De betrokken partijen zullen met veel spanning uitkijken naar die uitspraak, want de belangen zijn groot. Volgens de advocaat van de Havenmeester komt de uitspraak van de Rotterdamse rechter erop neer dat alle schepen tot een lengte van 115 meter vrijstelling kunnen aanvragen, in totaal ruim 16.000 scheepsreizen per jaar. Het leeuwendeel daarvan is nu nog verplicht om een loods aan boord te hebben, als het schip de haven in- en uitvaart.

De Havenmeester zal behoorlijk geschrokken zijn van die uitspraak en wijst er terecht op dat zo’n plotselinge en massale vrijstelling verstrekkende gevolgen kan hebben voor de veiligheid. De Rotterdamse haven geldt als een van de veiligste ter wereld en dat is voor een belangrijk deel te danken aan de loodsen, die er mede voor zorgen dat er alleen bij hoge uitzondering scheepsongelukken gebeuren.

Maar ook voor de opstelling van Arklow valt wat te zeggen. Die zegt voor die dertig schepen in Rotterdam jaarlijks ongeveer een half miljoen euro aan loodsgeld kwijt te zijn. Iedereen snapt dat de rederij dat geld liever in de zak houdt, maar dat moet dan wel verantwoord zijn. Het bedrijf zal moeten aantonen dat het op eigen doft de haven in- en uitvaren de veiligheid niet in gevaar brengt.

Overigens bestaat die mogelijkheid al ten dele. Gezagvoerders van schepen die de Rotterdamse haven zeer regelmatig in- en uitvaren kunnen een ‘pilotage exemption certificate’, beter bekend als pec, behalen. Het gaat daarbij onder meer om ferries, containerfeeders en andere shortsea schepen. Ze moeten aan een reeks voorwaarden voldoen, zoals het volgen van een trainingsprogramma en een minimum aantal van achttien aanlopen per jaar. Houders van zo’n pec zijn bij wijze van spreken hun eigen loods.

Het is een gegeven dat de veiligheid in de scheepvaart de afgelopen decennia door technologische vooruitgang en strengere regelgeving spectaculair is verbeterd. Die ontwikkeling zal de komende jaren ongetwijfeld doorzetten. Daarmee ontstaat ruimte voor een verdere geleidelijke versoepeling van de loodsplicht. Maar een plotselinge massale vrijstelling zonder aanvullende voorwaarden lijkt een slecht idee.

Lees ook: Rotterdamse havenmeester vraagt noodmaatregel loodsplicht