Wat houdt je werk in?

Ik ben afgestudeerd bij Port of Amsterdam en heb zo mijn diploma behaald voor de studie Advanced Sensor Applications. Nu ben ik werkzaam als projectmanager op de afdeling Strategie en Innovatie. Ik houd me bezig met technologische ontwikkelingen die van toegevoegde waarde kunnen zijn voor onze eigen operaties in de haven, maar ook voor onze klanten in het havengebied. Een varende drone is een voorbeeld van technologie die op ons afkomt.

Maar het is niet zo dat de Divisie Havenmeester daar van de ene op de andere dag klaar voor is. Wij springen in dat gat. We draaien pilotprojecten, doen veel aan netwerken en beproeven de markt. We laten op kleine schaal zien wat er mogelijk is om ervoor te zorgen dat bepaalde ontwikkelingen worden opgepakt, intern of bij onze klanten. Kortom: wij zijn er om problemen op te lossen en om mensen mee te krijgen in al die digitale gekkigheid van nu.

Hoe kan een drone een rol spelen in een haven?

De kenmerken van de huidige varende drones zijn: vaak klein, onbemand, meestal op afstand bestuurbaar. In de toekomst varen ze semi en volledig autonoom. In veel gevallen is de drone een varend onbemand platform die van techniek, sensoren en camera’s bijvoorbeeld, voorzien kan worden. Met een varende of vliegende drone kun je bijvoorbeeld de inspectie van de infrastructuur ondersteunen.

Het Westpoortgebied is zestien kilometer groot, hemelsbreed. Aan ons de taak om eens in de zoveel tijd de infrastructuur in de openbare ruimte te inspecteren en te onderhouden: kades, palen en bolders onder andere. Dit kunnen lastig te bereiken of gevaarlijke plekken zijn. De drone kun je bijvoorbeeld maandelijks laten rondvaren in de haven om de objecten te controleren. Dat is van grote toegevoegde waarde.

De drones zijn voornamelijk sterk als toevoeging op het bestaande. Dat is ook hoe wij ze willen inzetten. Het is niet zo dat je patrouillevaartuigen kunt vervangen door drones. Maar je kunt wel het werk dat je doet efficiënter doen en in sommige gevallen kun je taken uitvoeren die in het verleden niet konden. Nu zetten we nog geen drone in ter versterking van patrouillevaartuigen.

Hoe wordt de drone nu gebruikt in de haven?

Drones worden nu nog heel beperkt en op experimentele basis ingezet. We bewegen ons richting het kantelpunt van experimenteren en opzichzelfstaande projecten naar het structureel inzetten van drones. We zijn op drie manieren bezig om drones te introduceren in onze haven.

Ten eerste voor onze eigen operatie. Hoe kunnen we daar drones inzetten? Ten tweede voor de klanten in ons havengebied die met drones bezig zijn. Hierin spelen we meer een faciliterende rol. Voor veel bedrijven is het schimmig hoe nou de wet-en regelgeving in elkaar zit. Voor vliegende drones bijvoorbeeld hebben we een luchtruimkaartje op onze website gezet waarop te zien is waar je wel en niet mag vliegen. Voor de varende drones hebben we in een deel van onze haven een testzone. Op deze plek geldt een speciale vergunning waardoor bedrijven laagdrempelig hun varende drones kunnen testen.

Als laatste zijn wij als nautische autoriteit in het Centraal Nautisch Beheer (CNB) gebied vanuit de wet- en regelgeving verantwoordelijk voor het goedkeuren van vergunningen om te varen met varende drones in dit gebied. In die rol werken we ook nauw samen met partijen als Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Bedrijven in de haven zien in de inspectie van infrastructuur verreweg de grootste toegevoegde waarde van een drone. Veel bedrijven willen dit op korte termijn in de praktijk uitvoeren. De olie- en benzineterminals in onze haven hebben grote opslagtanks en pijpleidingtracés. die vele honderden meters door het havengebied lopen. Om dit allemaal met de hand te inspecteren kost veel tijd. Het zou veel geld en tijd kunnen besparen door een drone met een 3D-camera en een warmtecamera eroverheen te laten vliegen, voor hun inspecties.

Tekst loopt door onder foto.

Joost Zuidema

Hoeveel verschillende drones bestaan er?

