Nog zo’n praktisch gevolg van het Mobiliteitspakket is de verscherping van de handhaving van de rij- en rusttijden en van tachograaffraude door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De inspectie zou zware overtredingen volgens de berichten nu ook kunnen bestraffen als deze langer dan een dag geleden hebben plaatsgevonden. Verder zouden gemanipuleerde bestuurderskaarten bij betrapping op heterdaad kunnen worden ingenomen en zouden ook chauffeurs bij een bedrijfscontroles kans lopen op een boete. Zo beschreven is het inderdaad een aanzienlijke verscherping, ware het niet dat de ILT dit ‘nieuwe regime’ al geruime tijd toepast.

Bij zware overtredingen als het rijden zonder bestuurderskaart, het gebruiken van een manipulatievoorziening of het rijden op de bestuurderskaart van een ander, kan de bestuurderskaart voortaan ook worden ingenomen, stelt de ILT verder. Klinkt heftig, en dat is het ook, maar het is evenmin nieuw. In mijn praktijk zie ik dat al tijden gebeuren. Ook het bestraffen van zware overtredingen wanneer deze langer dan een dag geleden plaats hebben gevonden, is iets dat de ILT al jaren doet. De controleperiode bij een weginspectie is tenslotte 28 dagen, straks zelfs 56, en over al die dagen wordt bij tachograaffraude een boete opgelegd. De enige ‘maar’ is misschien, dat het soms lastig kan zijn om overtredingen van de voorgaande 28 dagen te bewijzen.

Daar schiet het Mobiliteitspakket straks de inspecteur van de ILT te hulp, door het mogelijk te maken om tijdens een wegcontrole van de chauffeur te verlangen dat hij of zij aanvullende bewijzen levert. Dat is wel een aanzienlijke verscherping, want tot nu toe moesten uitsluitend de transportbedrijven het ontgelden bij een bedrijfsinspectie. Nu lopen dus ook de chauffeurs kans op een boete. Dat laatste gegeven is tevens voer voor ons juristen. Onze arbeidstijdenwetgeving kent immers een zogenaamde risicoaansprakelijkheid voor de werkgever. Overtredingen begaan door een chauffeur komen, uitzonderingen daargelaten, op het bordje van de werkgever te liggen. Daar komt nu verandering in, aldus de ILT. En heel eerlijk, dat vind ik een goede zaak. Het is namelijk niet uit te leggen dat je als werkgever een boete krijgt voor manipulatie en fraude, terwijl het de chauffeur is geweest die onderweg besloot om nog even een paar kilometer zonder kaart te rijden.

Maar als straks óók de chauffeur een boete kan krijgen, dan is hij ineens ook een potentiële verdachte en heeft hij ook rechten, zoals het zwijgrecht en het recht om niet aan zijn eigen veroordeling mee te hoeven werken. Oftewel, het recht om met de armen over elkaar toe te kijken hoe de inspecteur zijn werk doet. Hij is niet langer verplicht om medewerking te verlenen of inlichtingen te verschaffen. Hoe dit straks in de praktijk zal gaan, zal mij benieuwen.