Alle ingrediënten om het ideale geautomatiseerde warehouse te creëren, zijn nu voorhanden. Wat vijf jaar geleden nog niet mogelijk was, is dat nu wel. Dat betoogde Rosen Diankov, medeoprichter van de Japanse robotproducent Mujin, onlangs in een interview met de Amerikaanse nieuwszender CNBC.

De robots, de computersystemen, de algoritmes, de transportbanden, het is er allemaal. Het is nu alleen nog zaak om al die middelen perfect met elkaar te laten samenwerken, zo stelde Diankov. Volgens de Mujin-oprichter is er nu een wedloop aan de gang tussen bedrijven die proberen om als eerste dat ideale warehouse te bewerkstelligen.

De robots, de computersystemen, de algoritmes, de transportbanden, het is er allemaal.

Het onlangs in Shanghai geopende eerste ‘mensloze warehouse’, een distributiecentrum van de Chinese webshop JD.com, werkt met robots van Mujin. Het warehouse heeft vijf mensen van vlees en bloed in dienst, maar die zijn er alleen om een oogje in het zeil te houden en eventuele storingen op te lossen. Mujin heeft de ambitie om de ‘warehousewedloop’ te winnen en ook elders in de wereld, met name Amerika, hypermoderne warehouses te gaan inrichten.

Albert Heijn

Albert Heijn neemt dit jaar zijn intrek in een gerobotiseerd Zaans distributiecentrum voor houdbare producten, ingericht door Vanderlande. Dat Veghelse bedrijf kreeg bekendheid met het maken van bagagebanden voor luchthavens als Schiphol en Heathrow, maar verzorgde ook logistieke systemen voor bedrijven als Rhenus, DHL en Lidl. Hoewel Vanderlande zeker nog Hollands glorie mag worden genoemd, werd het Brabantse bedrijf een klein jaar geleden overgenomen door Toyota. Ook die Japanse reus wapende zich daarmee voor de grote warehousewedloop.

Albert Heijn wordt in Zaandam niet ‘mensloos’, maar het aantal warehousemedewerkers in het nieuwe distributiecentrum van het bedrijf kan dankzij de 28 robots en andere aanwezige machinerie wel worden teruggeschroefd van honderd naar dertig per shift.

Veeleisend

De verregaande automatisering van distributiecentra is volgens bedrijven nodig omdat ze moeite hebben om warehousepersoneel te vinden én omdat ze moeten inspelen op de veeleisendheid van consumenten, die hun web-aankopen graag morgen in huis willen hebben en in de supermarkt geen genoegen nemen met een leeg schap.

Jumbo, Hoogvliet en Plus bouwen in de concurrentiestrijd met Albert Heijn stuk voor stuk een nieuw distributiecentrum dat wordt geautomatiseerd door Witron, een gerenommeerd Duits bedrijf dat momenteel bijvoorbeeld ook bezig is met de bouw van een Californisch dc voor de Amerikaanse retailreus Walmart.

De supermarkten beogen met hun nieuwe systemen allemaal hetzelfde. In het distributiecentrum wordt ervoor gezorgd dat artikelen die in de winkel naast elkaar in de schappen liggen, ook op de rolcontainer al buren van elkaar zijn, zodat het transport en het vakken vullen efficiënter worden.

Lopende banden zijn de bloedvaten van de moderne dc’s

Lopende banden zijn de bloedvaten van de moderne dc’s (het nieuwe AH-dc heeft 8,4 kilometer transportband), maar het Zwitserse bedrijf Swisslog timmert al jaren aan de weg met zijn alternatieve AutoStore-systeem. Daarin krioelen honderden robots over een enorme horizontale ‘honingraat’ van hoog opgestapelde kratten om de artikelen er van bovenaf uit te pakken.

Versteijnen Logistics implementeerde het systeem onlangs in zijn distributiecentrum in Tilburg. De Engelse online supermarkt Ocado gebruikt het systeem al langer in zijn warehouses, maar fungeert inmiddels ook zelf als leverancier van warehousesystemen. Zo heeft de Amerikaanse supermarktgigant Kroger het Engelse bedrijf in de arm genomen om een robotwarehouse in Ohio te realiseren.

Machines hebben in de dc’s al veel in hun mars, maar het orderpicken van een specifiek item vraagt meestal nog steeds om een fijngevoelige mensenhand. Toch blijven systeemontwikkelaars proberen om de perfecte orderpickrobot te ontwikkelen. Zo test de Amerikaanse kledingretailer GAP een orderpickende robot van het jonge Amerikaanse bedrijf Kindred. Menselijke collega’s helpen de robot om specifieke items op te pakken, zodat het ding het in de toekomst helemaal zelf kan.

Banen stelen

Dit doet bij vakbonden en consultants de vraag rijzen of er straks nog werk overblijft voor mensen. PricewaterhouseCoopers opperde in het rapport ‘Will robots really steal our jobs?’ de mogelijkheid om voor iedereen een basisinkomen te garanderen, ook om werklozen in staat te stellen spullen te blijven kopen en zo het economisch systeem aan de praat te houden.

Bedrijven die bezig zijn om hun warehouses verregaand te automatiseren, laten geen gelegenheid voorbijgaan om te benadrukken dat robots helemaal niet ten koste gaan van de werkgelegenheid. De groei die dankzij de robots wordt geboekt, levert volgens hen per saldo juist extra banen op.

Eindeloos waren de robots nieuwsgierig over de boter blijven heenrijden, totdat ze in storing raakten.

In de praktijk lijkt dat voorlopig inderdaad het geval. De meeste geautomatiseerde dc’s hebben nog gewoon veel werknemers van vlees en bloed. Ze kunnen niet gemist worden zolang robots nog aanzienlijk dommer en klunziger zijn dan mensen.

Tye Brady, chef technologie van Amazon Robotics, vertelde vorig jaar hoe de robots in een van de Amazon-warehouses helemaal van slag waren geraakt toen er wat boter op de vloer was gemorst. Want hierover had de programmeur hen niks verteld. Eindeloos waren de robots nieuwsgierig over de boter blijven heenrijden, totdat ze in storing raakten. Vorige maand belandden nog 24 medewerkers van een Amazon-dc in het ziekenhuis nadat een robot een spuitbus met anti-berenspray had doorboord.

Blunderende robots

Of de recent geopende ‘mensloze’ dc’s zichzelf op de lange termijn inderdaad zonder menselijke assistentie kunnen blijven redden, zal de toekomst dus moeten uitwijzen. Vorige week nog werd bekend dat een door robots gerund hotel in Tokyo in de praktijk teleurstellend veel mensen had moeten inhuren om alle blunders van het robotpersoneel ongedaan te maken.

De robots hadden in het normaal zo servicegerichte Japan voor Fawlty Towers-achtige situaties gezorgd door zich met koffers vast te lopen in hotelgangen en snurkende gasten voortdurend wakker te maken. Het hotel heeft nu ruim de helft van de 243 robots hun congé gegeven.

Pioniers als Amazon zien ’s werelds robotpopulatie evenwel met de dag slimmer en zelfredzamer worden. Als je het aan de vooroplopende bedrijven vraagt, is de ‘cambrische explosie’ van robots nu echt nabij. De wetenschapper die vier jaar geleden die ‘explosie’ van intelligente robots voorspelde, de Amerikaan Gill A. Pratt, werkt heden ten dage aan concrete robottoepassingen als CEO van het Toyota Research Institute.

Tien bedrijven met hypermoderne distributiecentra:

  • 1.Amazon: Amerikaanse webwinkel. Heeft in zijn dc’s wereldwijd nu meer dan honderdduizend robots aan het werk. Eigen bedrijf Amazon Robotics levert de systemen.
  • 2.JD.com: Chinese webwinkel. Nieuw dc in Shanghai is naar eigen zeggen eerste ‘mensloze warehouse’ ter wereld. Pioniert tevens met drone-distributie.
  • 3.Uniqlo: Japanse kledingwinkelketen. Distributiecentrum in Tokyo werd afgelopen herfst geautomatiseerd: 90% van het werk wordt nu gedaan door Daifuku-robots. Uniqlo wil over de hele wereld dit soort dc’s openen.
  • 4.Hoogvliet, Jumbo, Plus: Nederlandse supermarktketens. Bouwen alle drie een nieuw dc met een internationaal gerenommeerd picksysteem van de Duitse leverancier Witron. Opening in 2020.
  • 5.Alibaba: Chinese webwinkel. Opende onlangs net op tijd voor ‘Vrijgezellendag’ een distributiecentrum in de stad Wuxi met zevenhonderd automated guided vehicles. Premier Mark Rutte bewoog hemel en aarde om het Europese dc van Alibaba naar Nederland te halen. Tevergeefs: de Chinezen komen naar Luik.
  • 6.Nestlé: Zwitsers voedingsmiddelenbedrijf. Heeft logistiek bedrijf XPO Logistics en systemenbouwer Swisslog in de arm genomen om in het Engelse graafschap Leicestershire ‘dc van de toekomst’ te bouwen. De partners zien het als proeftuin voor moderne technieken.
  • 7.Ikea: Zweedse woonwarenhuisketen. Bouwt in Canadese stad Montreal een distributiecentrum vol moderne snufjes van Duitse systemenbouwer SSI Schäfer. Recent werd een ludieke robot gepresenteerd die IKEA-meubels in elkaar kan schroeven.
  • 8.Albert Heijn: Nederlandse supermarktketen. Nieuw dc in Zaandam met 28 robots. Systeem van Vanderlande.
  • 9.Versteijnen Logistics: Nederlands logistiek bedrijf. Nieuwe gebruiker van Swisslog’s AutoStore-systeem, waarbij robots over een woud van kratten rijden.
  • 10.Zalando: Duitse webwinkel. Nam een belang in Duitse robotbouwer Magazino. Leert nu de orderpickingrobot Toru de kneepjes van het vak.

Dit verhaal maakt onderdeel uit van het dossier Warehousing & Vastgoed uit de krant van week 4. Download hier het gehele dossier.