Prioriteiten zijn volgens de consultants aansturing, commercie, kostenbesparing, werkkapitaalbeheersing, liquiditeit, acties en timing. ‘Stel op basis van de exploitatiebegroting, bij voorkeur volgens de directe methode, een goede en reële liquiditeitsprognose op’, adviseert Kruger.

‘Zet op aparte regels de liquiditeitseffecten van de overheidsregelingen indien daar gebruik van wordt gemaakt, zoals de regeling bijzonder uitstel belasting. Denk aan alle doorlopende contractuele verplichtingen, zoals financial lease, aflossingen en eventuele investeringen.’

Balans

De balans dient zo veel mogelijk reële waarderingen te bevatten en aangepast te worden op corona-effecten, bijvoorbeeld door het verlopen van houdbaarheidsdata, onverkoopbaarheid, oninbaarheid en waardedaling in verband met overschot op de markt. Op basis van de liquiditeits- en exploitatieprognose kunnen prognosebalansen worden opgesteld.

‘Openheid naar de belangrijke stakeholders is noodzakelijk, maar bovenal nuttig’, vindt het adviesbureau. ‘Stakeholders en financiers hebben begrip voor de situatie en zijn meestal binnen hun mogelijkheden bereid te helpen. Essentieel is beheersing van het proces via besluitvaardigheid, tempo, adequate acties, openheid en communicatie.’

Ondernemers doen er goed aan een exploitatieprognose voor de komende twaalf maanden op te stellen, gebaseerd op een normale gang van zaken. ‘Voeg separate regels in voor de toe te passen kostenverminderingen, de te verwachten negatieve corona-effecten (bijvoorbeeld minder omzet) en de te verwachten positieve effecten van overheidsregelingen (bijvoorbeeld tegemoetkoming loonkosten). Denk aan diverse scenario’s met betrekking tot de duur en intensiteit van het coronavirus.’

Verkoop activa

De balans kan het beste ‘lichter’ gemaakt worden. Dit kan door bijvoorbeeld door aangepaste inkoopvolumes, door het verkopen en eventueel weer terug huren of leasen van niet-noodzakelijke activa, door voorraadreductie (bijvoorbeeld overschotvoorraad retour sturen naar de leverancier) of door het verkopen van overschotvoorraad met korting. Als dit de positie van financiers verandert, moet er wel eerst overleg gevoerd worden.

Verder kan het werkkapitaal gereduceerd worden door bijvoorbeeld een versnelde inning van debiteuren en andere vorderingen (eventueel met wat korting, buitenlandse btw), aanpassing van betalingscondities (bijvoorbeeld aanbetalingen of een kortere betalingstermijn) en sneller/frequenter factureren. Ook kan vermogensversterking noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld door een beroep te doen op de aandeelhouders.

Andere suggesties van Kruger zijn langere crediteurentermijnen afspreken, crediteuren deels omzetten in middellang lopende leningen, gebruikmaken van uitstelmogelijkheid belasting en aanpassing voorlopige aanslag vennootschapsbelasting, overleg met werknemers over spreiding vakantiegeld en verzekeringen en pensioenpremies betalen in termijnen (bijvoorbeeld per maand in plaats van per kwartaal of per jaar).

Liquiditeit verbeteren

De liquiditeit in een onderneming kan verbeterd worden door factoring van de uitstaande vorderingen bij debiteuren of van de voorraad. Dit houdt in dat de vorderingen of de voorraad worden gebruikt als onderpand voor een lening.. Hiermee kunnen ondernemers extra financiering aantrekken.

Ook kan de liquiditeit worden verbeterd door gebruik te maken van overheidsregelingen, zoals de Borgstelling MKB-kredieten of Garantie Ondernemingsfinanciering. Tevens kun je denken aan een tweede hypotheek, een tijdelijke uitbreiding krediet, aanpassing van aflossingen (bijvoorbeeld uitstel van bancaire aflossingen van kredieten tot 2,5 miljoen euro) en verlaging van financial leasetermijnen. Denk ook aan aanpassing van operational leasetermijnen’, adviseert het rapport.

