Port of Amsterdam

Jordy Husslage, hoofd operatie van Port of Amsterdam, vertelt over de gevolgen van het coronavirus. ‘Wat wij en ook de terminals in onze haven doen, is dat iedereen die thuis kan werken dat doet. Goederenoverslag en productie gaan onverminderd door. Daarom is het zo belangrijk dat de operatie op de been blijft. Om hen te beschermen zijn allerlei veiligheidsmaatregelen getroffen. Hoe het de komende dagen of weken gaat, weten we niet. We zijn afhankelijk van alle mensen die in de operatie werkzaam zijn en hoe het hen vergaat.’

Husslage werkt samen met zijn collega’s uit de operatie, klanten en partners en houden zo de haven open. ‘In de haven komen goederen binnen en goederen worden gedistribueerd naar de rest van Nederland. Maar er wordt ook afval verwerkt, energie gemaakt en rioolwater gezuiverd. Alles is daarbij gericht om de operatie veilig hun werk te laten doen. Dat betekent dat we naast alle veiligheidsmaatregelen, zoals hygiëne en social distancing, ook nog aanvullende maatregelen hebben genomen. Dit is nogal een lijst, maar hier volgen de drie belangrijkste operationele maatregelen. Ten eerste zijn de locaties van waaruit de operatie werken niet toegankelijk voor collega’s die niet in de operatie werken, en natuurlijk sowieso niet voor externen. Maar dat is altijd een regel. Ten tweede worden de 24-uurs ploegen per functiegroep strikt gescheiden. Fysieke overdracht tussen de verschillende shifts vindt niet meer plaats en ook komen de verschillende functiegroepen niet bij elkaar in een ruimte. De operatie werkt zoveel mogelijk in eenzelfde samenstelling. Bijvoorbeeld altijd Piet en Kees als sluiswachters samen op de Noordersluis. Ten derde worden zeevaartinspecties alleen nog uitgevoerd bij urgent geclassificeerde schepen en bij gegaste lading.’

Daarnaast heeft Port of Amsterdam samen met de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland het besluit genomen om de cruiseschepen tot nader order te weren uit de haven. Husslage: ‘Het cruiseseizoen begint traditiegetrouw met de opening van de Keukenhof. Tot eind april stonden honderden riviercruiseschepen en veertien zeecruiseschepen in ons reserveringssysteem. Omdat juist ouderen en mensen met een broze gezondheid een verhoogd risico op het coronavirus hebben en de cruisepopulatie gemiddeld boven de zestig jaar oud is, wilden we een bezoek aan onze regio om gezondheidsredenen voorkomen.’

Groningen Seaports

De Groningse havens merken momenteel nog weinig van het coronavirus, vertelt Cas König, directeur van Groningen Seaports. ‘Wij hebben weinig overslag in onze havens. De producten komen hier binnen, er wordt iets van gemaakt en vervolgens gaat het ook weer de haven uit. We hebben relatief weinig containertransport. Waar we ons wel zorgen over maken is dat sommige klanten van onze bedrijven stilstaan. Denk bijvoorbeeld aan de automobielindustrie. Onze veerdienst vanuit Eemshaven naar Borkum is inmiddels gestopt. Mensen kunnen nu alleen nog maar via Emden (Duitsland, red.) naar Borkum. Dat is de impact op dit moment. Voor de rest valt het nog enigszins mee.’

Groningen Seaports probeert de impact van het coronavirus op het functioneren van de havens en de industrie zo beperkt mogelijk te houden. König: ‘Onze medewerkers werken daarom zoveel mogelijk vanuit huis. Dat is niet altijd mogelijk. Zo is het Nautisch Service Centrum dag en nacht operationeel, zij het met een minimale bezetting, om het scheepvaartverkeer in goede banen te leiden. We hebben zeer frequent overleg met de verschillende nautische dienstverleners, bedrijven en belangenorganisaties. Ook met de publieke lokale en nationale autoriteiten is zeer regelmatig overleg. Doel hiervan is uiteraard om de havens onder deze lastige omstandigheden optimaal te laten blijven functioneren.’

Port of Rotterdam

De gevolgen van de virusuitbraak zijn merkbaar in de haven van Rotterdam, omdat het een internationaal knooppunt is van goederenstromen. Leon Willems, woordvoerder van Port of Rotterdam, zegt dat dit ook te zien is in de overslagvolumes. ‘De gerealiseerde overslagvolumes bij alle goederenstromen blijven in de eerste maanden van 2020 aanzienlijk achter ten opzichte van de oorspronkelijke prognoses. Havenbedrijf Rotterdam acht daarom de kans reëel dat het overslagvolume voor heel 2020 duidelijk lager zal zijn dan dat in de voorbije twee jaren.’

