Voor de transitie van de Amsterdamse haven naar een circulaire haven en de toekomstige verplaatsing van havenbedrijven voor woningbouw in het oostelijke havengebied lijkt een claim op de nabijgelegen Houtrakpolder, dat zo’n 1100 hectare beslaat, op termijn onvermijdelijk. Amsterdam heeft de polder dan ook opgenomen in de nieuwe havenvisie die binnenkort naar de gemeenteraad gaat. ‘Die visie is duidelijk’, onderstreepte havenwethouder Victor Everhardt van Amsterdam tijdens het havendebat.

Wisselgeld

De D66-bestuurder wees er daarbij wel op dat de claim, die ook in het strategische plan van het havenbedrijf staat, eerst gaat spelen als er via het maken van ‘verschillende combinaties en verdichting geen eigen havengrond meer beschikbaar is in Amsterdam. Met dit ‘stapelen en dubbel gebruik’ zou de Amsterdamse haven voorlopig nog ‘tientallen jaren’ vooruit kunnen, aldus Everhardt. Of de gemeente bij de Houtrakpolder bereid is om als wisselgeld voor grond aandelen te vervreemden in het eigen havenbedrijf, sluit hij niet uit. ‘Ik denk niet in blokkades. Ik heb daar best een open houding over, maar dat eigenaarschap en die aandelen is voor mij voorlopig niet de hoofdvraag’, aldus Everhardt.

Ondernemersvereniging Oram dringt al geruime tijd aan op een duidelijk signaal van de Amsterdamse politiek om de Houtrakpolder te claimen voor de uitbouw van de haven. ‘Niemand kan uiteindelijk om die Houtrakpolder heen’, stelde haar directeur Kees Noorman. Hij wees er tevens op hoe moeilijk het voor Amsterdam al is om een geschikte nieuwe locatie voor de cruiseterminal te vinden binnen de gemeentegrenzen. Hij schat dat er in de toekomst 20% meer haventerrein nodig is en wees er verder op dat de Amsterdamse haven meer een haven van het Noordzeekanaalgebied moet worden met meerdere aandeelhouders. ‘Dan zit je makkelijker aan tafel met de omliggende gemeentes om de ruimteproblemen op te lossen.’

‘Uitverdicht’

Noorman kreeg steun van de havenspecialisten Hala Naoum Néhmé (VVD) en Diederik Boomsma (CDA) van de Amsterdamse gemeenteraad. ‘Wij moeten die discussie nu zo snel mogelijk gaan voeren om perspectief te bieden aan de havenbedrijven. Stel dat we straks zijn ‘uitverdicht’ in de haven. Dan heb je die Houtrakpolder wel nodig’. Volgens Boomsma lost ‘het stapelen en dubbelgebruik’ uiteindelijk niet veel op voor de expansie van de Amsterdamse haven. ‘Logistiek en industrie hebben ruimte nodig en dat raakt heel snel op in Amsterdam.’

De Amsterdamse D66-fractievoorzitter Reinier van Dantzig steunt deels de VVD en het CDA. Volgens het raadslid moet Amsterdam nu al ‘het gesprek over de Houtrakpolder aangaan omdat de ruimte in de Amsterdamse uiteindelijk eindig is’. Hij wees er daarbij wel op dat allereerst alle beschikbare eigen havengronden moeten worden benut, maar het is ‘nu wel goed dat wij al plannen voor de toekomst’.

Houtrak overbodig

Volgens havenspecialist en raadslid Jasper Groen van GroenLinks is de discussie over de Houtrakpolder overbodig. Er is eigenlijk nog voldoende ruimte in de haven om het zeker nog qua gronduitgifte nog voor zeker tien jaar uit te zingen en behoeft de aanpalende Houtrakpolder niet te worden opgeofferd voor de expansie van de haven, zei hij. ‘We spreken dan over 280 hectare haventerrein en 150 hectare aan kade.’

Hij wees er verder op dat via verdichting van havenactiviteiten nog vel terreinwinst is te bereiken. Als voorbeeld noemde hij de auto-terminal van Koopman, waar auto’s nu naast elkaar op het terrein worden geparkeerd. ‘Je zou die ruimte veel beter kunnen benutten door de auto’s in een hoge parkeergarage op verschillende verdiepingen te parkeren.’ Volgens Groen komt er door het einde van de kolenoverslag, voorzien in 2030, en de olieterminals (2050) op termijn ook extra capaciteit bij voor de Amsterdamse haven.

Havendebat terugluisteren

Het Havendebat Amsterdam 2020 is terug te luisteren via onderstaande podcast: