Ook voor de lange termijn zijn de vooruitzichten voor vrachtvliegtuigen gunstig. We vergaderen tegenwoordig massaal digitaal, waardoor zakenreizen minder hard nodig zijn, terwijl de e-commerce pakketten aan huis brengt, wat weer meer vrachtvluchten vereist. Dit leidt ontegenzeggelijk tot meer investeringen in nieuwe vrachtvliegtuigen en conversie van passagiers- tot vrachtvliegtuigen.

Niet voor niets meldde Boeing recent, dat het aantal vrachtvluchten mondiaal jaarlijks met 4% zal stijgen en de vrachtvloot gestaag zal groeien.  Deze ontwikkelingen betekenen, dat er op onze mainport Schiphol voor het freighter-segment straks voldoende slots beschikbaar moeten zijn. Daar hikken wij echter aan tegen oude slotregels die de toegang van vrachtvluchten tot de luchthaven kunnen beperken.

Zo leidt de flexibiliteit van de vrachtvliegtuigen er veelal toe, dat ze niet kunnen voldoen aan de regels inzake de opbouw van historische slots. Dat is vooral een handicap voor Schiphol, waar het aantal vliegbewegingen is beperkt tot 500.000 en vrachtvliegtuigen moeten ervaren dat voor hun aandeel van 3% van alle Schiphol-vluchten (2019) onvoldoende slots beschikbaar zijn. Let wel, dat kleine aandeel is goed voor een kwart van de toegevoegde waarde van Schiphol. Het is de kip met de gouden eieren, die we door het slotgebrek de afgelopen jaren echter deels zien uitwijken naar buitenlandse luchthavens.

Om daar wat aan te doen, wordt al jaren tussen passage, vracht, Schiphol en de luchtverkeersleiding gebakkeleid over prioritering van vrachtslots. Die partijen, de ‘polder’, moesten gezamenlijk tweemaal per jaar de capaciteitsdeclaratie van Schiphol vaststellen en beslissen over de verdeelsleutels van slots over de verschillende types verkeer op de luchthaven. De polder kon het daarover niet eens worden, zodat de minister in september 2019 ingreep. Het Besluit Slotallocatie werd gewijzigd, waardoor niet de polder, maar uitsluitend Schiphol zou beslissen over de capaciteitsdeclaratie. Schiphol moet daarbij de overige partijen wel raadplegen, maar meebeslissen is er niet meer bij.

Vóór de coronacrisis organiseerde Schiphol een aantal consultatierondes met de polder inzake de capaciteitsdeclaratie met daarin prioritering van vrachtslots middels een aparte ‘pool’ voor vrachtslots. Uitgangspunt is daarbij is een aantal van 20.000 vrachtvluchten, ofwel 4% van alle vliegwegingen van Schiphol. Naar wat ik zo gehoord heb, was het voornamelijk een herhaling van zetten, waarbij vooral de budget-airlines zich verzetten tegen de aparte vrachtpool.

Natuurlijk hebben ook die recht op slots, maar als het gaat om een belangenafweging en bijdrage aan de Nederlandse werkgelegenheid, ontkomt de BV Nederland er niet aan om de slots voor full freighters anders te prioriteren. Het is tijd om in te grijpen. Met de huidige pandemie, waardoor Schiphol qua vluchten in rustiger vaarwater is gekomen (in 2020 waren er maar zo’n 250.000 vliegbewegingen), lijkt de tijd nu rijp om de plannen voor een aparte slotpool voor vrachtvluchten met kracht door te zetten en te realiseren.