Ik bekeek dit boek naar aanleiding van het besluit van het Havenbedrijf Rotterdam om de CER, de Container Exchange Route, uit te rusten met geautomatiseerde voertuigen (Automated Guided Vehicles: AGV’s) in plaats van met bemande trekkers. En jawel: in het Schetsboek van Wormmeester is reeds sprake van dergelijke AGV’s die de containers naar andere diepzeeterminals, depots en rail- of binnenvaartservicecentra brengen op eigen, deels ondergrondse banen.

Ik heb de afspraak uit het sociaal akkoord – of beter: het Werkzekerheidsakkoord Containersector Rotterdam – dat dit werk verricht zou moeten worden door oudere werknemers die het fysieke havenwerk niet meer aankunnen altijd een beetje halfslachtig gevonden. Het sociaal akkoord is nog maar betrekkelijk recent en het doel van het akkoord werd al snel achterhaald door de toename van containerstromen in Rotterdam, waardoor juist een tekort aan werknemers ontstond.

Het deed mij altijd denken aan het behoud van de kolenstoker na het afschaffen van de stoomlocomotieven bij de Britse spoorwegen. Het archaïsch blijven rijden met bemande trekkers past niet bij het hightechstreven van de Rotterdamse haven als koploper op het gebied van digitalisering en automatisering. Zelf vond ik de oplossing van de winnares van de laatste SmartPort postersessie, Huarong Zheng, nog beter: voer het interterminaltransport op de Maasvlakte uit met autonoom varende binnenvaartschepen – wellicht ook nog eens veel goedkoper dan de 175 miljoen euro die de huidige uitvoering van de CER gaat kosten.

De geautomatiseerde vormgeving van het CER doet mij ook denken aan een ander iconisch project uit de jaren negentig: Combi-Road. Dit is een concept waarbij de AGV’s beladen met containers over een vrije baan naar het achterland rijden. Het doel van Combi-Road was het verschuiven van vrachtwagens van de weg naar deze vrije baan, in de voorziene pilot van de Maasvlakte naar Gorcum. In een rapportage uit 1996 werd voor 2020 verwacht dat in de Rotterdamse haven het onvoorstelbare aantal van 7 miljoen containers zou worden overgeslagen, resulterend in grote congestie op de weginfrastructuur. Inmiddels heeft de binnenvaart de trajecten naar locaties als Gorcum overgenomen.

In een wereld waarin containerschepen met 24.000 teu rondvaren met een Rotterdamse overslag van 14,8 miljoen teu past een toekomstbestendige investering zoals nu voorzien met de geautomatiseerde CER. Het is ook een teken naar concurrerende havens en het uitdragen van de positie van Rotterdam als een daadwerkelijke Smart Port. In de regio zijn diverse kennisintensieve toeleveranciers op het gebied van onbemande terminallogistiek die hier een modelcasus voor de export van kunnen maken. Kortom: verstandige ommezwaai!

Bart Kuipers, haveneconoom