De tarieven in de droge lading staan zwaar onder druk. Een van de bevrachters heeft de bedragen voor de daghuur voor schepen die vast voor het bedrijf varen met 30% verlaagd, zegt een schipper die liever anoniem wil blijven. Hij zegt dat het op dit moment bedelen is om een reis te krijgen. Dat geldt in ieder geval voor schippers die niet vast voor een bevrachter varen, omdat de opdrachtgevers voorrang geven aan vaste schepen.

Geen inkomsten

Woordvoerder Sunniva Fluitsma van de Algemeene Schippers Vereeniging  noemt de situatie rampzalig. Eerder berekenden de binnenvaartorganisaties BLN-Schuttevaer en CBRB al dat de schade voor de binnenvaart als geheel 120 miljoen euro per maand bedraagt. Voor met name de passagiersvaart zijn de inkomsten tot nul teruggebracht.

Vooral schippers in de vrije markt hebben nauwelijks of helemaal geen werk meer, constateert de ASV. Dat komt volgens de schippersbond omdat de markt niet transparant genoeg is en omdat samenwerkingsverbanden en bevrachters met schepen onder contract het werk wegkapen. De ASV stuurde hierover eind april een ‘update coronacrisis‘ aan de Vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat.

De ASV wijst erop dat de TOGS-regeling, de eenmalige steun van 4000 euro als tegemoetkoming voor schade door coronamaatregelen, in veel gevallen niet van toepassing is op de binnenvaart, terwijl schippers toch vaak niet kunnen varen en er dus niets verdiend kan worden. Ook de Tozo-regeling (tijdelijke overbruggingsregeling voor zzp’ers) geldt niet voor de binnenvaart, omdat schippers vaak geen vast adres hebben. De ASV pleit ervoor dat ook de binnenvaart voor deze regelingen in aanmerking kan komen. Het CBRB heeft overigens ‘Den Haag’ zover gekregen dat voor passagiersvaart en veerdiensten van zo’n verplicht waladres wordt afgezien.

Omdat de vraag naar kolen en staal sterk is teruggelopen, heeft binnenvaartonderneming Ruijven BV in Werkendam een tijdlang vijf van haar tien koppelverbanden stil moeten leggen. Die waren drie weken opgelegd in de haven van Werkendam. Inmiddels is de hele vloot weer onderweg, maar wel in een veel lagere frequentie. ‘Af en toe komt er een zeeboot binnen en daar profiteren we dan van’, zegt directeur Rook Ruijtenberg.

Om de kosten te drukken heeft het bedrijf de zzp’ers onder het boordpersoneel naar huis gestuurd. Het vaste personeel blijft voorlopig aan het werk. Dat de vijf koppelverbanden toch weer onderweg zijn is te danken aan een – in ieder geval tijdelijke – opleving in de vraag naar kolen vanuit de energiecentrales. Ook het aanbod aan containers is nog steeds slecht. Op de route naar Bazel speelt dat de sluizen op de Bovenrijn al een paar weken ’s nachts niet schutten, waardoor er niet meer in de B-vaart gevaren kan worden.

Ruijtenberg zegt te proberen de kosten zo laag mogelijk te houden, onder andere door te kijken of er afspraken zijn te maken met de verzekering door over te gaan op een stilligpolis. Hij verklaart het teleurstellend te vinden dat de gemeente Werkendam niet meedenkt door een lager haventarief te rekenen.

Versoepeling maatregelen

Directeur Ruijtenberg blijft overigens optimistisch en verwacht dat het aanbod weer snel kan aantrekken als de coronamaatregelen worden teruggeschroefd. ‘Binnen een paar weken moet het dan weer goed kunnen komen.’ Hij verwacht dat zijn bedrijf de huidige crisis zeker door zal komen: ‘Je wordt er niet vrolijk van, maar we bestaan al dertig jaar dus een moeilijk jaar komen we ook wel door.’

Henk Schipper, directeur van het binnenvaart samenwerkingsverband ELV, voelt ook de pijn. ‘Nu de horeca is gesloten, is de aanvoer van brouwgerst van Frankrijk naar Nederland behoorlijk teruggevallen. En dat voel je, vooral ook omdat onze markt toch al behoorlijk klein is geworden. Het is geen handige periode, maar dat is het momenteel voor niemand, lijkt me. Wij zitten in dezelfde shit als iedereen. We moeten doorbijten, net als in tijden van ijs of overstromingen.’

Volgens de ASV is er vrijwel geen werk meer van Frankrijk naar Nederland op dit moment.

De coöperatie NPRC ervaart de huidige markt als moeilijk, maar ziet dat al langere tijd. ‘Begin vorig jaar was het nog goed’, zegt manager Barging & Logistics Bert van Strien. ‘In de zomer werd het minder, maar dat is altijd. Na de zomer herstelt de markt zich normaal gesproken, maar dat was nu minder – er was eerder sprake van een afvlakking. De Duitse economie was eind vorig jaar al een beetje grieperig, zoals wij dat noemen en het langzaam verdwijnen van kolen als belangrijke ladingstroom voor de droge ladingschepen heeft effect op de markt.

Afvoer eindproducten

‘Begin dit jaar zakte het aanbod van lading weer, dat is altijd in de eerste maanden van het jaar. Maar toen daarna de containers uit China wegbleven omdat daar al corona was, werd het er niet beter op.

‘De aanvoer van grondstoffen en halffabrikaten loopt tot nu toe aardig door en wordt deels ook opgeslagen in het achterland, in afwachting van latere verwerking. Maar de afvoer van eindproducten stokt momenteel behoorlijk.’

Als klein lichtpuntje in de huidige markt noemt Van Strien de gedaalde gasolieprijs. ‘Betaalde je begin dit jaar nog 550 euro per kuub, momenteel ligt de prijs rond de 200 euro. Dat scheelt op een reis op en neer naar Mannheim toch in de kosten. Helaas niet genoeg om de gedaalde vrachtprijzen te compenseren, maar het helpt een beetje.’

‘Er zijn heel veel signalen dat de huidige crisis nog wel langer kan duren’, zegt Van Strien. Het wordt volgens hem een moeilijke periode voor de binnenvaart. ‘Iedereen is op zoek naar lading, en daardoor ziet het er over de hele branche genomen niet zo rooskleurig uit.’

‘Kijk, er blijft altijd transport en we moeten niet teveel somberen, maar er is onbalans in de markt geslopen en dat leidt tot veel meer leegvaart. Zo zijn bijvoorbeeld de staalfabrieken in Frankrijk de afgelopen weken grotendeels gesloten. Er is dan geen werk richting Frankrijk, maar terug is er soms wel werk. Dat vergt dan veel leegvaart en is onaantrekkelijk. Gelukkig krijgen we wel meer signalen dat klanten de productie weer langzaam op gaan starten.’

‘Hoewel onze leden natuurlijk ook de effecten van de coronacrisis merken, zien we als NPRC ook dat we in dit soort crisissituaties samen juist sterker staan. Zo biedt de coöperatie met bijvoorbeeld onze toerbeurtregeling meer continuïteit en zekerheid. Daarbij hebben we de afgelopen jaren heel bewust veel langetermijncontracten in verschillende sectoren kunnen sluiten. Daardoor kunnen we de pijn beter spreiden. Natuurlijk willen hierdoor meer ondernemers zich bij ons aansluiten op dit moment, maar daar hebben we helaas niet altijd plaats voor.’