Dan moet een vrijhandelsverdrag met de Unie zijn gesloten, gepaard aan een douane-akkoord, om de onderlinge handel, ook al neemt het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland afscheid van de interne Europese markt, zo soepel mogelijk te laten verlopen. Want de Britten verlaten wel de EU, maar blijven Europeanen en willen ook in de toekomst een betrouwbare partner van het continent zijn, zoals May in haar toespraak benadrukte.

Met de Britse exit komt een einde aan een tijdperk dat in 1973 begon. Toen mocht het land zich immers eindelijk scharen bij het Europa van de Zes – de Benelux, Duitsland, Frankrijk en Italië. Jaren was de toetreding tegengehouden door Charles de Gaulle, de Franse oorlogsheld en president van de Franse Vijfde Republiek. De Gaulle was eigenlijk geen groot voorstander van uitbreiding van de Europese Economische Gemeenschap. Europa kon in zijn zienswijze het best een ‘Europe des patries’ blijven en hij hield toelating van de Britse eilanden lang tegen met een sonoor ‘non’.

Dat uitgerekend het lang uit de Unie geweerde Verenigd Koninkrijk er nu voor kiest op een – May – soepele en geruisloze uittreding aan te sturen, maakt de cirkel rond. De Britten kiezen er, in de geest van De Gaulle, voor om wél tot Europa te behoren, maar ook hun eigen ‘patrie’ te blijven, al wonen er op hun grondgebied heel wat Londenaars, Schotten en Noord-Ieren die daar heel anders over denken. Het is of de generaal, in zijn graf in Colombey-les-deux-Églises, alsnog zijn gelijk haalt.

May wil in de komende jaren in Brussel en omgeving de deuren niet keihard dichtslaan, maar op kousevoeten weglopen uit de communautaire overleg- en besluitvormingsgremia. Haar speech begon met een frase die je het best maar in het Engels kunt opschrijven: ‘A great moment of national change’. De Britten hebben veel plezier gehad van de Unie, maar zijn er in hun groei ook door gehinderd. Dit bijvoorbeeld doordat hun land bij zijn buitenlandse betrekkingen steeds door Brussel voor de voeten werd gelopen. Het Verenigd Koninkrijk wil nu met ‘old friends and new allies alike’ de wereld in, zoals in vroeger dagen, toen het een ‘Commonwealth’ van bevriende staten opbouwde.

De premier had een paar waardevolle adviezen aan het adres van de zevenentwintig in de EU achterblijvende landen. De Unie moet flexibeler worden, pragmatischer, moet de lidstaten minder communautaire regels opdringen. Ze is aan hervorming toe. Misschien is dit een boodschap die, met van verkoudheid schorre stem uitgesproken, toch wel is doorgedrongen tot de Brusselse vergaderzalen. Europa zal iets moeten ondernemen om de profetie van Donald Trump – meer landen gaan het Britse voorbeeld volgen – niet uit te laten komen.