We richten ons op drie verschillende drones: varend, vliegend en duikend. Duikende drones zijn kleine duikbootjes die onder water bijvoorbeeld inspectie van infrastructuur uitvoeren. Maar het zicht onder water in onze haven is echter relatief slecht, omdat we geen stroming hebben. Om die reden hebben we met een duikende drone nog niet een goed werkende toepassing gevonden.

Kun je voorbeelden noemen van drone-experimenten die jullie al in de praktijk hebben uitgevoerd?

Vorig jaar juli hebben we bij IJmuiden een pilot uitgevoerd met een grote varende drone. De aanleiding voor dit experiment was dat de havenmeester destijds besefte dat we nog onvoldoende voorbereid waren op de ontwikkeling en impact van drones op onze nautische operatie. Door deze pilot wilden we meer kennis en ervaring opdoen. Het was een samenwerking met systeemintegrator Seabed en de Douane.

Centraal stond het meten van de diepgang van grote zeeschepen die onze haven binnenkomen. Hiervoor hadden we gekozen vanwege de locatie en de lage complexiteit van het proces. Dit zorgde ervoor dat we heel veel andere aspecten rondom veiligheid, communicatie met het verkeer en wet- en regelgeving konden testen. Uit de evaluatie zijn een paar vervolgstappen naar voren gekomen. Door corona ligt dit proces nu helaas even stil. De Douane was geïnteresseerd in het inscannen van de romp van het schip. Als de sonar richting het schip wordt gedraaid, is het dan mogelijk om onregelmatigheden op de romp te zien? Om smokkelwaar bijvoorbeeld te ontdekken. Dan zouden meer schepen in dezelfde tijd gecontroleerd kunnen worden.

Daarnaast heeft Beheer & Onderhoud met een kleine varende drone en 3D-camera onder een holle kade gevaren. Dit is nou typisch zo’n voorbeeld van een plek wat met een bootje met mensen veel moeilijker te bereiken is. Op die 3D-beelden kun je achteraf controleren of de materialen nog in orde zijn. Zo kan er betonrot ontstaan of is het staal aan het roesten. Deze techniek kan dus gebruikt worden voor preventief onderhoud.

Waar kunnen drones nog meer voor worden ingezet in de toekomst?

Waar drones ook sterk in zijn, is ze aan het werk zetten op plekken waar je liever geen mensen hebt. Zo kun je drones inzetten bij calamiteiten. Stel dat er ooit een grote chemische brand is in de haven, dan stuur je liever een drone met een camera dan dat je mensen erop afstuurt. De drone kan dan soort voorwerk doen voor de brandweer; schetsen hoe de situatie eruitziet.

Waarom zijn drones belangrijk voor de ontwikkeling van de haven?

Ik weet zeker dat we uiteindelijk op een punt komen dat drones gemeengoed zijn. Dat we onze eigen dronebestuurders krijgen en onze eigen drones in de vloot. Dan wordt het een onmisbaar onderdeel in je operatie. De drones gaan taken uitvoeren waar je je nautische besluitvorming op gaat baseren. Dit duurt nog wel even, maar het komt eraan. Uiteindelijk over tien, vijftien jaar verandert de rol van de schipper. Daarvoor komt dan iets anders in de plaats, dronepiloot bijvoorbeeld. Met de experimenten die we nu uitvoeren proberen we klaar te zijn voor die toekomst.

Wat vind je van jouw vak?

Ik ben supertevreden over hoe mijn werkdagen eruit zien. Juist omdat de logistiek, de industrie en de processen in de haven zo divers zijn, is er nog ontzettend veel te behalen. We staan als havenbedrijf enorm open voor alle innovaties om ons heen. De mogelijkheden op papier zijn nu al zo bizar. Het werk is afwisselend en er gebeurt veel. Persoonlijk neig ik meer naar de creatieve kant van mijn functie dan naar keihard projectmanagement. Ik houd ervan om te brainstormen, om oplossingen voor complexe problemen te vinden en om mensen te verbinden met elkaar.

Wat vind je het mooiste aan de haven van Amsterdam?

​​​​​Ons hoofdkantoor is naast Amsterdam Centraal gevestigd. Als je daar in de ochtend met zonsopgang loopt en je kijkt uit over een strak paarse lucht. Je ziet het IJ voor je liggen en je ziet aan de ene kant de IJ-toren en aan de andere kant de binnenstad van Amsterdam. Dan is dat het mooiste.