Zwolle is van oudsher een haven die veel bedrijven met verschillende activiteiten bedient. Er is maakindustrie, retail, agri, food, scheepswerven en automotive. ‘De foodsector gaat gewoon door, mensen en ook vee moeten gewoon eten’, legde Van den Ende vorige week uit tijdens een webinar van Nieuwsblad Transport.

‘Daar zien we dat alles gewoon doorgaat. Maar in de maakindustrie is er wel het een en ander aan de hand. Dat beeld zien we ook in de logistiek. De ene vervoerder staat stil met een deel van zijn vloot, de andere heeft juist weer extra vrachtwagens nodig. Corona heeft zeker impact op onze haven, maar we gaan gewoon door.’

Creatief

In het begin was iedereen erg zoekende hoe met de corona-voorzorgsmaatregelen om te gaan, heeft hij gemerkt. ‘Maar langzamerhand worden bedrijven creatief zodat we ons wel kunnen houden aan de regels, maar toch iedereen kunnen blijven voorzien van de essentiële onderdelen in de samenleving, zoals voedsel. We hebben een paar grote klanten die de supermarkten bevoorraden, die hebben het de afgelopen tijd heel druk gehad. Ook een groot online retail warenhuis was aardig druk.’

Wel is het volgens hem moeilijk om de economische schade nu al in te schatten. ‘Ik hoop dat het meevalt, maar dat we wat averij oplopen is een zekerheid. De meeste zorgen maak ik me over hele mooie bedrijven die dreigen om te vallen vanwege de coronacrisis en we het risico lopen dat zij worden opgekocht door buitenlandse bedrijven, waarna de technologie van bijvoorbeeld scheepsbouw het land uit gaat.’

Regionale samenwerking

Van den Ende benadrukte tijdens het webinar het belang van regionale samenwerking tussen de lokale ondernemers om deze crisis zoveel mogelijk zonder kleerscheuren door te komen. ‘We hebben ruim tweehonderd ondernemers uit de regio Zwolle nagebeld en aangegeven dat we ze door kunnen verwijzen naar de juiste informatie of partij als ze hulp nodig hebben. Bijvoorbeeld als het gaat om uitwisselen van personeel en materiaal met elkaar. We hebben daarbij als havenbedrijf een rol als facilitator. Daarna is het aan de bedrijven zelf hoe ze daarmee om willen gaan.’

Ondanks de crisis gaat de ontwikkeling van de haven gewoon door. Zo gaat de ontwikkeling van de Kornwerderzandsluis nog altijd volgens planning, meldt Van den Ende. ‘Daardoor kunnen we straks shortsea-lading behandelen. De scheepswerven kunnen grotere schepen bouwen en terughalen voor onderhoud. Er gaat vanuit ons veel lading naar het Verenigd Koninkrijk en de Baltische Staten. Die schepen kunnen dan bij ons gewoon in de haven komen. Dat zal de economische groei in de hele regio stimuleren.’

Containers

Hij verwacht ook in de toekomst een steeds belangrijkere rol voor de containeroverslag. ‘We hebben in 2019 een heel goed containerjaar gehad met een forse toename. Die ontwikkeling is niet meer te stoppen. Je ziet dat bepaalde producten nu opeens ook in containers worden gestopt. Daar zit nog geen rem op.’

Toch zijn er behoorlijk wat verladende partijen die flink last hebben van de coronacrisis, vertelt Robert Schasfoort, regionaal beleidsadviseur van Evofenedex. ‘In een regio als Zwolle zien we een heel wisselend beeld en omstandigheden per bedrijf. Een bedrijf als Scania heeft nog nooit vijf weken lang de productie stil moeten leggen. Die komen nu weer langzaam op gang. De Nederlandse exporteurs hadden maar liefst 39% minder omzet in de maand april. Je ziet dat de impact dus heel erg fors is. Driekwart van de exporteurs zien de gevolgen over het hele jaar met een omzetverlies van 25%.’

Verstoring

De versoepelingen die nu zijn aangekondigd, bieden volgens hem slechts minimaal soelaas. ‘Toevallig zit er in de regio Zwolle ook een bedrijf dat kappersbenodigdheden levert, die is er heel blij mee. De horeca komt wellicht langzaam weer op gang. Maar de horecaleveranciers hebben nu al omzetverliezen van 70 tot 80%. Je ziet dat landen in een verschillend tempo uit de lockdown komen, dus het is belangrijk goed te kijken waar je wel en niet handel kunt drijven. De verstoring richting Zuidoost-Azië wordt gelukkig al minder. In Duitsland zien we dat de ladingstromen doorgaan. We horen meer klachten over de Zuid-Europese landen. Je kunt geen garantie krijgen op een leverantie. Dus met name het inzicht in de supply chain ontbreekt nu.’

Ook sectoren als de bouw zullen de gevolgen pas met vertraging gaan merken, verwacht Geert Meijering, wethouder gemeente Kampen. ‘Die moeten normaliter nu de omzet veilig stellen voor volgend jaar. En dat is helemaal stilgevallen. Dus de logistiek die in die keten zit, kan best volgend jaar pas de tik krijgen. De NOW-regeling houdt wel rekening met het huidige omzetverlies, maar niet met die van volgend jaar. Er zijn ook productiebedrijven die stil liggen omdat ze gewoon niet binnen de anderhalve-meter-samenleving kunnen produceren.’

China

Hij deelt de zorgen van Van den Ende dat sommige bedrijven, zoals scheepsbouwers, nu kwetsbaar zijn voor vijandige overnames uit China. ‘Tegelijkertijd zien we in Zwolle een hoog aandeel familiebedrijven, die door de jaren heen best wat vet op de botten hebben kunnen kweken, waardoor ze misschien wat robuuster zijn tegen dit soort overnames.’

Verder zal de groei in de uitgifte van bedrijfskavels voor nieuwe distributiecentra afnemen, verwacht hij. ‘We hebben de afgelopen jaren enorm veel bedrijfskavels verkocht. Je hoeft geen geleerde te zijn om te verwachten dat dit zal afnemen. Tegelijkertijd blijft regeren vooruitzien en gaat deze situatie weer voorbij. Als regionale bestuurders moeten we rekening houden met de toekomstige behoefte aan duurzame bedrijfsontwikkeling. Daar moeten we juist nu plannen voor maken.’

Achterland havens

Ook haveneconoom Bart Kuipers verwacht dat de ergste gevolgen eigenlijk nog moeten komen. ‘Als de Rotterdamse haven niest, zijn de achterlandhavens verkouden. Eigenlijk zijn de volumes nu nog wel in orde. Maar over de maand mei worden grote teruggangen verwacht. Het is een gedifferentieerd beeld. Ik merk nog niet veel, maar de zware maanden komen er nu aan. Er worden veel afvaarten uit China gecanceld. Daardoor kan een dal ontstaan de komende weken in de overslag.’

Toch moeten we volgens hem vooral ook de andere problemen niet uit het oog verliezen. ‘Corona is helaas maar één van de crises die nu speelt. We moeten ook niet vergeten dat er nog een pfas- en stikstofcrisis speelt in de bouw. We zitten nu met laagwater, wat een structurele invloed heeft op de binnenvaart. En om de olifant in de kamer maar niet te vergeten: de invloed van de duurzaamheidsagenda’s op de ladingstromen met kolen en brandstoffen.’

Kijk het webinar terug: