Om die standpunten duidelijk te krijgen en tegelijkertijd de lobby van de logistieke sector richting Brussel kracht bij te zetten, organiseerde de Logistieke Alliantie donderdag in aanloop naar de Europese parlementsverkiezingen een debat in het Haagse Nieuwspoort met kandidaten van diverse Nederlandse partijen. ‘We moeten als logistieke sector ons geluid gebundeld laten horen, anders gaat het verloren in allerlei andere discussies. Daar is hier het moment voor’, trapte Steven Lak namens Evofenedex het debat af.

Europese CO2-heffing

De EU wordt vaak gezien als een orgaan dat zich vooral bezig houdt met een herverdelen van nationaal belastinggeld. Maar diverse dossiers houden niet op bij de grens, zoals het klimaatprobleem. Sommigen vinden dat Europa transportketens zou moeten verduurzamen, bijvoorbeeld door het invoeren van één algemene Europese CO2-heffing.

‘Dit soort zaken moeten we Europees oppakken en niet alleen in Nederland. Daarmee veranderen we niets’, vindt Emily van de Vijver van D66. Daar was Dirk Jan Koch van GroenLinks het mee eens. ‘Omdat een CO2-heffing in Europa nog niet goed wordt geregeld, gaan landen het zelf doen. Maar dat wordt een chaos, kijk maar naar de kilometerheffing. We moeten het dus Europees regelen.’

Ongelijkheid

Niet iedereen ziet echter een Europese CO2-heffing als de oplossing. ‘We hoeven niet overal CO2-belasting op te gaan heffen. Sommige zaken zijn een mondiale aangelegenheid. Bovendien moet het economisch ook wel kunnen’, sprak Caroline Nagtegaal van de VVD. De SP ziet op zich wel iets in een Europese CO2-heffing. ‘Maar klimaatmaatregelen mogen nooit sociale ongelijkheid bevorderen’, aldus Janny Visser. Ze pleit voor invoering van een Europees minimumtarief en een einde aan het huidige systeem met emissierechten ‘die gratis uitgegeven zijn’.

De ChristenUnie ziet voor een verdere verduurzaming van de transportketens meer in het verlagen van bijvoorbeeld havengelden voor schone schepen of tolwegen. Ook het CDA ziet invoering van een Europese heffing op CO2 nog lang niet gebeuren. ‘We kunnen sneller meters maken bet bestaande heffingen, zoals accijns en luchthavengelden’, zei Eveliene Herben. Wat de PvdA betreft wachten we in Nederland niet tot de EU in actie is gekomen om belasting te innen. ‘Een Europese heffing is iets waar alle lidstaten het over eens moeten zijn. Dat zie ik niet zo snel gebeuren, dan kunnen we wachten tot we een ons wegen. We moeten dus alvast beginnen in Nederland en aansluiten bij Europa zodra het daar is geregeld’, vindt Lara Wolters. Reinier van Lanschot van de nieuwe, zeer pro-Europese partij Volt constateert dat de EU vooral bestaat uit een unie van landen met tegenstrijdige belangen en ziet als enige oplossing dat we toe moeten naar een één unie met één systeem.

Stapeling belastingen

De transportsector is echter bang voor een stapeling van belastingen op elke vervoerskilometer. ‘In 2023 moeten we per truck zo’n 15.000 euro kilometerheffing gaan betalen. We krijgen het echt niet uitgelegd aan de klant als we dan ook nog eens CO2-belasting moeten gaan doorbelasten’, wierp VERN-voorzitter Klaas de Waard vanuit de publieke tribune tegen. Maar daar hoeft hij volgens de VVD niet bang voor te zijn, mocht het ooit komen tot een Europese heffing. Nagtegaal: ‘Op de ruit van een vrachtwagen zit nu al een enorme hoeveelheid stickers. Dat moeten we verminderen en Europees regelen. We gaan niet allerlei extra belastingen heffen.’

Dat Europese samenwerking soms lastig is, merkte ook Rogier Spoel van Evofenedex op. ‘We zijn al vijftien jaar bezig met heffingen en komen geen stap verder. Ook als we kijken naar slots in de luchtvaart is de grens bijna bereikt. Zijn jullie bereid om de discussie aan te gaan dat lidstaten hierin meer vrijheid krijgen?’, vroeg hij de kandidaat-Europarlementariërs. Alle partijen waren op zich wel bereid om dit op de agenda te zetten. ‘ We moeten daarbij niet alleen naar het aantal vluchtbewegingen kijken. Want niet iedere soort vlucht hoeft gelijk behandeld te worden’, vertolkte Nagtegaal het VVD-standpunt.

Arbeidsmarkt

De invloed van de Europese Unie op de arbeidsmarkt is in de logistieke sector dagelijks te merken. Denk maar een de inzet van Oost-Europese vrachtwagenchauffeurs en orderpickers, rij- en rusttijden en cabotage. Maar zou die invloed moeten toe- of afnemen? ‘De arbeidsmarkt wordt steeds internationaler omdat steeds meer bedrijven over de grens heen werken. Zo kan Google haar personeel overal neerzetten, vrachtwagenchauffeurs rijden dagelijks grenzen over. Dus moeten er heldere regels bestaan in Europa om te voorkomen dat water altijd naar het laagste putje stroomt en iedereen straks een contract uit Oost-Europa heeft’, pleitte de PvdA. ‘Maar we moeten niet alles Europees regelen, want dan ga je toe naar één grote liberalisering.’

Toch valt er op het gebied van handhaving nog wel wat te verbeteren, zo bleek uit het publieke debat. ‘Vanwege protectionisme zien veel landen handhaving op bijvoorbeeld het wegvervoer als een cashcow. Europese regels moet je Europees handhaven om zo een gelijk speelveld te behouden. Dus wie is er voor een Europees agentschap voor handhaving?’, vroeg TLN-directeur Jan Boeve de kandidaat-Europarlementariërs. Hij doelde op bijvoorbeeld de Franse inspectiediensten die soms bewust vrachtwagenchauffeurs van bepaalde nationaliteiten controleert en de eigen Franse sector ‘ontziet’. De enige die haar vingers durfde te branden aan een standpunt over een Europese inspectiedienst was de PvdA. ‘ Wij zijn voor een sterke overheid met sterke inspecties. Dus daarvoor moet je vooral bij de rechtse partijen zijn’, reageerde Wolters.

Rekeningrijden

Ook een eventueel Europese vorm van rekeningrijden om zo een einde te maken aan de verschillende nationale systemen kwam nog even kort aan bod. Maar daar zag alleen de ChristenUnie iets in. ‘We zijn daar voorstander van, maar willen geen heffing op heffing’, zei Van Dalen. Toch vonden zijn collega-kandidaten dat je dergelijke zaken vooral nationaal moet regelen. Maar daar was Boeve het dan weer niet mee eens. ‘We zijn voor een Europees level playing field. Dus als er toch een kilometerheffing komt, dan het liefst Europees.’

Al met al volgden de meeste partijen ook op logistiek gebied de traditionele ideologische opvattingen over hoe je een samenleving vorm moet geven. Grote afwezige bij het debat was Forum voor Democratie. De SP maakte een duidelijke keuze tegen het Europese kapitaal en voor de werknemers, VVD wil vooral de bedrijven ruim baan geven. De rest zit daar ergens tussenin. Wellicht dat daarom de campagnes nog geen grote vraagstukken zichtbaar gemaakt hebben, behalve de vraag: ‘Willen we méér of minder Europa op alle vlakken, dus ook op logistiek gebied?’