De Rotterdamse haven heeft op aanwijzen van gezondheidsautoriteiten onder andere de volgende maatregelen getroffen. Willems: ‘Medewerkers van het Havenbedrijf Rotterdam werken waar mogelijk thuis. Uiteraard zijn medewerkers per telefoon en e-mail bereikbaar. De operationele dienstverlening loopt zoals altijd door. Het Haven Coördinatiecentrum is en blijft dag en nacht bereikbaar. Alle evenementen, ontvangsten en niet-essentiële trainingen zijn opgeschort of afgelast. Alle zeeschepen moeten een Maritime Declaration of Health indienen voordat zij de haven van Rotterdam aandoen of beloodst worden. Deze procedure geldt al voor cruiseschepen. Deze procedure geldt niet voor binnenvaartschepen. Bezoekerscentrum FutureLand op de Maasvlakte blijft voorlopig gesloten.’

North Sea Port

North Sea Port heeft eerst het bedrijf North Sea Port gereorganiseerd. Daan Schalck, directeur van North Sea Port: ‘Iedereen die thuis kan werken, doet dat. Vervolgens besloten we keihard in te zetten op onze corebusiness: de scheepvaart en de binnenvaart. De scheepvaartbegeleiders zorgen ervoor dat de schepen in en uit kunnen gaan. Zij zorgen ervoor dat de haven nog volledig operationeel is. We zien een heel divers beeld bij bedrijven. Bedrijven die zich in een goedlopende markt bevinden, hebben het gewoon druk. Maar aan de andere kant heb je bedrijven die zich in de automotive markt bevinden. Zij zijn heel zwaar getroffen. De productie bij Volvo Cars en Volvo Trucks in Gent is stopgezet. Bij elkaar zijn ruim 8000 mensen getroffen. Het stopzetten van de productie heeft invloed op de lijn tussen Gent en Kopenhagen, omdat deze route voor een paar tientallen procenten bestaat uit transport van Volvo Cars. Het is een domino-effect. Ook de staalfabriek in Gent is getroffen en gaat daarom eerder in onderhoud. Die draait nu ook door met minder capaciteit. We zien dat thuiswerken leidt tot het afnemen van productiviteit bij bedrijven. Zij doen alleen nog maar de essentiële dingen. Zodra we de kwartaalcijfers bekendmaken, kunnen we meer zeggen over de impact. Voor nu is de impact nog relatief, omdat we een bulkhaven zijn. De goederen zijn vaak een paar weken onderweg. Schepen die steenkolen vervoeren bijvoorbeeld zijn twee, drie weken onderweg. Het is nog te vroeg om hierover conclusies te trekken. De haven is gewoon operationeel, we komen nergens mensen tekort. Maar de bedrijven zelf, dat is een ander verhaal.’

Schalck zegt veel maatregelen te hebben getroffen. ‘Dit is een greep uit de lijst. Aanvullend aan het crisisteam is een taskforce team operationeel. Dit team richt zich meer specifiek op de operationele en de economische aspecten in de haven en op de vrijwaring van de toelevering van grondstoffen, goederen, voedsel en levensreddende middelen. Voor scheepvaart geldt dat zij, zoals gebruikelijk, de Maritime Declaration of Health, moeten invullen. Deze procedure staat in nauwe afstemming met de gezondheidsdiensten. Deze Maritime Declaration of Health moet 24 uur voor het binnenlopen van de haven ingevuld zijn. Zodra op dit formulier slechts één enkele vraag met ‘ja’ wordt beantwoord, wordt de gezondheidsdienst er direct bij betrokken. Een aantal terminals hanteert intussen bijkomende vragenlijsten of temperatuurmetingen. Alle riviercruises zijn tot op zijn minst 19 april geannuleerd. Onze rondvaarten voor het publiek op zaterdag zijn alvast geannuleerd tot 1 juli. De Zeemanshuizen in heel North Sea Port zijn gesloten. Het Zeemanshuis in Vlissingen startte intussen een service voor zeelieden, zodat zij met data-kaarten familie en vrienden kunnen contacteren.’

Port of Moerdijk

De concrete gevolgen van het coronavirus zijn op dit moment lastig in te schatten, zegt Maartje Zijlmans, woordvoerder van Port of Moerdijk. ‘We zien nog steeds veel logistieke bewegingen op het haven- en industrieterrein, zowel op de weg als in de haven. De cijfers lijken dit beeld vooralsnog te bevestigen. We zitten pas een maand in deze situatie en het is dus te kort dag om nu al over de gevolgen en de effecten op de langere termijn te praten. Hoewel het tot op heden ‘business as usual’ lijkt in de haven, zijn er bij bedrijven grote onzekerheden over morgen en de toekomst. Niemand kan een inschatting maken van hoe deze crisis de prestaties van het havenbedrijf gaat beïnvloeden. Dit beeld wordt bevestigd door alle zeehavens.’

