‘Een webshop moet mensen uitnodigen 24/7 vanuit heel Nederland een product te bestellen. Dat heeft flinke gevolgen voor de logistieke operatie. Leverbetrouwbaarheid en informatie-uitwisseling zijn daarbij super belangrijk’, vertelt supply chain specialist Marco Verkooijen. Hij besprak vorige week namens Evofenedex met logistiek docent Maartje Stoop tijdens eCommerce Live 2018 – een event voor webshops – wat er allemaal verandert in een supply chain zodra je als winkelketen een webshop lanceert.

Supply chain

Traditioneel gezien is de supply chain van een winkelketen als volgt: verlader – dc winkelketen – lokale winkel – klant. Daarbij houden alle schakels hun eigen voorraad in de gaten. Verkooijen: ‘Voorraadkosten is altijd een probleempunt. We zijn continu bezig die te verlagen. Maar als je service wilt leveren, moet je accepteren dat daarbij hoge voorraadkosten horen. Die drukken echter wel op de marge.’

Zodra de nadruk op webshop komt te liggen, zou een winkelketen kunnen besluiten om minder fysieke winkels aan te houden. De klant kan immers altijd en overal online terecht. Dt betekent dat de voorraadkosten fors omlaag kunnen. En omdat niet alles meteen in de showroom hoeft te liggen, is het eenvoudiger om het assortiment uit te breiden.

Software

‘Het lanceren van een webshop betekent dat de software van het dc compleet anders ingeregeld moet worden. De database op het hoofdkantoor is erg belangrijk. Die moet realtime de voorraden weten. En omdat we opeens te maken krijgen met retouren, moet het ERP-systeem gekoppeld worden aan de webshop. Er ontstaat een knooppunt van informatiestromen. En waar de levering aan winkels vaak een constante stroom goederen oplevert; webshop-bestellingen zijn grillig. Dat betekent dat je direct moet kunnen reageren op een bestelling. Essentieel is dat de voorraad-info betrouwbaar is’, legt Verkooijen uit. ‘Verder moet er nu veel fijnmaziger gedistribueerd worden. Orderpickers picken veel kleinere badges.’

Veel webshops kiezen ervoor om de logistieke dienstverlening uit te besteden aan een externe specialist. Sterker nog: in veel gevallen hebben webshops zelfs helemaal geen eigen voorraad, maar laten alles opknappen door een extern warehouse. De webshop zorgt dan eigenlijk alleen maar voor de marketing en het aanleveren van orders. Ondanks de grote opkomst van dergelijke partijen gaat er nog een flinke consolidatieslag plaatsvinden, verwacht Rob Clarijs van Penske Logistics, die ook een presentatie gaf tijdens het evenement.

Logistieke dienstverleners

‘E-fulfilment is op dit moment nog een groot speelveld. Er zijn ruim 90 allround e-commerce specialisten in Nederland. Dat is niet houdbaar. Een warehouse als gebouw kan vrijwel iedereen zo efficiënt neerzetten, dat je qua kosten niet meer onderscheidend bent. Dan is er alleen nog besparing mogelijk op de transportkosten. Want daar wordt de prijs vooral bepaald door het volume dat je kunt aanbieden. Ik verwacht dat er over tien jaar tussen de drie en zeven grote allround spelers overblijven in de B2C e-fulfilment en tien tot vijftien specialisten voor bepaalde niches, zoals de zorg. Grote spelers hebben immers meer volume dan de concurrentie, behalen daarmee lagere transportkosten, genereren daardoor meer business, hebben vervolgens nog meer volume, etc, etc’, legt hij uit.

Ik verwacht dat er over tien jaar tussen de drie en zeven grote allround spelers overblijven in de B2C e-fulfilment.

Penske is een van de bedrijven die een omslag heeft gemaakt van traditioneel logistiek transportbedrijf naar moderne logistieke dienstverlener, waarbij warehousing en transport management een belangrijke rol spelen. ‘We zijn in tien jaar tijd van 1000 vrachtwagens en 1500 man personeel naar slechts 150 medewerkers gegaan. Dat komt omdat we tegenwoordig focussen op control tower werkzaamheden en omnichannel e-fulfilment.’

Omnichannel e-fulfilment

Omnichannel e-fulfilment vraagt om wezenlijk andere oplossingen dan B2C, vertelt Clarijs. ‘De opslagkosten zijn bij omnichannel met pallets én pakketten heel belangrijk. Vergeleken met B2C heb je vaak hogere volumes, maar een lagere omloopsnelheid. Leveringssnelheid is bij pallets van minder groot belang dan transparantie van de orderstatus. Het IT-landschap is een heel stuk complexer geworden vergeleken met tien jaar terug.’

Hij heeft gemerkt dat een goede supply chain ook voor webshops zeer belangrijk is. ‘Logistiek is voor een webshop een marketinginstrument. Daarom verbaas ik me erover dat de meeste aanvragen voor fulfilment altijd over prijs gaan. Webshops kijken nog veel te weinig naar service, zoals de omgang met retouren, eigen shipboxes, gift wrapping, noem maar op. Terwijl je je daarmee juist kunt onderscheiden.’

Robotisering

De sterke opkomst van e-commerce heeft ervoor gezorgd dat er flink wordt geïnvesteerd in robotisering bij de warehouses. ‘Een algoritme is nu al beter in het herkennen van objecten dan mensen’, zegt Herbert ten Have van robot ontwikkelaar Fizyr. Hij liet tijdens eCommerce Live een voorbeeld zien van een test die hij heeft uitgevoerd met een foto van een stapel handdoeken. ‘Een robot ziet meteen waar de hoekpunten zitten en waar hij die moet oppakken. Een mens doet dat veel langzamer én maakt meer fouten.’

Een algoritme is nu al beter in het herkennen van objecten dan mensen.

De grootste uitdaging bij robotisering is vooral het op de juiste manier oppakken van producten. Toch gaan ook die ontwikkelingen vanwege de opkomst van e-commerce erg snel. De algoritmes worden immers getraind op basis van deep learning. Daarbij geldt: hoe meer ervaring de software opdoet, hoe beter hij wordt. ‘De volgende uitdaging is dat de robot zelf kan zien wat hij wel en niet kan grijpen. Zo kan het zijn dat een product onderop staat gestapeld en dat er dus eerst wat andere dozen verplaatst moeten worden. Op dit moment is het nog lastig voor een algoritme om dat in alle gevallen te herkennen.’

Sneller dan de mens

Een robot wint het op dit moment in sommige gevallen al van de mens, zegt Ten Have. ‘Als het gaat om grote pakketten, dan is een mens sneller. Maar als het gaat om een groot aantal kleine stukken die door de brievenbus kunnen, dan zijn de robots sneller. Die kunnen namelijk veel sneller bewegen.’

Toch kunnen niet alle handelingen in een warehouse door een robot worden uitgevoerd, beseft hij. ‘De mens is veel flexibeler. Er zijn namelijk altijd producten die je nog niet kunt pakken met een gripper, omdat ze bijvoorbeeld te zwaar zijn. Ook kan een robot niet omgaan met variaties en uitzonderingen die niet zijn ingetraind. Daarom kun je niet 100% robotiseren. Maar de techniek gaat bizar snel.’