‘In turbulente tijden wordt de commercie te vaak vergeten. Juist nu is het zaak commerciële en marketingacties voor te bereiden, commercieel creatief te zijn en klantcontact te houden en (nog) lopende omzet/export te stimuleren’, aldus Kruger.

‘Maak van de gelegenheid gebruik om inkoopcondities tegen het licht te houden, het aantal leveranciers te verminderen en de verlieslatende omzetdelen te saneren. Controleer of de variabele kosten echt variabel zijn wanneer de omzet daalt. Sommige zijn deels hardnekkig. Verminder of stop uitzendkrachten en reduceer het aantal nul-uren- en bepaalde-tijd-contracten. Combineer logistieke processen zelf of met andere bedrijven. Onderzoek tariefverlaging van werk van derden, van energie-, reparatie- en onderhoudskosten en van servicecontracten.’

Personeel

Personeel is in veel bedrijven na inkoop de grootste kostenpost. Kruger: ‘Daarom is het verstandig om gebruik te maken van de regeling noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud. En kritisch te kijken naar de noodzaak van het aantal personeelsleden, zowel nu als in de toekomst. Stop kosten die niet bijdragen aan (toekomstgerichte) omzet en marge.’

Het kan voorkomen dat organisaties als gevolg van het coronavirus hun contractuele verplichtingen niet meer (tijdig) kunnen nakomen, bijvoorbeeld omdat de productie stil heeft gelegen in China of Italië.

‘Afhankelijk van wat in contracten is afgesproken, bestaat de mogelijkheid om een beroep te doen op overmacht’, weet Kruger. ‘In juridische termen ook wel ‘force majeure’ genoemd. Indien de overeenkomst geen overmachtsclausule bevat, geldt het wettelijk kader. Een algemene regel op grond waarvan kan worden vastgesteld of sprake is van overmacht, bestaat echter niet. Het hangt af van de omstandigheden van het geval.’

Overmacht

‘Na afweging van alle feiten en omstandigheden moet worden bepaald of sprake is van overmacht en wie de gevolgen hiervan moet dragen. In deze afweging speelt mee of een andere leverancier had kunnen leveren, of dat partijen bij het sluiten van de overeenkomst of plaatsing van de bestelling hadden kunnen weten dat niet (tijdig) geleverd zou kunnen worden. Indien sprake is van overmacht, kan een schuldeiser geen nakoming van de overeenkomst vorderen, zolang de periode van overmacht voortduurt’, legt Kruger uit in het rapport. ‘Tevens heeft de schuldeiser geen recht op een schadevergoeding.’

De gevolgen van het inroepen van de overmachtsclausule verschillen eveneens. Het kan bijvoorbeeld betekenen dat contractuele verplichtingen worden opgeschort. Wel bestaat de verplichting de schade zoveel mogelijk te beperken. En het recht bestaat om de overeenkomst te beëindigen.

Toekomst zeer onvoorspelbaar

De uitbraak van het coronavirus heeft een grote impact op zowel de mondiale, Europese en Nederlandse transportsector, als aan de vraag- als de aanbodzijde van de economie. Gezien de grote onzekerheid over hoe het virus zich ontwikkelt en hoe effectief (te nemen) maatregelen zijn, is de nabije toekomst zeer onvoorspelbaar.

Door complexe en mondiale toeleveringsketens kunnen ondernemers in de problemen raken als sprake is van vertraging in de toelevering van grondstoffen en halffabricaten. Vertragingen in de productie en consumptie van goederen en diensten kunnen leiden tot liquiditeitsproblemen voor ondernemingen. Tegelijk kan een effect optreden aan de vraagzijde van de economie, als gevolg van groeiende onzekerheid, reisrestricties en economische problemen in andere delen van de wereld.

‘Vrijwel alle sectoren worden geraakt door de gevolgen van het virus. In het bijzonder zijn de effecten al voelbaar in de horeca, retail, maakindustrie, toerisme, luchtvaart en logistiek’, meldt adviesbureau Kruger. ‘Toch kan ieder bedrijf acties ondernemen om de schade te beperken.’