Nu moeten nog én het (niet verkozen) House of Lords én het Europees Parlement het akkoord goedkeuren. Alom is de verwachting dat die er nog deze maand komen. En dan is vanaf 31 januari 2020 het Verenigd Koninkrijk geen lid meer van de EU.

Toch verandert er dan juridisch weinig, in ieder geval tot 31 december 2020. Want tot die datum loopt de overgangsperiode, waarin vrijwel alle EU-wetten en regels toepasselijk blijven in het Verenigd Koninkrijk. In deze periode van relatieve rust moeten EU en VK onderhandelen over hun toekomstige betrekkingen. Eerder kon niet, omdat de EU pas over toekomstige handelsrelaties wilde praten als partijen het eens waren over het terugtrekkingsakkoord, en dan met name de financiële consequenties van het vertrek van het VK: ‘first dollars, then trade’, was de mantra.

Basis van de komende onderhandelingen is de – niet-bindende –  Politieke Verklaring, als bijlage bij het akkoord. Daarin een onthutsende veelheid van te regelen onderwerpen, binnen de korte termijn van eigenlijk elf maanden. De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, liet onlangs al weten dat partijen dat onmogelijk vóór de deadline voor elkaar kunnen krijgen. Daarbij geldt: ‘No cherry-picking, no have your cake and eat it’. Maar ook: ‘nothing is agreed until everything is agreed’. Dus, géén deelakkoorden voor bepaalde sectoren.

Een brede luchtvervoersovereenkomst is één van de te regelen onderwerpen. Allicht, want uit talloze impactanalyses blijkt dat zonder zo’n overeenkomst over en weer aanzienlijke schade ontstaat, met name als luchtvaartmaatschappijen uit het Verenigd Koninkrijk straks geen EU-carriers meer zijn en de toegang tot de intra-Europese routes en trans-Atlantische routes van en naar de EU zouden worden beperkt.

Eén van de opties is dat het VK zich net als tien andere niet-EU-landen aansluit bij de multilaterale overeenkomst inzake de Europese Gemeenschappelijke Luchtvaartruimte (ECAA). Dit geeft luchtvaartmaatschappijen het recht zich in de EU te vestigen ondanks dat zij geen EU-carrier zijn. Voorwaarde is wel dat Londen zich bindt aan alle EU-luchtvaartwetgeving, inclusief EASA en de bevoegdheid van het Europese Hof van Justitie. En dat is voor het VK een verklaard NoGo.

Volgens de Amerikaanse hoogleraar Brian Havell moet de EU voor wat betreft het luchtvervoer tóch een separaat ‘tailor made’ deelakkoord afsluiten met Groot-Brittannië. Basis zou het ECAA-recht van vestiging zijn, waarbij het Verenigd Koninkrijk aanbiedt om op basis van wederkerigheid afstand te doen van alle nationale beperkingen inzake eigendom en zeggenschap van luchtvaartmaatschappijen uit het Verenigd Koninkrijk.

Het voorstel van Havell is revolutionair maar dient verder te worden onderzocht en wel vóór de deadline van de huidige onderhandelingen op 31 december 2020. Verlenging daarvan is wel mogelijk voor een of twee jaar, maar de Britse Premier Boris Johnson liet al weten dat niet te willen.

We houden u op de hoogte!

Frans Vreede, luchtvaartjurist