De Nederlandse export is in juni met 2,9% gekrompen ten opzichte van een jaar eerder, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De uitvoer toont daarmee herstel ten opzichte van de maanden april en mei, toen de daling steeds meer dan 10% bedroeg. De export van Nederlandse producten daalde wel harder dan de wederuitvoer van geïmporteerde producten.

Met name de uitvoer van transportmiddelen, metaalproducten en ook aardolieproducten daalde. De import nam met 4% af ten opzichte van juni vorig jaar. Ook die daling was minder groot dan de maanden ervoor. Bij de invoer viel vooral een daling van de transportmiddelen op.

De zogeheten exportradar van CBS geeft verder aan, dat de omstandigheden in de huidige maand augustus minder ongunstig zijn dan in juni. De kleinere krimp van de Duitse industriële productie speelt daarbij een rol. Ook is het vertrouwen van Duitse en andere Europese ondernemers minder negatief.

Tweede kwartaal

De Nederlandse economie werd in het tweede kwartaal onder de streep nog wel hard getroffen door de coronacrisis. Het bruto binnenlands product daalde in die periode van drie maanden met 8,5% ten opzichte van een kwartaal eerder, aldus het CBS op basis van een eerste berekening. Een dergelijke krimp is volgens het statistiekbureau niet eerder gemeten.

De krimp is voor meer dan de helft toe te schrijven aan de sterk gedaalde consumptie door huishoudens. Verder namen ook de investeringen en de invoer en export sterk af. De krimp in Nederland was weliswaar kleiner dan gemiddeld in de eurozone en in de ons omringende landen zoals Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en België. ‘Maar ongekend, of duizend synoniemen voor dat woord’, aldus CBS-econoom Peter Hein van Mulligen.

De kwartaalcijfers van de economische groei zijn vanaf 1987 beschikbaar en de grootste kwartaal-op-kwartaaldaling tot nu was de 3,6% in het eerste kwartaal van 2009; ten tijde van de financiële crisis. Volgens de eerste berekening was de economie overigens 9,3% kleiner dan in het tweede kwartaal van vorig jaar. De grootste krimp jaar op jaar tot nu toe was de 4,6% in het tweede kwartaal van 2009.

Getroffen bedrijfstakken

De door corona getroffen bedrijfstakken maakten een ongekende krimp door, constateerde het CBS, en dan vooral de handel en de horeca. Maar ook het beeld van de luchtvaart en luchtvaartdiensten was gitzwart, aldus de economen. Verder valt de grote krimp in de zorg op, waar door de coronacrisis per saldo minder gezondheids- en zorgdiensten werden geleverd doordat veel afspraken werden geannuleerd. In de zakelijke dienstverlening kreeg de uitzend- en reisbranche harde klappen. Verschillende bedrijfstakken, zoals cultuur en recreatie en sport, werden grotendeels stilgezet.

De negatieve gevolgen van de crisis worden inmiddels ook op de arbeidsmarkt pijnlijk zichtbaar. Het CBS berekende dat in het tweede kwartaal van het jaar het duizelingwekkende aantal van 322.000 banen is verdwenen. ‘Een ongekende afname’, concludeert het statistiekbureau, dat dan ook melding maakt van een fors opgelopen werkloosheid.

Volgens het CBS is duidelijk sprake van een omslag. Tot en met het eerste kwartaal van dit jaar nam het aantal banen nog gestaag toe en hadden steeds meer mensen een baan. In een tijdsbestek van drie maanden steeg het aantal werklozen daarna met ruim een kwart tot 349.000.

Het dieptepunt na de vorige economische crisis werd bereikt in het eerste kwartaal van 2014. Sindsdien nam het aantal banen met 1,1 miljoen toe tot recordhoogte en daalde het aantal werklozen van bijna 700.000 tot 277.000 in het eerste kwartaal dit jaar.

Harde klappen

Vooral in de uitzendbranche vielen de afgelopen maanden harde klappen. Hier was sprake van een daling van het aantal banen met 130.000, oftewel 17%. Volgens het CBS is een dergelijke daling nog niet eerder voorgekomen. Ook in de handel, horeca, vervoer en zakelijke dienstverlening was het raak.

Van het eerste op het tweede kwartaal daalde het aantal flexwerknemers met 119.000. De daling betrof grotendeels mensen die minder dan een half jaar in dienst waren. Tussen ouderen en jongere werknemers was nauwelijks verschil.

Het CBS benadrukt dat de impact van de crisis op de werkgelegenheid mogelijk nog groter is. Dit omdat in veel gevallen mensen het moesten doen met minder uren. Volgens het CBS werden in het tweede kwartaal bij benadering dik 6% minder uren gemaakt.

Aan het einde van het tweede kwartaal waren er 26.000 vacatures minder dan een kwartaal eerder. In een half jaar tijd is het aantal openstaande vacatures met 30% afgenomen. Door de afname van het aantal openstaande vacatures en het oplopend aantal werklozen is de spanning op de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal afgenomen tot 57 vacatures per 100 werklozen. Een kwartaal eerder waren dat er nog 81.

Export Eurozone

De export uit de eurozone was in juni door alle coronabeperkingen nog altijd aanzienlijk lager dan een jaar eerder. Volgens het Europese statistiekbureau Eurostat was er sprake van een daling van de export met 10%. Daarmee deed de Europese export het wel weer wat beter, na twee eerdere maanden met minnen van ruim 29%.

In het eerste halfjaar lag de export 12,7% lager dan in de eerste zes maanden van vorig jaar. De import van de negentien eurolanden kromp in juni met 12,2%. Het handelsoverschot bedroeg 21,2 miljard euro.