel ‘You’ve got Freight’. Spelers duiken in de rol van een expediteur die containers van de haven naar het achterland transporteert. Iedere individuele speler heeft een eigen kleur en kan strijden voor individuele winst, maar kan ook samen met het team zoeken naar gezamenlijke baten. Twee teams nemen het tegen elkaar op, een team van studenten en een team van meer ervaren rotten.

Het is een combinatie van een bordspel en een online spel. Op een tablet houden twee onafhankelijke spelleiders de stappen en de scores bij. Om de beurt verschuiven de spelers de rode, blauwe, groene en gele blokjes. Daarbij moeten ze onder meer letten op de transporttijd, CO2-uitstoot en beschikbare capaciteit. Opties voor transport zijn train, truck, barge, maar ook wachten. Bij overcapaciteit betalen de spelers voor iedere missende container één euro. Bij ondercapaciteit worden de kosten en CO2-emissie verdubbeld.

Failliet

Het ene team moet vanaf Port North naar Moon Town, High Castle en Rodford zien te komen, het andere team heeft dezelfde eindbestemmingen maar vertrekt vanaf Port South. Kies je voor samenwerking of bouw je een gezamenlijk knooppunt?, is de vraag die opduikt tijdens het spel. Bij het meer ervaren team laten de blauwe spelers een verkeerde order het verkeerde proces doorlopen. Ze moeten helemaal terug. Het kost het hele team punten. ‘Onze haven zou failliet gegaan zijn’, zegt de verliezende speler lachend.

Dat is nu niet erg, maar in het echte leven wel. Dat is precies het nut van serious gaming, aldus Lukosch. ‘Het is een veilige omgeving om te leren. Je kunt iets uitproberen zonder consequenties. Je kunt een realistische situatie of systeem nabootsen. Games zijn vaak wel iets eenvoudiger dan de realiteit, maar het geeft wel een goed beeld. Bij gewone lesstof leer je minder, bij games kun je ongestraft experimenteren. Je kunt problemen vroegtijdig signaleren, zodat je in de praktijk de fouten niet maakt.’

Gamelab

In het gamelab gebruiken ze games ook als onderzoeksmethode. Hoe gedragen mensen zich individueel en als team? Is de stress die je in de praktijk kan hebben, wel te vergelijken met de spanning of stress bij een simulatie? Je weet immers dat het maar een oefening is. Toch zijn de spelers zo fanatiek bezig, dat ze dit vergeten, blijkt bij Mini Blokko. Bij dit spel vormt ieder team een fabriek, de teams strijden tegen elkaar. Wie niet genoeg produceert kan ook niet op tijd bevoorraden. Maar het is complex, want de klantvraag verandert regelmatig en de tijd gaat razendsnel.

‘We moeten omstellen’, roept een van de teamleden regelmatig gehaast uit. Dat betekent dat de instelling van de machines veranderd moet worden, waardoor de productie stil ligt. Al snel blijken de logistiekelingen te begrijpen dat overleg met de sales-afdeling essentieel is. En het is ook precies de bedoeling van de game om de relatie te leggen tussen sales, operat-
ions en bevoorrading.