Gdansk, de snelst groeiende haven van Noordwest-Europa, wil de banden met Singapore nauwer aanhalen om zijn Central Port-strategie een stevige impuls te geven. Dat programma werd in mei van dit jaar gepresenteerd en omvat een reeks investeringen van tezamen zo’n drie miljard euro.

De Poolse haven spreekt van ‘het grootste maritieme investeringsproject in Europa’. Een Poolse delegatie met onder meer economieminister Marek Grobarczyk bracht vorige week een bezoek aan de Aziatische stadstaat om de banden verder aan te halen en steun voor het project te zoeken.

Volgens havenbeheerder Port of Gdansk Authority (PGA) is de delegatiereis georganiseerd door terminal operator PSA International, die eerder dit jaar DCT Gdansk in handen kreeg. Dat is de grootste containerterminal van Polen, vorig jaar goed voor de 1,8 miljoen teu overslag. Daarnaast maakten onder meer LOT Cargo, Maersk en bedrijven uit de scheepsbouw- en reparatiesector deel uit van het gezelschap.

Nieuwe terminals

Toen het programma Central Port een half jaar geleden gepresenteerd werd, omvatte dat nog de aanleg van negen nieuwe terminals, verspreid over 410 hectare nieuw land. Dat aantal was een aantal maanden geleden teruggebracht met zes tot acht terminals. Het zou in elk geval gaan om twee containerterminals, een offshore-terminal, een lng-terminal en cruiseterminal en een scheepsreparatiewerf.

Wat dat laatste betreft heeft PGA al een bescheiden succesje kunnen melden: Gdansk Shipyard, Stocznia Gdańsk op z’n Pools, zegt in een intentieverklaring belangstelling te hebben om in het nieuwe havengebied te investeren. De door de oprichting van de vakbond Solidarnosc wereldberoemd geworden werf heeft zich de afgelopen jaren vooral beziggehouden met de bouw van stalen masten voor (offshore) windmolens, maar wil zich de komende jaren weer meer op de offshore en scheepvaart richten. De intentieverklaring bevat geen details, afgezien van de opmerking dat de huidige productielocatie op het eiland Ostrów op termijn wellicht niet meer voldoet.

Gdansk heeft de afgelopen jaren een stormachtige groei doorgemaakt. Tien jaar geleden was het niet meer dan een regionale doorvoerhaven, met achttien miljoen ton goederenoverslag in het ‘Lehman-jaar’ 2008. De haven blijkt niet geraakt te zijn door de toenmalige crisis en boekt, afgezien van een kleine terugval in 2011, jaar na jaar groeicijfers waar alle West-Europese havens jaloers op zouden zijn. Zo schoot het totaalcijfer vorig jaar met 20% omhoog tot 49 miljoen ton en de containeroverslag zelfs met 22% tot 1,95 miljoen teu.

Stijger in de top-100

Daarmee is Gdansk volgens het jaarlijkse overzicht van vakblad Lloyd’s List van de belangrijkste honderd containerhavens opgeklommen tot een niet onverdienstelijke 89ste plaats, na in 2017 op plek 95 op die lijst binnengekomen te zijn. Maar veelzeggender is dat de Polen daarmee de tweede containerhaven in het hele Oostzeegebied hebben en de nummer een, het Russische St. Petersburg, in de nek hijgen. De Russische haven was vorig jaar goed voor 2,13 miljoen teu, en daarmee voor de 84ste plek op de LL-ranglijst, al moet daarbij worden aangetekend dat ook de Russen een forse groei van 15% wisten te realiseren.

Cruciaal voor de opkomst van Gdansk was het besluit van Maersk, inmiddels zo’n tien jaar geleden, om zijn grootste schepen de Oostzee in te sturen. Daarbij werden de Verre Oosten-diensten, die tot dan toe in de Duitse havens ‘omkeerden’, doorgetrokken tot Gdansk. Dat was een forse streep door de rekening van vooral Hamburg, tot dat moment de belangrijkste doorvoerhaven voor deepsea-lading voor Noordoost-Europa. De Poolse haven heeft die functie inmiddels grotendeels overgenomen.

Maasvlakte 2

De Poolse ambities zijn dan ook groot. Het plan Central Port is gericht op een verdubbeling van de overslag tot boven de honderd miljoen ton. Aan de totstandkoming van het programma is bijna een jaar gewerkt met hulp van de adviesbureaus Projmors Biuro Budownictwa Morskie en Mosty Gdańsk.

De nieuwe terminals zouden de beschikking krijgen over in totaal negentien kilometer aan overslagkades. Het nieuwe havengebied zou toegankelijk moeten worden via maar liefst drie toegangsgeulen en beschermd worden door 8,5 kilometer aan zeeweringen. Bij het ontwerp is overigens nadrukkelijk gekeken naar de aanleg van Maasvlakte 2 bij Rotterdam. De totale investering wordt geschat op twaalf miljard zloty, een kleine drie miljard euro.

Drie fasen

Volgens havenbeheerder PGA kunnen de voorbereidingen volgend jaar van start. Het gaat dan om archeologisch onderzoek van de bouwlocatie, een milieueffectstudie en het maken van detail-ontwerpen. PGA houdt zich op de vlakte over de verdere timing van het project, maar zegt wel dat het in principe in drie fasen wordt uitgevoerd en dat de eerste terminals in 2029 klaar zouden kunnen zijn.

Het project heeft de steun van de Poolse regering getuige de verklaring van minister Grobarczyk dat een nieuwe havenwet belangrijk is, omdat die strategische investeringen in Polen kan aanjagen. Wel waarschuwde hij bij de presentatie van het plan dat het gehele investeringsproces ‘met de nodige zorgvuldigheid moet worden uitgevoerd’. Hoeveel geld de regering op tafel wil leggen, hangt volgens hem af van de verdere uitwerking van het project. Hij voegde eraan toe dat het project ‘uit verschillende bronnen’ moet worden gefinancierd.

Tijdens het Havendebat Rotterdam op 11 december 2019 wordt uitgebreid gesproken en gedebatteerd over de opkomst van Zuid- en Oost-Europese havens en de gevolgen hiervan voor Rotterdam. Kijk voor meer informatie op events.nieuwsbladtransport.nl/havendebat-rotterdam-2019/