Zijn de Middellandse Zee-havens volgens u een bedreiging voor Rotterdam en Antwerpen?

Als je alleen kijkt naar de cijfers van met name de haven van Piraeus, ziet het er natuurlijk indrukwekkend uit. Al jaren groeit het container­volume daar met ‘double digits’ en het voorbije halfjaar zelfs met meer dan 20%. Dat komt vooral door de investeringen van Cosco Shipping Ports en de extra lijnvaartdiensten die dat met zich meebrengen. Die zijn overigens niet alleen van Cosco en de Ocean Alliance (de lijnvaartalliantie waarin Cosco zit, red.), maar ook van de 2M-alliantie (waarin Maersk en MSC zijn verenigd, red.). Echter, 80% van de lading in Piraeus is transshipment. De goederen gaan vanuit daar verder naar bijvoorbeeld het Zwarte Zeegebied en naar Italië. Dat zijn gebieden waar Rotterdam en Antwerpen niet of nauwelijks lading voor ontvangen. Piraeus heeft vooral lading afgesnoept van havens die dichterbij liggen, zoals die van Costanta in Roemenië. Het ontvangt ook wel wat lading voor het eigen achterland, maar dat is vooral voor Griekenland zelf en voor de Balkan. Weliswaar investeert Cosco flink in betere spoorverbindingen, om van Piraeus een gateway te maken. Maar dat zal dan eerder voor landen in Centraal- en Oost-Europa zijn.

En de andere havens rond de Middellandse Zee? Zijn dat op termijn grote concurrenten?

Koper, Venetië en Triëst worden ook nogal eens genoemd als een potentiële bedreiging. Maar moet je daar echt schrik van hebben? Ik denk dat dat wel meevalt. Het achterland van Rotterdam en Antwerpen bestaat toch vooral uit Benelux, Duitsland en voor Antwerpen ook nog Noord-Frankrijk. Dat zijn niet de gebieden waar de Middellandse Zee-havens zich op richten. Alleen in Zuid-Duitsland ontstaat wel wat concurrentie. Maar dat is vooral vervelend voor Bremenhaven en Hamburg. Die richten zich daar zeer sterk op, onder meer door goede verbindingen per spoor. De positie van Antwerpen en Rotterdam in Zuid-Duitsland is toch wat minder sterk.

We hoeven ons in dit deel van Europa dus weinig zorgen te maken?

Er zijn wel enkele havens die in potentie een stevige concurrent kunnen worden. Dan denk ik vooral aan Marseille en Genua. Het probleem voor Marseille is echter dat ze niet in staat zijn veel grote lijnvaartdiensten aan te trekken en de verbindingen richting het achterland zijn niet goed. Voor Genua geldt dat ze niet in staat zijn om de goederen op een efficiënte manier over de Alpen te krijgen. Als de Italianen dat wel zou lukken, gaan Rotterdam en Antwerpen dat zeker merken. Maar vooralsnog denk ik dat Marseille en Genua meer last hebben van Antwerpen en Rotterdam dan andersom.

Wat ook opvalt, is de groei van Spaanse havens, zoals Algeciras en Valencia.

Inderdaad. Dat is deels te verklaren door groei van de economie op het Iberisch schiereiland zelf. Maar er is nog een andere reden voor die groei, en die raakt de havens in Noordwest-Europa wel degelijk. De Spaanse havens ontvangen namelijk steeds meer transshipment-lading, vooral van het type ‘interlining’. Dan moet je denken aan vracht die vanuit India of China wordt verscheept richting bijvoorbeeld Algeciras. Die lading wordt vervolgens op een ander deepsea-schip gezet dat vanuit Noord-Europa komt, bijvoorbeeld vanaf Bremen, en de vracht meeneemt naar een nieuwe bestemming in Zuid-Amerika of West-Afrika. Rotterdam en Antwerpen hebben in deze interlining-markt een belangrijke positie. Maar je ziet dat dit type lading zich meer en meer verplaatst naar de regio’s rondom de Straat van Gibraltar. Dan moet je niet alleen denken aan Algeciras, maar ook aan bijvoorbeeld Tanger Med in Marokko of Sines in Portugal. Die havens kunnen in dit marktsegment wel concurrerend zijn met Rotterdam en Antwerpen.