Afgelopen maand volvoerde de ‘Wladimir Tichonov’ ditzelfde staaltje nautisch durven, met aan boord 120.000 ton vracht, het equivalent van zeg maar dik tienduizend volle standaardzeecontainers.

Het waren voor de Poolroute twee records, het eerste gemeten naar snelheid, het tweede naar vervoerde tonnage. Ook de Noordwestroute, van Tokio via Canada’s noordkust naar New York, is inmiddels met succes door een handelsschip bevaren. De afstand bedraagt 14.000 kilometer, aanzienlijk minder dan de 18.200 kilometer die je volgens de ‘normale’ zeeweg tussen beide steden, over de Stille Oceaan en door het Panamakanaal, moet afleggen.

Toch is het wachten op de eerste reder die, voor een geregelde dienst met een vast afvaartschema, van de Poolzee gebruik zou willen maken. De doorgang is nog onvoldoende betrouwbaar. Deze zomer was het oppervlak aan vast ijs er weliswaar historisch gezien gering. Maar in 2007 was het, met 4,2 miljoen vierkante kilometer – nog niet de helft van de landmassa van Canada – net een stukje kleiner, waarmee ook een record werd gevestigd.

De zomer is nog niet voorbij, zult u zeggen. Met een beetje aardig najaar op het Noordelijk Halfrond kunnen we dat record nog gemakkelijk uit de boeken krijgen. Dat mag zo zijn, maar rondom de Noordpool beginnen we nu al ongeveer weer aan de winter en vriest het drijf- en pakijs geleidelijk aaneen tot een solide, zij het kennelijk allengs kleiner, continent van bevroren water.

Daar komen nautische problemen bij op wél bevaarbaar polair water. Zo zijn beide kustlijnen, die van Siberië en die van Canada, te lang om er overal waarnemingsposten voor de scheepvaart te vestigen. Voor die paar schepen althans die er hun weg kiezen.

Er zijn bovendien alternatieven in ontwikkeling voor het lange varen. Via de trans-Siberische Spoorweg doen goederen tussen het Verre Oosten en Europa er veel korter over. Sommige wegvervoerders zien al kans voor een geregelde dienst, nu het ladingaanbod op de route zo sterk groeit.

Komt het nooit zo tot geregelde scheepvaart in het Arctisch gebied? Jawel, zegt het Niels Bohr-instituut in Kopenhagen. Maar pas in de tweede helft van deze eeuw, als de aardopwarming haar werk heeft gedaan en de Poolzee hele zomers ijsvrij zal zijn. Misschien moet je je afvragen of we het zover willen laten komen. De ijsbeer weet het antwoord al: nee.

Folkert Nicolai