In die branche vormt het tekort aan personeel voor 38% van de bedrijven een rem op verdere expansie. Dat concludeert ABN Amro in een rapport over personeelsbeleid in de sector.

Vrachtwagenchauffeur

De bank verwacht dat de sector de komende jaren blijft groeien. Ook de gestage groei van het aantal banen en vacatures zet vermoedelijk door. Vooral de vraag naar chauffeurs is groot. Dat is niet verwonderlijk. Van de ruim 147.000 mensen in de sector werken er volgens het Sectorinstituut Transport en Logistiek circa 84.000 als vrachtwagenchauffeur.

Datzelfde instituut verwacht dat de vraag naar personeel de komende jaren verder stijgt door de vergrijzing. Het aantal werknemers ouder dan 55 jaar neemt toe. In 2010 was nog 16% ouder dan 55 jaar. In 2018 was dat opgelopen tot 25%. Er gaan de komende jaren dus meer werknemers met pensioen.

De krapte op de arbeidsmarkt zorgt ervoor dat de lonen snel stijgen. Toch zijn verladers niet per se bereid meer te betalen voor logistiek. Er wordt flink geconcurreerd op prijs. Dit leidt ertoe dat de winstmarges in de logistiek onder druk staan, zo blijkt uit recente conjunctuurenquêtes van brancheorganisatie TLN.

‘De logistiek heeft dus tegelijkertijd te maken met groeiende vraag, tekort aan personeel en felle concurrentie op prijs. Urgente zaken die veel aandacht van het management vragen. Hierdoor ontstaat het risico dat logistieke bedrijven te druk zijn met dagelijkse beslommeringen om zich om de lange termijn te bekommeren’, concludeert ABN Amro.

Personeelsbestand

Op dit moment bestaat het personeelsbestand van de logistieke sector dus voor meer dan de helft uit chauffeurs. Met 16% zijn logistiek medewerkers de tweede belangrijke groep werknemers. Planners nemen de derde plaats in met 7%. De overige medewerkers houden zich bezig met administratie (6%), management (6%), finance (2%), supply chain management (1%), HR (1%) en ICT (1%) of andere functies (7%).

De ondervraagde logistieke ondernemers zien de meeste groei bij logistiek medewerkers, chauffeurs, ICT’ers en planners. Ondernemers verwachten dat vooral het aantal administratieve en financiële medewerkers afneemt. ‘De sector als geheel zal in 2024 naar verwachting bijna een vijfde meer medewerkers tellen dan in 2018’, aldus het rapport.

De samenstelling van het personeelsbestand gaat dus de komende jaren veranderen. De vraag naar ICT’ers en planners neemt toe. Planners maken nu slechts 7% van het personeelsbestand uit, maar 32% van de ondervraagden verwacht dat zij tot de sterkst groeiende functiegroepen behoren.

De hoge verwachte toename van het aantal IT-medewerkers is opvallend: nu beslaat deze groep slechts 1% van de medewerkers. Voor de bestaande functies geldt overigens ook dat het personeel meer digitale vaardigheden nodig zal hebben. Tegelijk zal een deel van het personeelsbestand met pensioen gaan en is verjonging nodig.

Onvoldoende voorbereid

‘Bedrijven in de sector zijn nog onvoldoende voorbereid op deze ontwikkelingen’, stelt het rapport. ‘Ze realiseren zich dat er ander personeel en andere vaardigheden nodig zijn, maar het HR-beleid sluit daar nog niet bij aan.’ Zo valt het aanbod van – en budget voor – opleidingen en cursussen tegen. Dat maakt het voor huidig personeel lastig om aan de benodigde digitale vaardigheden te komen. Ook gaat het ten koste van de aantrekkelijkheid van de sector voor jong personeel dat ontwikkeling belangrijk vindt.’

Het rapport adviseert logistieke bedrijven dan ook om meer aandacht te hebben voor strategisch personeelsbeleid, bijvoorbeeld door in kaart te brengen welke vaardigheden een bedrijf nodig heeft en hoe zij eraan kunnen komen. Verder adviseert het rapport om te investeren in opleiding van de huidige medewerkers om hen klaar te stomen voor de omgang met nieuwe technologieën. En het wordt tegenwoordig steeds belangrijker om aantrekkelijk te zijn voor jonger, hoger opgeleid personeel om te concurreren met andere werkgevers in de ‘war on talent’.

Effectief bijscholen

Een voorbeeld van het effectief digitaal bijscholen van huidige medewerkers is volgens het rapport te zien bij de planners. Zo zou daarmee de beladingsgraad op kortere termijn fors te verbeteren zijn. ‘Deze ratio is op verschillende manieren te berekenen (volume of gewicht). Vaak wordt uitgegaan van een gemiddelde beladingsgraad van 57% voor vrachtwagens, goederentreinen en binnenvaartschepen in Europa. Dit doet vermoeden dat er nog steeds veel ‘lege kilometers’ zijn, die met behulp van betere planning gevuld kunnen worden. Daarvoor moeten planners veel meer digitaal gaan werken.’

‘Vermoedelijk hebben ze nog niet de juiste vaardigheden in huis voor data-analyse of werken met kunstmatige intelligentie. In het onderwijs moet aandacht worden besteed aan digitale mogelijkheden op het gebied van planning’, concludeert het rapport. Veel vrachtautochauffeurs die een ander beroep kiezen, stromen naar de functie van planner (36%), zo blijkt uit onderzoek van het Sectorinstituut Transport en Logistiek. ‘Deze chauffeurs hebben niet de juiste digitale kennis en vaardigheden en zouden dus moeten worden omgeschoold. Voor de planners die nu al werkzaam zijn, is ook scholing nodig’, aldus ABN Amro.

Dalende marges

De sector staat de komende jaren dus voor een grote opgave. Het personeelstekort is al nijpend en wordt volgens de bank nog groter door verdere groei van de economie en vergrijzing. Tegelijkertijd is er zowel bestaand als nieuw personeel nodig met digitale vaardigheden. In een tijd van dalende marges moet de sector investeren in de opleiding van personeel. Daarbij moet de logistieke sector ook nog eens concurreren met de hele BV Nederland om jong en schaars talent.