Secretaris van de NVB Lijdia Pater-de Groot en projectleiders Marieke Vavier en Janneke Gramberg vertellen over de voortgang van het project.

Doelen zijn een effectieve inzet van data(systemen) ten behoeve van een optimale keten, een goede afwikkeling van de scheepvaart en een voorspelbaar beheer en onderhoud. Wil een binnenhaven toekomstbestendig zijn, dat moet die haven ervoor zorgen digitaal ontsloten te zijn, stelt Pater. Het is volgens haar belangrijk om allerlei processen in havens te optimaliseren: het toekennen van ligplaatsen, het leveren van walstroom, de inning van havengelden en het beheer van de haven.

Door digitalisering krijgen havengemeenten volgens Pater meer inzicht in het belang van hun haven en kunnen verladers en vervoerders hun logistieke processen beter op elkaar afstemmen. ‘Als een ondernemer een schip op een bepaald moment nodig heeft, kunnen de verlader en binnenvaartondernemer met de inzet van data kiezen om het vaarschema hierop aan te passen.’

Pater: ‘Wat er in de praktijk uiteindelijk moet komen, is een digitaal multimodaal vervoersmanagementsysteem. Dat is de stip op de horizon.’ Het kost volgens Pater wel een paar duiten om die stip te bereiken. ‘Onlangs hebben we hierover een gesprek gehad met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, omdat we van mening zijn dat dit in het belang is van de BV Nederland.’ Nu is de vraag op welke wijze het plan van aanpak van de NVB het beste past in de digitaliseringsvisie van het ministerie.

Lijdia Pater-de Groot
Lijdia Pater-de Groot

Privacy en autonomie

Heel veel binnenhavens worden beheerd door gemeenten, aldus Pater. Volgens haar is het kennisniveau van digitalisering per gemeente enorm verschillend. Ook de beschikbaarheid van budgetten, middelen en mensen is heel divers. ‘Dus willen we dat de binnenhavens tijdig een digitaliseringsslag maken. En ze moeten daarbij geholpen worden. ’ De afgelopen periode is de eerste stap gezet en zijn de partijen met elkaar in gesprek gegaan.

Pater benadrukt dat de NVB niet van bovenaf een superplan ontwikkelt en dat top down aan de havens oplegt, maar bottom up te werk gaat. Zo zijn er al initiatieven opgezet als het online platform de Blauwe Golf, waarmee voorspeld kan worden hoe druk het bij de sluis is. Een ander voorbeeld is het digitaal trackingplatform voor duwbakken Poseidon.

De NVB heeft begin dit jaar Marieke Vavier van Port Solutions Rotterdam en Janneke Gramberg van Vivaart ingeschakeld voor het digitaliseringsproject. Zij helpen de binnenhavens om zelf stappen te zetten richting digitalisering.

Janneke Gramberg
Janneke Gramberg

Afsprakenstelsel

Zo hebben zij regels in kaart gebracht die volgens hen belangrijk zijn voor zowel overheden als marktpartijen, zoals binnenvaart- en havenondernemers en softwareleveranciers. De regels gaan over data security, privacy en autonomie, uniformiteit, focus, overeenkomsten, marktwerking en transparantie. De regels worden omgezet in een digitaal afsprakenstelsel.

Volgens Gramberg hebben meerdere gemeenten al grote stappen op het gebied van digitalisering gezet, maar moeten andere gemeenten die stappen nog zetten. ‘Dat biedt de mogelijkheid om van elkaar te leren. Laten we de kennis die al is opgebouwd collectief delen, zodat niet iedereen opnieuw het wiel hoeft uit te vinden.’ Een goed voorbeeld is Port of Twente met Smart Port Twente.

Gramberg en Vavier houden een enquête onder alle gemeenten om te vragen hoe ver zij nu zijn wat betreft digitalisering in de haven. Zijn belangrijke processen, zoals de inning van havengelden, al gedigitaliseerd of wordt de administratie nog handmatig uitgevoerd? Op basis van de enquête wordt een havenkaart gemaakt waarop te zien is welke stappen een gemeente nog kan zetten op het gebied van digitalisering; een soort 0-meting.

Om een gezamenlijke digitaliseringsaanpak op te zetten, is volgens Gramberg uniformiteit belangrijk. ‘Met uniformiteit gaat het er helemaal niet om dat iedereen dezelfde software heeft. Wel is het de bedoeling dat data met elkaar vergeleken kunnen worden. Dat is goed voor de marktwerking.’ Als er in de ene haven over tonnen per schip wordt gesproken, moet dat in de andere haven ook zo zijn. Vavier zegt dat bijvoorbeeld bij haventariefstructuren steeds meer gekeken wordt of het op basis van dezelfde grondslagen opgezet kan worden. ‘Dus die beweging van uniformiteit is er al.’

Het is volgens Gramberg cruciaal dat gemeenten beter zicht krijgen op wat er in de havens gebeurt en wat daarbij het belang is voor de bereikbaarheid, economie en verduurzaming. Daardoor kan de binnenvaart een modaliteit worden die beter zichtbaar is en veel minder een verborgen wereld zijn dan ze nu nog voor velen is.

Marieke Vavier
Marieke Vavier

Gemeenten

Het belangrijkste wat er nu moet gebeuren, is volgens Vavier gemeenten ervan overtuigen dat zij nog een stap moeten zetten. Gramberg denkt de gemeenten over de streep te kunnen trekken door de koplopers te laten vertellen wat het hen opgeleverd heeft. Ook de bestuurders en wethouders van gemeenten moeten volgens Gramberg hiervan weten, want het is niet alleen de havenmeester die hierover besluit.

Vavier zegt dat een belangrijk doel van dit programma is, om de modal shift nog beter op de kaart te zetten. ‘Het einddoel is niet digitaliseren.’ Dit programma is volgens haar essentieel om duurzaamheidsdoelstellingen waar gemeenten mee worstelen, te behalen.

‘Aan het einde van dit programma heeft de haven een multimodaal vervoerssysteem,’ zegt Vavier, en dat maakt de modal shift volgens haar makkelijker. Zo wordt het mogelijk dat een vervoerder ziet dat er een leeg schip vertrekt uit de haven naar de bestemming waar hij normaal gesproken een vrachtwagen naar toe zou laten rijden. De vervoerder krijgt dan het inzicht dat dit ook via een schip kan. Ook voor deelladingen is het handig, stelt ze. ‘Ik heb ondernemers gesproken die gevestigd zijn in havens die behoefte hebben aan dit inzicht. Dat inzicht heb je niet meteen morgen al, daar zijn de gemeenten voor nodig. Maar dit traject werkt daar wel naartoe.’

Gramberg: ‘Het is nu zaak dat de gemeenten meegaan.’ Dat móet volgens Gramberg, maar is niet eenvoudig, omdat het niet hun corebusiness is. Ondernemers hebben eigenlijk pas iets aan dit project als alle gemeenten meedoen. Volgens Vavier kunnen gemeenten, net als ondernemers al deden, aanhaken bij bestaande initiatieven als iShare.