Port of Moerdijk doet er alles aan om hun dienstverlening maximaal op peil te houden voor de klanten. Zijlmans: ‘We blijven bereikbaar, laten vitale processen zoveel mogelijk doorlopen en zijn alert op de veiligheid en gezondheid van ons en onze omgeving. Ons kantoor blijft open en de havendienst actief, hetzij met een minimale bezetting. Medewerkers werken zoveel mogelijk vanuit huis. We doen een beroep op ieders flexibiliteit en verantwoordelijkheid. Bijeenkomsten en evenementen zijn afgezegd. Verder staan we in contact met onze klanten op het terrein, om te weten wat er bij hen speelt.’

Port of Zwolle

Een van de gevolgen voor Port of Zwolle is dat de overslag van containers in het havengebied van Zwolle vermindert. Herman van Loo, uitvoerend directeur van Port of Zwolle, zegt dat het effect in Kampen iets forser dan in Meppel, omdat FrieslandCampina in Meppel qua productie nog redelijk doordraait. ‘Hier wordt voornamelijk melkpoeder overgeslagen dat richting Amsterdam wordt vervoerd. Daar hebben we een lijndienst mee. Veel van die melkpoeder gaat naar China. De verwachting is dat als China de draad weer wat oppakt, dit ook positief uitpakt voor onze haven. Op dit moment is het voor ons moeilijk in te schatten wat het uiteindelijke effect op onze haven is. Vanuit de logistieke wereld zijn de verwachtingen dat in de komende periode opslagcapaciteit, gerelateerd aan de haven, nodig is. De goederen in containers die niet vervoerd kunnen worden moeten ergens tijdelijk opgeslagen worden. Wanneer de situatie dan weer enigszins normaliseert, worden die containers weer gereed gemaakt voor gebruik. We zijn op dit moment naar ruimtes op zoek, waarin we goederen binnen nu en een paar weken op kunnen slaan, en dat lukt al aardig.’

De eerste maatregel die Port of Zwolle heeft getroffen draait om samenwerking. Van Loo: ‘Logistiek Netwerk Regio Zwolle, waar Port of Zwolle één van de initiatiefnemers van is, heeft een meldpunt in het leven geroepen. Dit Logistiek en Transport Meldpunt heeft als doel vraag en aanbod naar personeel en middelen bij elkaar te brengen. Het is een soort marktplaats, waardoor we de vitale keten kunnen ondersteunen. Het contact verloopt via een WhatsApp-groep. Jeroen van den Ende, Managing Director van Port of Zwolle, en ik hebben daarnaast gebeld met de havens van Rotterdam, Amsterdam en Antwerpen om te vragen hoe het met hen gaat en wat hun prognoses zijn. We zijn ook contacten gaan leggen met ondernemers uit de regio met de vraag of er al acute problemen waren. Dat was zo bij een bedrijf dat in de haven van Kampen gevestigd is. Zij hadden problemen met transportcapaciteiten, omdat heel veel goederen via Schiphol naar de rest van Europa gevlogen wordt. Om dit probleem op te lossen hebben we samen met een transporteur gezocht naar een alternatief. Er zijn nog genoeg vrachtauto’s die naar Duitsland en Zuid-Europa rijden. Als er capaciteit in die vrachtwagens vrij is, kunnen we dat als alternatief aanbieden. Ook wanneer ondernemers geen concrete vragen hebben, vinden ze het fijn dat er wordt meegedacht.’

Port of Den Helder

De haven van Den Helder richt zich bijna volledig op de bediening van de energiewinnende bedrijven op de Noordzee: gaswinning en wind op zee. Jacoba Bolderheij, algemeen directeur van Port of Den Helder, zegt dat dit vitale sectoren zijn. ‘We zien de reisrestricties als risico, omdat internationaal personeel niet meer vanzelfsprekend op de plaats van bestemming komt. Verder werken de lagere olie- en gasprijzen door het geschil tussen Saudi-Arabië en Rusland door in onze haven. Activiteiten komen onder druk te staan.’

Port of Den Helder beperkt de risico’s. Bolderheij: ‘Wij hebben de risico’s voor onze Havendienst beperkt door niet kritisch personeel thuis te laten werken, opdat de Havendienst zo min mogelijk bloot wordt gesteld. We gaan ondertussen door met dienstverlening.’