Dat was wat ongemakkelijk, en vermakelijk tegelijk. Want beide heren hadden prima door dat het helemaal nergens over ging. Heel symbolisch werden de nieuwe invoerbeperkingen geïllustreerd ten koste van een broodje salami. Maar het liet ook nog eens duidelijk zien dat de Brit geen idee had welke regels nu precies waren veranderd. De douaneambtenaar eindigde het gesprek allesbehalve subtiel met een ‘welcome to the brexit’.

En die laatste woorden leken de mantra te worden in de weken die erop volgden. Want waar iedereen op kerstavond opgelucht adem leek te halen toen er eindelijk een handelsakkoord lag tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk, bleven alle douane-experts ‘code rood’ scanderen. Inmiddels is duidelijk waarom. Veel Britten (en in alle eerlijkheid ook vele anderen) dachten dat met de deal er weinig tot niks zou veranderen. Niets is minder waar, want alles is veranderd. Het VK is niet langer EU en dus worden alle grenzen demonstratief weer opgetrokken. De gevolgen daarvan hebben elke voorpagina gehaald.

Maar hoe heeft het dan zo mis kunnen gaan? In mijn ogen was het grootste misverstand dat Brussel en Londen hadden afgesproken de douanetarieven te verlagen tot 0%. Dat is namelijk niet zo. Het klopt dat de onderlinge tarieven naar 0% zijn gebracht, maar alleen voor de goederen die daadwerkelijk de oorsprong VK of EU hebben. Als voorbeeld: auto’s die zijn gemaakt in het VK en naar de EU worden geëxporteerd, komen in aanmerking voor 0% douanerechten als kan worden aangetoond dat zij voldoende be- of verwerking in het VK hebben ondergaan om het predicaat ‘van Britse oorsprong’ te verkrijgen. En omgekeerd geldt hetzelfde. Via dergelijke oorsprongsbepalingen wordt voorkomen dat goederen uit bijvoorbeeld China naar het VK worden verscheept, om van daaruit naar de EU te worden uitgevoerd tegen 0% douanerechten. Voor die goederen gelden de normale invoertarieven, omdat zij niet van oorsprong uit het VK komen. En daar hadden veel bedrijven en hun klanten niet op gerekend.

Maar zoals wel vaker, zit het venijn hem in de staart. Want veel klanten waren ‘not amused’ door die extra douanerechten. Ze weigerden de goederen en stuurden deze terug. De vraag is dan, hoe om te gaan met geretourneerde goederen. Ook daar liep men weer aan tegen de misvatting dat voor de (terugkerende) goederen tussen het VK en de EU geen douanerechten zouden gelden. Maar die terugzending houdt ook weer gewoon een invoer in met bijbehorende douanerechten. Gelukkig geldt voor deze specifieke situatie een vrijstelling voor terugkerende goederen. Maar dat is dus een uitzondering waar je als importeur om moet verzoeken. En bij dat verzoek zal de importeur moeten bewijzen dat de goederen daadwerkelijk eerder waren uitgevoerd en het dezelfde goederen zijn die nu terugkeren. Dat is geen eenvoudige exercitie. Met name e-commerce bedrijven, die aan particulieren leveren, lopen aan tegen deze problematiek. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de wachttijden aan de grens, btw-registraties en douanevergunningen.

Veel bedrijven hebben hier niet om gevraagd, maar het is wel de realiteit. En hoewel er inmiddels al geluiden komen dat het VK wil heronderhandelen, overwegen veel bedrijven toch een verhuizing naar het Europese vasteland. Ik kan ze geen ongelijk geven.