Volgens topman Jacques Vandermeiren van Havenbedrijf Antwerpen is de containergroei voor een belangrijk deel te danken aan het besluit van MSC om Antwerpen aan te wijzen als centrale haven in Europa, een manoeuvre van de rederij om verstoringen in het netwerk als gevolg van de coronacrisis en piekdrukte in de tweede helft van het jaar op te vangen. De Zwitserse rederij is goed voor ruim de helft van de totale containeroverslag in de Belgische haven, de nummer twee haven van Europa. Vandermeiren gaat er van uit dat de containeroverslag de komende jaren fors zal blijven groeien.

In het afgelopen jaar bedroeg de groei in twintigvoets eenheden 1,1% terwijl het ladinggewicht met 139 miljoen ton gelijk bleef. Daarmee komt het aandeel van de containersector in de Scheldehaven in de totale hoeveelheid lading boven de 60% uit. Vandermeiren voorziet dat dit percentage de komende jaren verder toeneemt. Bij de perspresentatie van de jaarcijfers sprak de Antwerpse haventopman van ‘de bijna nummer-1 haven in het containersegment’. Zo ver is het nog niet, want Rotterdam kwam in het afgelopen jaar waarschijnlijk boven de veertien miljoen teu uit, maar de uitspraak zegt wel iets over de Antwerpse ambities.

Linkeroever

En duidelijk is wel, dat het gat tussen beide containerhavens het afgelopen jaar een behoorlijk stuk kleiner is geworden. Rotterdam, dat in 2019 nog 14,8 miljoen teu verwerkte, stond na drie kwartalen in aantal teu’s op minus 4,7% en na een half jaar op -7%. Stel dat de teruggang over het hele jaar uiteindelijk tussen de 3 en de 4% uitkomt, dan loopt Antwerpen ergens tussen de 650.000 en 800.000 teu in, wat in de Europese havenverhoudingen een forse verschuiving is. Havenbedrijf Rotterdam houdt het nog even spannend, want die komt vrijdag 19 februari pas met de overslagcijfers.

Vandermeiren greep de relatief goede containercijfers nog maar eens aan om de trom te roeren over de voorgenomen aanleg van een nieuw containerdok op de Linkeroever, vlak onder de grens met Nederland. De haven is inmiddels afgestapt van de bouw van het Saefthingedok, dat een capaciteit van meer dan tien miljoen teu zou krijgen. Onder druk van de publieke opinie is uiteindelijk gekozen voor een kleiner dok dat slechts aan een kant een kade krijgt, met een initiële capaciteit van zo’n drie miljoen teu per jaar. Door allerlei herstructureringsprojecten in het bestaande havengebied moet daar nog vier miljoen teu bijkomen. Dit plan heeft inmiddels de zegen van de Vlaamse regering.

Zomer

Havenschepen en bestuursvoorzitter van het Havenbedrijf Annick De Ridder temperde de verwachtingen enigszins met haar prognose dat het nieuwe dok op zijn vroegst tegen 2030 beschikbaar zal zijn. Ze zei verder dat er bij de Raad van State een aantal verzoeken ligt tot vernietiging van het aanlegbesluit, maar stelde dat die geen opschortende werking hebben en dat de vergunningverlening geen vertraging hoeft op te lopen. Ze schatte dat de benodigde vergunningen eind 2023 binnen kunnen zijn. ‘Het gaat dus nog wel even duren, maar we geven aan mogelijke investeerders wel het signaal af dat verdere groei hier mogelijk is’, aldus De Ridder.

Vandermeiren zei er van uit te gaan dat de huidige topdrukte in de containersector, met veel afgeleide aanlopen en regionale tekorten aan lege containers, nog ‘tot aan de zomer’ zal blijven aanhouden. Zoals bekend zijn de tarieven in het containervervoer in de tweede helft van vorig jaar door het dak gegaan en kampen veel havens, vooral in de VS en het Verenigd Koninkrijk, met ernstige congestie. De haventopman verwacht dan ook dat de containeroverslag in Antwerpen in de eerste helft van het nieuwe jaar op een hoog niveau zal blijven liggen.

In Antwerpen is het containervervoer richting China de trafiek die het sterkst gegroeid is, wat volgens Vandermeiren aansluit op de traditionele rol van Antwerpen als exporthaven. Zorgen maakt hij zich over de import vanuit de VS, die het afgelopen jaar met 11% daalde.

Dat is volgens hem vooral het gevolg van de handelsbeperkingen die door de regering-Trump in gang zijn gezet. De haven-ceo heeft zijn hoop gevestigd op het aantreden van de regering-Biden, die heeft aangekondigd tal van maatregelen van Trump terug te willen draaien.

De Antwerpse overslag van niet-gecontaineriseerd stukgoed, ofwel breakbulk, kreeg met een daling van ruim 16% een stevige klap, vooral door een terugval van de staalaanvoer. De aanvoer van fruit daarentegen liet een groei zien van 5%. Volgens Vandermeiren is dat waarschijnlijk een neveneffect van corona, omdat veel mensen gezonder wilden gaan eten. ‘We zagen opeens een enorme groei van de bananenaanvoer. Fruit vooruit dus’, aldus de Antwerpse havenbaas.

CO2 afvangen

Antwerpen heeft net als Rotterdam vergevorderde plannen om CO2 die door de havenindustrie wordt uitgestoten, af te vangen en in de zeebodem op te slaan. Acht grote bedrijven hebben zich daar al voor aangemeld. Omdat België niet over eigen onderzeese opslaglocaties beschikt, moet de haven daarvoor in zee met een buitenlandse partner. Antwerpen overweegt om zich aan te sluiten bij het Rotterdamse Porthos-project, in welk geval de CO2 per pijpleiding richting Nederland zou gaan. De haven heeft zich echter ook aangemeld voor het project Northern Lights van de Noorse regering, die CO2 van de industrie rond het Oslofjord wil afvangen en onderzees opslaan. In dat geval zou de Antwerpse CO2 vloeibaar gemaakt moeten worden en per tanker naar Noorwegen afgevoerd moeten worden. Welke van de twee opties het gaat worden, kon VanderMeiren nog niet zeggen.

Al met al was 2020 volgens hem ook voor de Antwerpse haven ‘een ongezien jaar’, waarin er een abrupt einde kwam aan een reeks van acht recordjaren op rij. Zorgen heeft de haventopman over de gevolgen van de brexit, die volgens hem een eenvoudig handelssysteem complex heeft gemaakt. ‘En complexiteit heeft gevolgen voor de kosten en kan voor verlies aan toegevoegde waarde zorgen’, aldus Vandermeiren. Hij vond het nog te vroeg om te voorspellen wat de gevolgen van de brexit voor de Antwerpse haven op termijn zullen zijn en hield het bij ‘de vinger aan de pols houden’.