De Waal-Eemhaven is de belangrijkste shortsea-hub in de haven van Rotterdam. Rotterdam Short Sea Terminals (RST) vormt het hart van dit gebied. De daaromheen gevestigde shortsea-dienstverleners helpen de overslag te versnellen.

‘Toen de deepsea-schepen naar de Rotterdamse Maasvlakte trokken en niet meer de stadshavens aandeden, was dit het startsein voor het Havenbedrijf Rotterdam om van de Waal-Eemhaven een gespecialiseerde shortsea-hub te maken’, aldus Philipsen. De voormalige ECT City terminal, ook bekend als ECT Home terminal voor containers, wordt herontwikkeld tot een shortsea-hub. De shortsea-terminals en shortsea-dienstverleners zijn grotendeels gevestigd in het Waal- Eemhavengebied. Onder dienstverleners vallen onder andere empty depots, repair & cleaning shops en reefer-gerelateerde faciliteiten. De concentratie van veel shortsea-dienstverleners op deze locatie zorgt voor korte lijntjes en dus een efficiënter proces. De faciliteiten zijn verbonden met het intermodale netwerk van spoor, weg en binnenvaart. Het Rail Service Centrum Rotterdam (RSC), de spoorterminal, is belangrijk voor de aan- en afvoer van shortsea-containers via het spoor. Deze containers worden vervoerd van RSC naar met name Rotterdam Short Sea Terminals (RST).

Bloei

Het gebied wordt ontsloten via de centrale toegangspoort. Philipsen zegt dat die is gecreëerd om ervoor te zorgen dat zowel het ‘gate-in’ en ‘gate-out’ proces zo efficiënt mogelijk verloopt. ‘Via de centrale gate (toegangspoort, red.) komt alle lading per vrachtauto binnen en gaat de lading er ook weer per vrachtauto uit. De interne baan, de backbone voor het verkeer over de ‘City’, zorgt vervolgens voor het transport van en naar het bedrijf in dit gebied. Ook kunnen via deze interne baan containers efficiënt uitgewisseld worden tussen de verschillende bedrijven in het gebied. Een efficiënt proces in combinatie met optimale uitwisseling is cruciaal voor de bloei van dit gebied.’ Met de bedrijven in het gebied praat het Havenbedrijf Rotterdam over verdere verbetering hiervan. Dit kan gaan over een procesverbetering, maar bijvoorbeeld ook over een eventuele infrastructurele aanpassing. ‘We denken hierin mee. Als havenbedrijf zijnde hebben we hierin een faciliterende rol en soms een investeringsrol.’

Philipsen benoemt ook digitalisering als mogelijke versterking. ‘We bouwen een online routeplanner voor rederijen. Als een schipper of verlader een bepaalde route zoekt, kan hij die gebruiken. In de ontwikkeling nemen we de ervaringen van shortsea-rederijen mee. Ook zijn we bezig met een tool waardoor de planning wordt geoptimaliseerd voor shortsea-bedrijven. Zo’n tool bestaat al voor de binnenvaart. Als een rederij meerdere terminals aandoet, laat het zien wat de meest ideale route is. Zoiets is er nog niet voor de shortsea.’

Verenigd Koninkrijk

‘Rotterdam is de sterkste shortsea-hub in Noord-West Europa’, vindt Philipsen. ‘Onze voornaamste handelspartner is en blijft het Verenigd Koninkrijk, alleen al vanwege de geografische ligging. Veel aanbieders zijn afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk, met name het oosten. Rotterdam heeft ook een goede positie op Scandinavië en Baltische staten. We zien groei op Spanje en Portugal. Nu wordt daar nog ontzettend veel lading per vrachtauto vervoerd. Maar de groei laat zien dat sommige partijen zijn overgegaan op shortsea. Voor ons als havenbedrijf de vraag hoe we ervoor zorgen dat lading vanuit vrachtauto’s op shortsea-schepen terecht komt.’

Het Verenigd Koninkrijk is de populairste shortsea-bestemming van de Waal-Eemhaven. Philipsen heeft nog geen idee hoeveel impact de brexit zal hebben. ‘De Rotterdamse haven is sinds vorig jaar al goed voorbereid op de brexit. De terminals hebben hun zaakjes op orde en de wijzigingen goed gecommuniceerd aan onder andere de vrachtautochauffeurs, wat heel belangrijk is. Als chauffeurs aankomen op een terminal en hun documentatie blijkt niet op orde te zijn, blijft de lading staan of wordt de lading geweigerd. Portbase is belangrijk voor informatie-uitwisseling over de brexit. Het grootste struikelblok is de douane en volledigheid van documentatie. Daarin verandert het een en ander. Ook is het afwachten hoe het Verenigd Koninkrijk zijn zaken geregeld heeft, wanneer een container daar aankomt of in Rotterdam terugkomt. Shortsea kan eventueel profiteren van de brexit, als de combinatie weg- en ferryvervoer tussen Dover en Calais niet soepel verloopt.’

Blank sailings

Philipsen ziet een volumedaling in de shortsea als gevolg van de coronapandemie. ‘Bepaalde ladingstromen zijn stilgevallen, maar dat is deels gecompenseerd door modal shift van wegverkeer naar shortsea. Mede hierdoor is de volumedaling niet zo laag als verwacht. Ik denk dat shortsea minder hard getroffen is dan deepsea. Van de deepsea-lading komt een groot gedeelte uit Azië en met name China, waar heel de productie stil kwam te liggen en er sprake was van een complete lockdown. Dat zijn waanzinnig grote volumes. Deepsea had veel blank sailings als gevolg van tekort aan lading. Een blank sailing betekent dat een rederij een afvaart geannuleerd heeft. Van shortsea-rederijen heb ik gehoord dat zij niet veel geannuleerd hebben. Natuurlijk is er sprake van een terugval en doet corona overal pijn. Maar als ik puur naar de volumes kijk, had ik het erger verwacht. Dit komt de shortsea wel te boven. Juist omdat de coronacrisis ook kansen biedt voor de shortsea: modal shift en nearshoring, de verhuizing van productie van Aziatische landen naar dichterbij huis bijvoorbeeld Oost-Europa. We waren heel afhankelijk van productie van medicijnen in Azië, met name India. Mogelijk moeten we binnen Europa meer zelfvoorzienend zijn in onder andere medicijnen.’

Tijdens de coronacrisis was wegvervoer voor een aantal partijen minder interessant, omdat vrachtautochauffeurs vast kwamen te staan aan de grenzen. Philipsen: ‘Verladers proberen dan alternatieven uit waaronder de shortsea. We kijken welke partijen dat hebben geprobeerd, of het bevallen is en of we ze kunnen behouden voor de shortsea. We vragen rederijen met welke ontwikkelingen zij bezig zijn en wat onze rol daarin kan zijn. Ik zie de toekomst positief, maar wel met uitdagingen op de korte termijn zoals de coronacrisis en de brexit. Maar door de kansen die hierdoor ontstaan voor de shortsea, zoals de modal shift en nearshoring, kijk ik reikhalzend uit naar de toekomst.’