Wat is in het kort het doel van de beurs?

Het optimaal laten verlopen van de handel en verlaging van de economische kosten van waterstof. Deze beurs moet zorgen voor een meer diverse markt, waarin meer spelers meedoen dan nu het geval is. Een belangrijk voordeel is dat iedereen gelijk is en anoniem met elkaar handelt. Het level playing field voor kleine en grote spelers is op deze manier gelijk. Zo kunnen kleinere bedrijven ook optimaal meedoen. Grote partijen kunnen bijvoorbeeld waterstof kopen van heel veel kleine bedrijven. Bij een bilaterale markt werkt dit niet zo makkelijk.

Hoe krijgt je het van verkoper naar koper?

Als de beurs er eenmaal is, gaan we ervan uit dat er een waterstofnet is waar alle verkopers en kopers op aangesloten zijn. Verschillende havens gaan op het haventerrein een waterstofnet of -leiding realiseren. Gasunie is bezig met de aanleg van de waterstofbackbone, door bestaande gasleidingen om te bouwen. Een waterstofbackbone is een landelijk netwerk dat de vraag naar en het aanbod van CO2-vrije waterstof verbindt. Dan heb je een infrastructuur die lijkt op de huidige gas- en stroomnetten. De aanleg van de backbone duurt tot 2026. Qua ontwikkeling denk ik dat de individuele haventerreinen voorlopen op de backbone. De havens zijn al in ontwikkeling op het gebied van waterstof. Groningen Seaports bijvoorbeeld is al behoorlijk ver in de ontwikkeling; het grootste groene waterstofproject van Europa is daar aangekondigd.

Je hoort vaak dat waterstof geen zin heeft zolang we niet 100% groene stroom maken. Hoe kijkt u daar tegenaan?

Je hebt plekken nodig met substantieel meer wind dan nu, en daar wordt aan gewerkt. De windparken op zee moeten daarvoor zorgen. We hoeven niet te wachten op volledige verduurzaming, die pas rond 2040 het geval zou zijn. De waterstof die nu geproduceerd wordt uit windenergie is volledig duurzaam. En er is nog de optie om uit aardgas via reforming en CO2-afvang waterstof op te wekken. Het is ook mogelijk om waterstof te importeren. Daarmee bedoel ik dat landen met veel zon of veel wind misschien goedkoper waterstof kunnen produceren, bijvoorbeeld in woestijnen. Vervolgens kan waterstof geëxporteerd worden naar Nederland.

Bert den Ouden
Bert den Ouden

Waarom wordt dit door havenbedrijven opgezet?

Om de waterstofbeurs te realiseren, is logischerwijs transport van waterstof nodig. Daarvoor is een waterstofleiding vereist. De havenbedrijven zijn al bezig met de ontwikkeling daarvan. Naast de havenbedrijven zijn de bedrijven die in die gebieden gevestigd zijn druk bezig met waterstof.

Wordt er ook met buitenlandse partijen samengewerkt?

Als de beurs er eenmaal is, wordt het ook aantrekkelijk om waterstof te importeren en exporteren. Dit is belangrijk voor bijvoorbeeld Duitsland, om via Nederland aan waterstof te komen. En North Sea Port is natuurlijk al deels buitenlands met hun Belgische haven in Gent. Maar Nederland loopt wel voorop in waterstof. Voorheen speelden we de rol van doorvoerland voor fossiel en ertsen. Dit willen wij nu ook gaan doen voor duurzame energie, maar dan zonder CO2-uitstoot. Ik hoor die buitenlanders alweer roepen: ‘daar heb je die Nederlanders weer’.

Wat is het verdienmodel?

Zoals elke beurs verdient deze beurs aan de leden. De beurs verdient aan transacties en de financiële zekerstelling van de afwikkeling. Vergeleken met de commodity die je transporteert, is de beurs een vrij kleine kostenpost ten opzichte van de hele keten. Er is sprake van weinig hardware; er zijn geen grote installaties. Het is een operationeel centrum met goed beveiligde software waar alle aangesloten partijen toegang toe hebben.

Wat is er allemaal concreet nodig om het op te zetten?

Dat gaan we nu verder onderzoeken. Welke kwaliteit waterstof loopt er dadelijk door de leidingen? Wat is de herkomst van de waterstof? Op welke termijn wordt het beursproduct verhandeld en hoe vaak? Wanneer deze vragen beantwoord zijn, kijken we hoe de waterstofhandel er praktisch uitziet. Ik ben 1 oktober met dit onderzoek begonnen. Over een jaar weten we meer, misschien eerder. We bekijken wat wellicht al eerder kan en wat verder in de toekomst mogelijk is. Misschien kunnen we waterstof al wat vroeger virtueel verhandelen. Of er wordt eerst alleen op lokaal niveau een beursproduct geïntroduceerd en later nationaal.