Recente publicaties van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) en het Internationaal Energie Agentschap (IEA) laten zien dat de afname van het verkeer en de vermindering van de wereldwijde uitstoot van CO2 maar een tijdelijk effect van corona zijn. Het KiM verwacht dat na het opheffen van de maatregelen het verkeersaanbod op het hoofdwegennet weer zal groeien en in 2025 maximaal 10 procent hoger zal zijn dan in 2019. De goede doorstroming, waar de transportsector nu van profiteert, lijkt dan ook voorbij te zijn wanneer de coronamaatregelen verdwijnen.

Ook met het klimaatvraagstuk gaat het alweer de verkeerde kant op. Het IEA heeft onlangs de Global Energy Review uitgebracht waaruit blijkt dat de wereldwijde uitstoot van CO2 in december 2020 alweer hoger was dan in december 2019. De gewenste sterke afname van de uitstoot in 2030 waarover in het Parijs-akkoord afspraken zijn gemaakt, lijkt daarmee verder weg dan ooit.

Kortom, meer aandacht voor mobiliteit en klimaat van het nieuwe kabinet en parlement is dringend noodzakelijk. Eerder ingezet beleid voor het goederenvervoer over de weg sorteert hier al op voor. De belangrijkste plannen zijn de invoering van een vrachtwagenheffing in 2024 en de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek, die moet leiden tot nul-emissie in de steden in 2030. De opbrengsten van de vrachtwagenheffing worden daarbij deels teruggesluisd naar de sector door verlaging van de motorrijtuigenbelasting op vrachtauto’s en het beschikbaar stellen van budget voor innovatie en verduurzaming van de Nederlandse vervoerssector.

Daartegenover staat een halfslachtige aanpak bij het personenvervoer, met de fiscale stimulering van electrische auto’s als belangrijkste element. Ik denk dat de komende maanden cruciaal zullen zijn om het mobiliteitsbeleid voor de periode tot 2025 in de goede richting te buigen. Dat zou wat mij betreft betekenen dat ook het personenautogebruik bijgestuurd gaat worden met prijsbeleid. Dat is echter nog ver weg zolang VVD en CDA zich tegen betalen naar gebruik blijven verzetten, zoals in het debat dat de mobiliteitsalliantie afgelopen week organiseerde. Dit terwijl het dringend noodzakelijk is om congestie terug te dringen en daarmee tegelijkertijd een goede doorstroming van het bestel- en vrachtverkeer te realiseren. Anders ontstaat straks de vreemde situatie dat het economisch noodzakelijke vrachtverkeer via de vrachtwagenheffing betaalt voor het gebruik van de weg en dat de discussie hierover voor andere weggebruikers volledig wordt doodgezwegen.

In het regeerakkoord van het nieuwe kabinet zou, in aanvulling op de invoering van een vrachtwagenheffing, toch echt besloten moeten worden om binnen vier jaar een begin te maken met het beprijzen van het weggebruik voor personenauto’s. Het liefst met een regionale uitwerking, waardoor ingespeeld kan worden op de regionale verkeersvraagstukken en waardoor de grote steden en stedelijke regio’s geld krijgen om te investeren in verbetering van de bereikbaarheid van economische centra.