De natuurlijke diepgang van de voormalige hoofdhaven van het Habsburgse Rijk is liefst 18 meter. Daar kunnen ze in Koper nog een puntje aan zuigen, de Slovenen halen met veel baggeren net een diepte van 15 meter.

Belangrijkste pier

‘Wij zijn de enige aan de Adriatische kust die tegelijkertijd twee grote oceaanschepen kan ontvangen’, vertelt directeur Fabrizio Zerbini van Trieste Marine Terminal in zijn bloedheet gestookte kantoor in hartje stad. ‘Binnenkort zijn dat er drie tegelijk, als de uitbreiding van onze belangrijkste pier is voltooid. Triëst gaat dan richting 1,3 miljoen teu.’

Elke maandag loopt een 14.000 teu containerschip van MSC binnen, Ocean Alliance is de andere grote rederij met een wekelijkse dienst (10.000 teu) vanuit het Verre Oosten. Van de containers die binnenkomen gaat liefst 90 procent direct door naar het buitenland. Triëst leunt zwaar op zijn spoorverbindingen en breidt de capaciteit voortdurend uit. In 2015 vertrokken er 5.980 treinen naar het achterland, in 2018 lag dat aantal op ongeveer 10.000.

Maritieme Zijderoute

Op het rangeerterrein van Trieste Marine Terminal (TMT) staan op deze druilerige dag in december twee 550 meter lange treinen klaar voor vertrek. De ene gaat drie maal per week richting het Tsjechische Paskov, de andere gaat vier keer per week richting het Slowaakse Bratislava. Via het spoorwegnetwerk onderhoudt Triëst ook snelle verbindingen met onder meer Boedapest, Wenen, München, Ostrava (Tsjechië), Keulen en de industriegebieden van Noord-Italië. Ruim tien jaar geleden werden de capaciteit en de uitbreidingsmogelijkheden al flink verhoogd door ontvlechten van spoor- en maritieme terreinen.

De spoorcapaciteit kan de komende jaren verder groeien, wanneer de terminal zijn grootste rangeerterrein verder uitbreidt. Dat moet de maximale treinlengte op 750 meter brengen. ‘Dat zou een belangrijke stap zijn en is een realistisch doel’, zegt Zerbini. Meegroeien met de gestaag expanderende Centraal-Europese markt is de grote wens.

Tonnage

Qua tonnage is Triëst slechts de elfde haven van Europa, maar de haven mikt er op om het westelijke uiteinde van de Maritieme Zijderoute te worden. Hierover lopen gesprekken met Chinese partijen. Volgens de Trieste Port Authority liggen er grote kansen, mede omdat de positie ten opzichte van Midden-Europa gunstiger is dan die van het Griekse Piraeus – dat inmiddels is overgenomen door Cosco. Zeno D’Agostino, president van de Trieste Port Authority, verklaarde eind vorig jaar nog in de Asia Times dat de Chinezen staan te springen om in de infrastructuur te investeren, ‘aangetrokken door de geografische ligging, sterke verbindingen met Europa en robuuste supply chain’.

Behalve de grootste diepgang van het Middellandse Zeegebied en de ligging bij het hart van Europa, heeft Triëst ook volop uitbreidingsmogelijkheden. ‘En dat is wat bij onze concurrent Koper ontbreekt’, zegt Marco Zollia, marketing manager bij TMT. ‘Zij zitten straks aan hun grens, terwijl wij verder kijken. We willen en kunnen uiteindelijk groeien naar 2 miljoen teu.’

3 tot 4 dagen sneller

Een complete Chinese overname van de haven staat in Noord-Italië niet op het programma. Maar een logistiek platform voor general cargo dat momenteel voor 100 miljoen euro wordt gebouwd, is naar verluidt wel verkocht aan een Chinese partij – bij TMT ontkennen ze het uitdrukkelijk niet.

De Port Authority is in onderhandeling met Chinese investeerders om hun geld te steken in verdere havenuitbreidingen. Minister Luigi Di Maio van de Vijf Sterren Beweging juichte die ontwikkeling recentelijk nog van harte toe tijdens een bezoek aan China. Het zou gaan om pakweg de helft van een gedroomde investering van ongeveer 1 miljard euro. De uitbreidingsplannen betreffen de ontwikkeling van een nieuwe industriële vrije zone en de uitbreiding van pier VI, VII en de – belangrijkste – pier VIII. De haven van Triëst heeft nu al vijf ‘vrije zones’. Goederen afkomstig uit niet-EU-landen kunnen hier worden gelost en opgeslagen zonder betalen van douanerechten, btw en andere invoerheffingen.

Noord-Europese havens

Moeten Noord-Europese havens zich al zorgen gaan maken over alle expansieplannen? Welnee, sust Zerbini. ‘In Rotterdam kunnen ze rustig slapen, daar verwerken ze meer lading dan in alle Italiaanse havens samen. Maar het is een feit dat een container van hieruit 3 tot 4 dagen sneller in Centraal-Europa is. En dat is een groot voordeel.’

Triëst is overigens niet alleen een containerhaven, het verwerkt ook veel ruwe bulk. Met name de overslag van olie heeft een aanzienlijk aandeel in de jaarlijkse tonnage. Aan de oostzijde van de stad ligt de grootste olieterminal van het Middellandse Zeegebied. Schoorsteenpijpen van raffinaderijen en een hoogoven braken er hun walmen uit. Verder komt er veel ro/ro-lading binnen, met name vanuit Turkije. Er zijn plannen voor een nieuwe ro/ro-terminal aan de oostzijde van de haven.

Uitbreiding

Zijn alle uitbreidingsplannen gerealiseerd, dan steekt Triëst de grote concurrent Koper qua capaciteit naar de kroon. Of het de bijbehorende lading oplevert is mede afhankelijk van de vraag of er een ‘level playing field’ is, zegt Zerbini. Het steekt hem dat de haven en terminals van het twintig kilometer verderop gelegen Koper slechts gedeeltelijk zijn geprivatiseerd. ‘Daarover bestaat Europese regelgeving waarmee alle landen akkoord zijn gegaan. Helaas, sommige houden zich er wel aan, andere niet’, griept Zerbini. ‘Het vervelende is dat vooral Triest door deze kwestie wordt geraakt. We bekijken hoe we hiermee moeten omgaan.’

Volgens hem is sprake van oneerlijke concurrentie, de staat kan immers altijd bijspringen als Luka Koper met tegenwind te maken krijgt. Het wil niet zeggen dat het uitsluitend haat en nijd is tussen de twee havens. Want binnen de North Adriatic Ports Association (NAPA) werken ze samen om meer lading naar het Adriatische Zeegebied te trekken.

Slimmer

Italië zelf had het de afgelopen decennia ook slimmer kunnen spelen, door de haven met de meeste internationale groeipotentie – Triëst – voorrang te geven, vindt Zerbini. ‘Noord-Europese landen hebben in een paar havens serieus geïnvesteerd, Italië heeft al zijn havens een beetje gegeven. Helaas, dat heeft ons op achterstand gezet. Het doet niets af aan onze ambitie: we gaan onze overslag verdubbelen.’