‘Wij waren de eerste met zo’n ontgassingsinstallatie’, vertelt directeur Ruud Cogels van Mariflex trots. De machine die wordt gebruikt om de dampen om te zetten in vloeibare vorm, werd jaren geleden uit Texas gehaald. Eenmaal in Nederland werd hij compleet omgebouwd voor de binnenvaart. In 2012 en 2013 werd er voor het eerst mee getest, maar die proeven vielen tegen. In 2018 begon het bedrijf met nieuwe proefnemingen.

‘Mariflex is nu een officiële testlocatie voor de taskforce Landelijk Ontgassen. Schepen kunnen hier al terecht. Het terrein is open voor ontgassers’, zegt Cogels, tevens voorzitter van de European Vapour Recovery Association (EVRA). De openstelling is net op tijd, want in 2021 gaat de eerste fase van het landelijke verbod op varend ontgassen in. Dan mogen benzeen en motorbrandstoffen alleen nog worden afgegeven op aan te wijzen plekken, zoals het terrein van Mariflex.

Streng gecontroleerd

De proeven worden streng gecontroleerd door onder meer milieudienst DCMR en Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Alles moet veilig en volgens de regels verlopen. Pas als alle proeven zijn goedgekeurd, kan Mariflex verder met zijn dienstverlening. ‘We maken langzaam stappen. We werken nauw samen met de binnenvaart.’ Cogels noemt de onderneming productierijp, maar nog niet rendabel.

‘We hebben nu alleen nog maar kosten. Al hebben we best al wat aanvragen voor ontgassen.’ Hij noemt de ontgassingsinstallaties zoals die er nu staan een volwaardig alternatief voor varend ontgassen. ‘Er zijn tien partijen bij dit proces betrokken.’

Het draait allemaal om circulair denken. Cogels benadrukt dat geen afval bij het ontgassen komt kijken, alleen restproduct. ‘We zijn nu bezig de techniek te vervolmaken.’ De installatie werkt met stikstof. De dampen wordt aangezogen, gaan de installatie in en worden langs een extreem koud oppervlak gehaald, tot -170 graden Celsius. Zo worden de dampen vloeibaar en komt er aan de andere kant van de installatie bruikbaar restproduct uit.

Er zijn ook andere aanbieders van mobiele ontgassingsinstallaties in Nederland, maar die werken met andere technieken. ‘Er is een andere partij die het met deze techniek doet, maar die heeft nog geen proefneming gedaan.’

Mariflex kijkt al vooruit naar nog mobielere ontgassingsinstallaties. ‘Ik wil zo’n installatie maken voor aan boord’, lacht Cogels. Of dat ook realistisch is? ‘Dit, wat we nu doen, kon tien jaar geleden ook niet, en nu staat het er toch. Ik knok hier al zoveel jaar voor. Ik ga hiermee door.’

Vlissingen

In Vlissingen is een paar maanden geleden ook gestart met het testen van dampverwerkingsinstallaties. Deze testen zijn de eerste van een reeks met verschillende type installaties die worden uitgerold in de havens van North Sea Port, Rotterdam en Amsterdam. De resultaten van de proeven worden geëvalueerd in de ‘Taskforce varend ontgassen’ die de minister van Infrastructuur en Waterstaat, Cora van Nieuwenhuizen, adviseert over de verdere opbouw van de infrastructuur.

De oorsprong van de problematiek is, dat als schepen vloeibare lading lossen, er dampen of gassen achterblijven in de laadruimte. Deze kunnen de volgende lading vervuilen. Ook kan er sprake zijn van explosiegevaar als de gassen brandbaar zijn, vooral bij werkzaamheden waar vonken kunnen ontstaan. Daarom moet een schip tussen elk laadmoment deze dampen kunnen lozen: ontgassen.

Buitenlucht

Het nadeel van varend ontgassen is dat er gassen in de buitenlucht terechtkomen. Al varend een schip ontgassen langs binnenvaartroutes is slecht voor de luchtkwaliteit, voor de gezondheid van omwonenden en voor mensen die met deze stoffen werken. Sinds 2015 hebben de provincies Zeeland, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Holland, Gelderland en Flevoland al een verbod op het ontgassen van benzeen en benzeen houdende stoffen door binnenvaartschepen ingevoerd. Voor de invoering van het landelijk verbod is het van belang dat een infrastructuur wordt opgebouwd met innovatieve installaties die in staat zijn de dampvormige ladingresten te verwerken of te hergebruiken.

Op Europees niveau gaat een verbod op varend ontgassen waarschijnlijk eind 2021 in, als alle lidstaten akkoord gaan met de verdragswijziging.